Footer

SINURSURAN: Ti lumba iti biagtayo

APAY daytoy a panagtrabaho iti kasta unay?

Nalabit, nasaludsodmo metten dayta iti bagim kalpasan ti makautoy a nagmalem a pannangged.

Wen met ngamin. Maitutop ngata nga agpayso ti panangigubet la unay ti bagi iti trabaho? Ania, aya, ti gamgamentayo iti panagtrabahotayo?

Kunaem la ketdi a para iti masakbayan ti binangonmo a pagtaengan. Wenno pamilia.

Tapno didanto mapadasan ti rigat a nagpasaran…

Tapno saandakanto a sidiren nga awan man laeng ti inaramidmo a mangakkal kadakuada iti rigat…

Tapno agbalindanto a naragsak iti masanguanan…

Tapno dayawendakanto iti naaramidam…

Ken adu pay a “tapno…”

Nainkalintegan unay ti panagtrabaho ti tunggal maysa. Narigat dayta agdaldalikepkep lattan iti agmalem. Narigat dayta agur-uray laeng iti manabtuog a grasia a kunada.

Iti panagtrabaho, maakem ti paset itoy a biag. Maipakita a kabaelan nga akmen dagiti obligasion iti pamilia/pagtaengan.

Saan a maibaga a sedsed ti kalsada. Ken itta ti gimong.

Mawatwat pay ti bagi, rikna ken panunot iti pannakilangen iti pada a tao. Iti panagtrabaho, makaam-ammo kadagiti nadumaduma nga indibidual. Itoy a wagas, makasakdotayo kadagiti adal a mabalin nga ad-adda pay a makatulong kadatayo iti panagdaliasattayo itoy a biag.

Kuna ngarud ti daniw a Desiderata: adda istoria ti tunggal maysa. A daytoy nga istoria, pagsarmingan ken pamuonan iti yaannayas ti panagbiag.

Iti kaadda ti trabaho, mabalin a maliklikan ti nakana nga stress wenno pannakaburibor. Saan a sumken daytay panunot a kasanon ti binangon a pamilia no awan ti panggedan? Kasanon ti masakbayan dagiti ubbing?

Malag-anan ti rikna no adda nakananama a panggedan. Ad-addan no buyogan daytoy ti kabadang itoy a biag. Ammona ti agsalimetmet ken mangipateg kadagiti nagbannogan.

Iti sabali a bangir, makapa-stress met ti panagtrabaho. Dayta no saan nga ipatpateg ti trabaho—daytay adayo iti inar-arapaap a panggedan. Ibuntok payen ti di panagkakatunosan kadagiti kakadua kangrunaan ti boss iti opisina.

No kastoy met laeng, pammagbaga dagiti eksperto, panawanen ti trabaho. Agsapul iti sabali. Banag a di kas karina. Nagrigat itan ti agsapul iti panggedan aglalo no pagpannuray ti nalpas nga adal.

Ngem no la ketdi dika napili, adu ti mabalin a panggedan. Aglalo la ngaruden iti away. No ammom a gamuluen ti daga, ay, sigurado a mabiagnaka. Ken agbiagka a nanam-ay.

Uray no dagadagaka nga inaldaw, mabalin a mapagturposmo dagiti annakmo. Awan ngatan ti kaaspingna a rag-o dayta.

Nupay kasta, saan latta a maliklikan ti panagsaludsod iti udina. Kalpasan ti panamagbalin nga aldaw dagiti rabii, ania itan? Adda ngata pay makuna a kaarrubam?

Adda nasagangtayo iti social media maipanggep iti oras (time) ti tunggal maysa kadatayo. Padapadatayo a nasagutan iti 24 nga oras iti kada aldaw. Kayatna a sawen, agpapada ti gundaway a ngumato ti kasasaad iti gimong a pagtigtignayantayo.

Isu kano a kasta la unayen ti panagtrabahotayo para kadaytay nasged a tarigagay nga umalut-ot iti rigat. Saantayo payen a makapaglilinnangen a nasayaat kadagiti makuna a kaarrubatayo. Wenno kakabsattayo iti imatang ti Apo.

Maysanmaysa, makumikom iti trabahona. Adu payen dagiti obligasion iti komunidad a malibtawan. Kangrunaanna, Kenkuana.

Pagangayanna, sumnek ket sumnek ti liday iti barukong.

Wen, mabalin a maitallapawtayo ti pamilia iti panangigubet ti bagi iti trabaho. Mabalin a maragpat ti inar-arapaap a nam-ay. Ngem kalpasanna, kasano ti relasiontayo kadagiti adda iti aglawlawtayo?

Quality time. Napateg iti panagbiagtayo.

Kastoy man ti nasagangtayo: Mailatang ti duapulo a tawen iti panagad-adaltayo. Pakakumikoman dayta. Arigna saantayo a masango ti makipulapol kadagiti kabaddungalan.

Apaman a makastrektayo iti panggedan, no palugodan ti salun-at, agtalinaed ditan agingga iti panagretiro. Innem a pulo agingga iti innem a pulo ket lima ti tawentayton. Iti kaunday ti panawen a panagtrabaho, addda ngata pay nabati a panawen iti bukodtayo a bagbagi?

Nanamen ti bunga ti nagbannogan iti nabatbati a panawen iti rabaw ti daga? Kasano no arigna di payen makaruar iti pagtaengan?

Isu nga isursuro dagiti eksperto nga utoben ti bagi iti kaadda iti trabaho. Naragsaktayo kadi pay laeng? Ta no saan, nasaysayaat laengen nga agikkat (kas nasaon) tapno di madegdegan ti babantot ti bagi a mabalin a pakaalaan pay iti an-annayen. Mangsapul iti sabali. Nasaysayaat no ‘tay bagbagitayo ti boss-tayo.

Apay? Bukodtay’ ti oras. Maliwliwa iti aramid a pagirayan ti rikna. Ken nawayatay latta a makipulapol kadagiti kaarubatayo. Mapairut ti langenlangen. Awan stress a kumidag.

Ta awanen ti kaskenan iti panagtrabahotayo no di ti ragsak a marikna. Awan mamaay ti dakkel a sueldo no saan a kaim-immuan dagiti kadua iti panggedan. Naim-imbag nga amang ‘tay mariknam ti ayat dagiti kakadua nupay nababbaba ti sueldo.

Iti panagtrabaho, nasken ngarud ti pannakabalanse ti amin. Kitaen nga adda mabati para iti bagi. Adtoy ti nanumo a daniw, Maikatlo a Gunggona iti Saniata Prize idi 2014:

Makikinkinnamatak

Makikinnamatak a kanayon, daytay pannakikinnamat a diak agtaray

Daytay pannakikinnamat a diak kasapulan ti nalawa a paraangan wenno espasio

A pangtingitingan iti andur, iti alibtak, iti paspas; wen, ‘tay pannakikinnamat

A kasla addada agballa nga aso iti likudan, malikudan, wenno agbuangger a kabalio—

Sidadaan a mangkittab, mangkugtar wenno mangdungpar kaniak;

Wenno pannakikinnamat a di masultipan tapno agrubuat a pumegges

Nga agngudo iti naituding a linia a mapalpalakpakan;

Ngem daytoy a pannakikinnamat, addaanak ketdi iti bukod a paraangan, iti bukod a kasalisal

‘Tay siak laeng ti makaammo, ‘tay bukodko ti amin: siak ti makilumba, siak ti kalaban,

Siak ti gunggona, siak ti pangrugian, siak ti pagnguduan…

 

Daytoy a pannakikinnamatko, saan a siak ti aglak-am iti gunggona iti panangabakko

Ngem siak ti aglak-am iti uyaw, iti pannakatagibassit, iti pannakaabakko.

 

Ngem saan a diak makikinnamat.

 

Ta iti panagsarimadengko, ammok nga adda maputed a dalan, adda pannakayaw-awan

Dagiti sumarunonto kadagiti tugotko a mabalin nga iti apagkanito maabbongan, abbongan

Dagiti ruot ken lanut, wenno pagluniten ti tapok, ti tudo wenno ti layus.

(Wenno ti bukodko a wagas a makilumba?)

 

Makikinnamatak latta, wen, iti angin, iti danum, iti anniniwanko, iti panagbutbutengko–

Awan sarday dayta iti tunggal pitik agingga a kakinkinnamatko payen ti bukodko nga anges,

Ti bukodko a biag, ti bukodko a masakbayan

A siak met laeng ti gunggona, ti pangrugian, ti diak ammo a pagnguduan…

Ti diak ammo a kaano a panagsardeng.

 

Ngem saan a diak makikinnamat

Iti ima ti pagorasan, iti itattawwek ti dumteng-pumanaw a kanito,

Iti panagtayab itan ti masakbayan—a kasla ketdin nagpasugnod, kayatna ‘tay pumaitangatang

A di magaw-at wenno makisinnutil nga agpagaw-at

Ket masapul a masapul daytoy a pannakikinnamat a mangsarak, mangtiliw kenkuana.

 

Ngem daytoy a pannakikinnamat, kunaek manen,

Addaanak iti bukod a paraangan, iti bukod kasalisal,

A siak laeng ti makaammo—ngem saan daytoy a binabagtit a pannakilumba;

Ketdi daytoy ‘tay lumba a pangsapulak iti naganko, iti pudpudno a naganko

Ken pudpudno a nakaibaonak ditoy, wenno no apay nga addaak ditoy

Kas rinet laeng iti sibubukel nga uniberso.

 

Ngarud, makikinnamatak latta iti bukodko nga anges, iti bukodko a kabibiag…

Iti diak bukod a biag, iti diak a bukod a lubong —a nupay diak kabukbukodan, ammok

Pasetak daytoy a lubong, addaak kadaytoy a lubong kas maysa kadagiti makilumlumba

A mangbukbukel iti ay-ayam a mamagtayyek kadaytoy a lubong

Tapno magun-odna ti kinalubongna…

 

Wen, kasapulan unay a makikinnamatak a mangsarak, mangtiliw kadagiti sungbat

Dagiti burburtia a mangpaspasged iti gagarko a dumanon iti ungto ti bullalayaw…

 

Ta iti pannakikinnamatko, saanak a mabati, saanak a nangan lattan iti tapok

Ken saanak lattan a basta limmabas iti daytoy a lubong— ketdi, maysa a mannakilumba

A nangtunton, nangbirok iti pudpudno a kaimudingan wenno kaikarianna.

Makikinkinamattayo amin itoy a biag. Adda bukodtayo a lumba, wen. Ket ti kaskenan, masarakantayo, madanontayo ti pudpudno a kinataotayo. #

Comments are closed.