Footer

Panagkurang iti bagas iti Pilipinas

ANIA ti pudno a gapu a tinawen laengen a problema iti Pilipinas ti panagkurang iti bagas a kangrunaan a taraon dagiti umili iti laksid nga agrikultura ti kangrunaan nga industria iti pagilian?

Inaklon ni Agriculture Secretary Emmanuel Piñol nga agkurang iti supply ti bagas a mailaklako kadagiti tiendaan gapu ta inton umay a bulan pay a sumangpet dagiti inangkat ti National Food Authority kadagiti ganggannaet a pagilian. Nataktak ti panagangkat gapu iti saan a panagtunos dagiti mangidaulo iti konseho a mangipatpatungpal iti importasion.

Addan dagiti immuna a nagsangpet nga imported a bagas nga inangkat ti NFA, ngem nadarasda a naibus gapu ta dakkel ti demand dagiti consumers a kaaduanna ket dagiti kadawyan nga umili ken dagiti napanglaw. Kaykayatda a gatangen ti NFA rice ta nalaklaka nga amang ti presiona ngem ti commercial rice. Mailaklako ti NFA rice iti presio a P27 wenno P32 ti kada kilo, kabayatan a ti commercial rice ket aggatad iti P40 agpangato ti kada kilo. Nababbaba ti presio ti NFA rice ngem iti commercial rice gapu iti subsidy nga ipapaay ti gobierno.

Adda man mailaklako nga NFA rice kadagiti tiendaan, ngem saan a mabalin ti gumatang iti sinako ta limitado laeng iti lima kilo ti mabalin a gatangen ti maysa a consumer iti inaldaw.

Agkurkurang ti NFA rice ta importasion ti kangrunaan a pagtaudan ti supply ti ahensia. Bassit a porsiento iti kadagupan ti produksion dagiti lokal a mannalon ti magatangda no panawen ti panagaapit ta nalaklaka nga amang ti paggatangda ngem dagiti komersiante. Kaaduanna nga agingga iti P14 ti kada kilo ti paggatang ti NFA. Atiddog pay ti proseso a pagdalanan dagiti mannalon tapno mailakoda dagiti apitda iti NFA. Nangingina nga umang ti paggatang dagiti pribado a komersiante ta dumanon pay agingga iti P18 ti kada kilo ti paggatangda, ken awanen ti nakiro a proseso iti panaggatangda.

Adda dagiti mannalon nga agkidkiddaw iti nangatngato a presio ti irik a paggatang ti NFA, ngem nailansan iti presio gapu ta ti paggatangda ket idiktar ti policy ti ahensia. Saanda a kayat ti gumatang iti nangingina a presio tapno makatulongda pay koma kadagiti mannalon. Kaykayatda ti agangkat iti ballasiw-taaw ta nalaklaka kano ti presio. Adda dagiti agatap a kaykayatda ti agangkat iti sabali a pagilian gapu iti makomisionda.

Maysa kadagiti gapu ti panagkirang iti supply ti bagas ket ti cartel dagiti rice trader. Dagitoy a komersiante nga aggatgatang iti irik kadagiti middlemen ken mannalon no panawen ti panagaapit. Urnongen dagiti trader dagiti magatangda nga irik kadagiti bodega, sada in-inuten nga ilako inton kanginana. Agkukumplot dagiti komersiante tapno makontrolda ti presio ti bagas ket dakdakkel ti maganansiada.

Adu met a kompania ken negosiante dagiti rice importer a ti kangrunaan a paggapuan dagiti supply-da ket manipud iti ballasiw-taaw. Adda dagiti lehitimo a rice importer, ngem adda latta dagiti rice smuggler a mangiserserrek kadagiti tonelada bagas kadagiti seaport a saan nga agbaybayad iti umno a buis ken taripa.

Iti kaudian nga State of the Nation Address ni Presidente Rodrigo Duterte, kiniddawna iti Kongreso ti pannakaipasa ti Rice Tarification, wenno pannakaipababa ti taripa dagiti sumrek a bagas iti Pilipinas tapno umadu ti supply ken lumaka ti presio. Adu dagiti komontra iti dayta gapu ta adunton unayen ti importasion ket apektaranna ti lokal a produksion iti irik a mangkompetensia kadagiti mannalon.

Nagballaag ti Presidente kadagiti karaman iti rice cartel ken rice smuggler nga isardengdan dagiti illegal nga aramidda ta no saan ket ipakatna ti linteg.

Kalpasan ti SONA, nakasuan iti rice smuggling ni Jomerito Soliman, Presidente ti Sta. Rita Farm Products, ken dadduma pay nga opisial ti kompania gapu iti illegal nga importasion iti 200 a container a naglaon iti 100,000 a sako ti bagas manipud Thailand idi pay Hunio 2018. Maibilang ti shipment a kadakkelan a rice smuggling kabayatan ti termino ni Bureau of Customs Commissioner Isidro Lapeña.

Naidarum ni Soliman ken dagiti kakaduana iti panaglabsing iti Section 1401 ti Customs Modernization and Tariff Act ken Republic Act No. 10845 wenno Anti-Agricultural Smuggling Act.  Dagiti nakompiskar a bagas ket inlako ti BOC iti public aunction a nakapastrekan ti gobierno iti P177,990,888.

Nabayagen ti panagismagel iti bagas, ken hoarding wenno panagilemmeng tapno makapatanor ti artipisial a panagkirang iti bagas tapno maipangina ti presioda, ken dumakkel ti maganansia dagiti trader. Daytoy a wagas ti economic sabotage ti rumbeng a mapasardeng babaen ti epektibo a pannakaaramat dagiti maseknan nga intelligence units ti gobierno tapno matiliw, maidarum ken madusa dagiti aglabsing iti linteg.

Rumbeng met nga ipamaysa ti gobierno a suportaran ti sector ti agrikultura nangruna dagiti agmulmula iti pagay tapno dagiti lokal a produkto ti kangrunaan a pagtaudan iti supply ti pagilian, saan ketdi nga importasion, ta paksiatenna dagiti mannalon.

Rebbengna a ti gobierno ket ikkanna ti naan-anay a suporta dagiti mannalon ta umil-ileten dagiti daga a mamulmulaan gapu iti nakaro a land conversion. Mapagbalinen dagiti talon a residential wenno commercial lands. Bumasbassit metten dagiti ubbing ken agtutubo nga aginteres iti panagtalon gapu ta tagidagsenen ken tagirugitenda, ken kaykayatdan dagiti nalaglag-an a pagsapulan. Matagtagilag-an dagitoy a problema iti agrikultura, ngem no saanda a masolbar, dumtengto ti panawen a nailetto unayen dagiti pagtalonan, ken sumagmamanonto laengen dagiti mayat nga agtalon. Agresultanto daytoy iti nakarkaro a panagkirang iti bagas ken dadduma pay a taraon. #

Comments are closed.