Footer

Pannakapapatay dagiti politiko kabayatan ti iyaasideg ti eleksion

ADAYO pay ti eleksion ngem apay nga agsasarunon ti pannakapapatay dagiti opisial ti gobierno wenno politiko nga adda gandatna nga agkandidato wenno agpailayon iti puesto? Ania ti ar-aramiden dagiti security forces ti gobierno tapno malapdan dagitoy a political killings?

Maysa dagitoy a pasamak ti pagsenialan nga umas-asidegen ti mid-term elections inton Mayo 2019 a pakabotosanto dagiti 12 a senador, kongresista ken dagiti lokal nga opisial: gobernador, bise gobernador, kameng ti Sangguniang Panglalawigan, mayor, bise mayor, ken dagiti kameng ti Sangguniang Panglunsod ken Sangguniang Bayan.

Maysa ti anggulo ti politika ti sursuroten dagiti polis nga agim-imbestigar iti nagsasaruno a pannakapapatay dagiti lokal nga opisial iti umuna a dua a lawas ti Hulio 2018.

Immuna a napaltogan ni Tanauan City (Batangas) Mayor Antonio Halili babaen ti saan pay a nabigbig a marksman kabayatan ti idadar-ayna iti flag raising ceremony iti sango ti City Hall. Napaltogan met ni General Tinio (Nueva Ecija) Mayor Ferdinand Bote babaen kadagiti nakamotorsiklo a kriminal kabayatan ti iruruar ti luganna nga SUV iti compound ti National Irrigation Administration sadiay Cabanatuan City. Napapatay met ni Trece Martirez City (Cavite) Vice Mayor Alexander Lubigan kabayatan a kagapgapuna iti gym ken kalugluganna iti kotsena iti siudad a pagserserbianna. Napapatay pay ni Sapa-Sapa (Tawi-Tawi) Vice Mayor Al Rashid Mohammad Ali iti lugan kabayatan ti panagbiaheda iti asawa ken bodyguard-na sadiay Zamboanga City.

Kalpasan ti pannakapapatay dagitoy a lokal nga opisial, kabayatan ti yaasideg ti eleksion, manamnama nga adda pay dagiti sumaruno a biktima ti political killings no saan nga agridam dagiti pannakabagi ti linteg.  Kasinginen dagiti pammapatay iti lubong ti politika, isu a nasken nga agridam ti Philippine National Police ken Armed Forces of the Philippines a manglapped kadagitoy nga insidente nangruna sadiay Mindanao ken kadagiti lugar nga addaan iti pakasaritaan ti kinariribuk iti tay-ak ti politika.

Nayuriten ti pakasaritaan ti politika iti Pilipinas ti nadara ken narugit a sistema iti pannakaisaad iti turay. Iti adu a lugar iti pagilian, nagbalinen ti guns (paltog), goons (pasurot a maton) and gold (balitok wenno kuarta) a kangrunaan a kasapulan tapno agballigi iti tay-ak ti politika.  Patien dagiti naballigi a politiko a no awananda iti adu ken nabileg nga armas, natured ken makabael a pumatay a pasurot; ken adu a kinabaknang wenno kuarta nga aramatenda, ket saanda nga agballigi ken agpaut iti turay.

Manipud idi tiempo ti Philippine Commonwealth agingga ita nangruna idi sakbay ti Martial Law, nagbalin a narugit ken nadara dagiti eleksion iti adu a paset ti pagilian gapu ti panagraira dagiti private army ken loose firearms dagiti political warlords.

Adu dagiti nawara a private army ken natiliw nga armas dagiti political warlord idi maideklarar ti Martial Law, ngem in-inut ti pannakabukel dagiti pribado nga armado a bunggoy ken pannakaaramat dagiti armas agingga iti agdama a panawen nangruna kadagiti probinsia ken adayo a lugar a dagiti politiko ket bigbigenda a ti turay ket ikeddeng ti murdong ti barel ti paltog.

Adu a pammapatay ken kinaranggas iti politika dagiti napaspasamak kadagiti nagduduma a paset iti Pilipinas nangruna idi sakbay ti Martial Law, kas ti panagraira iti Ilocos Sur dagiti grupo ti “Sakasaka” a pasurot dagiti agkakaribal a politiko.

Nakaam-ames met ti pannakabomba iti Miting de Avance ti Liberal Party iti Plaza Miranda, Quiapo Manila idi Agosto 21, 1971 a maysa a nausar a rason ti pannakaideklarar ti Linteg Militar iti Pilipinas. Natay iti panagbomba dagiti siam a biktima, ken 95 dagiti nasugatan pakairamanan dagiti sigud a senador a da Jovito Salonga, Eddie Ilarde, Eva Estrada-Kalaw, Gerardo Roxas, Sergio Osmeña, Jr., Ramon Bagatsing, ken dadduma pay a prominente nga opisial ti LP.

Gapu iti dayta nga insidente, inyalat dagiti innem a kandidato ti LP dagiti walo a puesto iti kinasenador, ken dua laeng dagiti nangabak manipud iti Nacionalista Party a partido ni Presidente Ferdinand Marcos. Nababalaw idi ti administrasion, ngem pinabasol met ni Marcos nga aramid dayta dagiti komunista.

Maibilang met a political killing ti pannakapaltog ni Senador Benigno “Ninoy” Aquino Jr. sadiay Manila International Airport idi Agosto 21, 1983 kabayatan ti iyuulogna iti China Airlines a naglugananna kabayatan ti panagawidna manipud Estados Unidos a nagpainganna iti tallo a tawen. Ti pannakapapatay ni Ninoy ti nagrugian dagiti adu a protesta a nagalimpatok iti EDSA People Power Revolution a nakapatapuakan iti turay ni Presidente Marcos, ket isusukat ti balona a ni Corazon Aquino.

Nayuriten iti pakasaritaan ti pagilian ken iti intero a lubong a ti karanggasan a pammapatay mainaig iti politika ket ti Maguindanao Massacre a napasamak. Sadiay Sitio Masalat, Brgy. Salman, Ampatuan, Maguindanao, Idi Nobiembre 23, 2009, ni Buluan Vice Mayor Esmael Mangudadatu (gobernador itan) ket sanguenna a para gobernador ti Maguindanao ni Mayor Andal Ampatuan Jr, a kameng ti nabileg a Pamilia Ampatuan iti Mindanao.

Kabayatan a dagiti kameng ti pamilia ni Mangundadatu, supporters ken kameng ti media ket agturongda a mapan sadiay Opisina ti Commission on Elections iti Provincial Capitol tapno ipilada ti certificate of candidacy-na, sinaed ida dagiti armado a lallaki a mapapati nga indauluan ni Andal Ampatuan Jr. Namasaker dagiti 58 a biktima agraman dagiti 32 a kameng ti media.

Natiliw ken nabalud man dagiti suspek kangrunaan dagiti kameng ti Pamilia Ampatuan, ngem agingga ita, saan pay a nagun-od ti hustisia dagiti biktima ti masaker.

Patien dagiti natuso a politiko: “Iti panagbiag, habang may buhay, may pag-asa; iti politika, habang may patay, may pag-asa. Adda dagiti narugit a politiko a tapno makasublat wenno makapagtalinaedda iti turay ket paksiatendan dagiti karibalbalda. Dagiti met dadduma, tapno makasalimetmetda iti gastos ken makasigurodan ti panangabakda, pagudasdan dagiti kalaban wenno manamnama a makasalisalda. Adda dagiti agdardaras a ngumato iti saadna ti papataydan dagiti ngatuenda tapno sumukatda.

Masansan nga ibagbaga dagiti politiko iti publiko nga agkandidatoda gapu iti panagayatda nga agserbi iti ilida ken kadagiti tattao. Ngem panagayat nga agserbi kadi no papatay wenno idadanes met ti padada nga agkalikagum nga agserbi iti ilida? #

Comments are closed.