Footer

“FM Declares Martial Law”—the headline of the September 24, 1972 issue of the Sunday Express, which was the Sunday edition of Philippines Daily Express. The Daily Express was the only newspaper allowed to circulate upon the declaration of Martial Law

Panagamak iti deklarasion ti Martial Law

ITI isasangbay ti maika-46 nga anibersario ti pannakaideklarar ti Martial Law iti intero a Pilipinas itay Setiembre 21, 2018, saan a maliklikan ti agamak dagiti Pilipino a nagbalin a biktima ti pannakalabsing ti karbangenda kas tao idi panawen ti Linteg Militar kabayatan ti panagturay daydi Presidente Ferdinand Marcos.

Saan a malibak nga adu met dagiti pagsayaatan a napasamak kabayatan ti Martial Law manipud 1972 agingga idi Enero 1980 a panaggibusna sakbay ti umuna nga ibibisita iti Pilipinas daydi Papa Juan Pablo II (Santo itan), ngem saan a mailemmeng nga adu dagiti panagabuso dagiti adda iti turay, ket adu dagiti nagbalin a biktima iti dayta a maibilang a nasipnget a panawen iti namaris a pakasaritaan ti Pilipinas.

Sibibiag pay dagiti sigud nga opisial idi panawen ni Marcos a nagbalin nga instrumento ti pannakaideklarar ken panagpaut ti Martial Law, da sigud a Defense Secretary ken nagbalin a Senate President Juan Ponce Enrile, ken sigud a Philippine Constabulary Chief Fidel Ramos a nagbalin a Chief of Staff, Defense Secretary ken Presidente ti Pilipinas. No man pay lallakaydan, ngem natadem pay laeng ti panunotda kadagiti pasamak idi Martial Law agingga idi EDSA People Power Revolution a nakapadisian ni Marcos a nabayag a nagserserbianda a Presidente, ngem adu a Pilipino ti agdudua kadagiti palawagda maipapan ti partisipasionda kabayatan ti Linteg Militar.

Pimmusayen dagiti adu a nalatak ken prominente a politiko a lider idi iti oposision a naaresto ken nabalud, kas kadagiti Senador Benigno Aquino III, Lorenzo Tañada, Jovito Salonga, ken dadduma pay a natured a kritiko ti rehimen ni Marcos. Ngem adda pay dagiti sumagmamano a sigud a prominente a kimmontra ti Linteg Militar kas ken ni sigud a Senate President Aquilino Pimentel III, sibibiag pay met ni sigud a Senador Rene Saguisag a kadua idi ni nag-senador Joker Arroyo a human rights lawyer.

Adun dagiti lider dagiti agtutubo ken estudiante idi Martial Law dagiti napapatay, naarestar ken naglak-am iti human rights violations, ngem aktibo pay ita, kas ken ni sigud a Commission on Human Rights Etta Rosales. Maysa isuna kadagiti nakapadas ken nakakita ti kinaulpit ti Linteg Militar idi panawen ti panagturay ni Marcos, nga agingga ita ket ipalpalagipna kadagiti agkabannuag, agtutubo ken ubbing ti kita ti panagbiag iti panawen ti Martial Law.

Dagitoy a nalatak a personalidad a nakapadas ti ulpit ti Martial Law ti mangipagpasagepsep iti agdama a panawen ta saan koma nga ipalubos dagiti Pilipino a maindeklarar manen ti Martial Law iti intero a pagilian tapno saanen a maulit dayta a nasipnget a tiempo a naabusar ti karbengan dagiti adu a Pilipino.

Saan a mailemmeng ti panagamak dagiti adda iti oposision a mabalin nga ideklarar ni Presidente Rodrigo Duterte ti Martial Law iti intero a Pilipinas ta manipud idi Mayo 23, 2017 a rugi ti Marawi Siege agigga inton Disiembre 31, 20180 ket adda iti turay ti Linteg Militar ti intero a Mindanao tapno magibusan ti terorismo.

Agam-amak dagiti human right advocates ti agtultuloy a pannakaabusar ti kalintegan ti tao, nangruna dagiti nagbalin a biktima ti summary executions wenno extra judicial killings a dumanonen iti agarup 4,500 gapu iti nainget a kampania ti administrasion kontra iti illegal a droga. Ad-adun nga amang dagiti napapatay iti las-ud ti nasurok a dua a tawen a panagturay ni Duterte, ngem dagiti napapatay iti adu a tawen ti Martial Law.

Nadegdegan ti amak dagiti human rights advocates gapu kadagiti mapaspasamak kadagiti kritiko ti administrasion kas ti pannakaibabawi ti amnestia ni Senador Antonio Trillanes IV iti nabayagen a kasona a rebellion gapu iti pannakainaigna iti Oakwood Mutiny idi 2003, ken Manila Peninsula Siege idi 2007. Babaen ti Proclamation No. 572, winaswas ni Duterte ti amnestia ni Trillanes a naipaay kenkuana idi panawen ni Presidente Benigno Aquino III idi 2011, ken immandarna ti pannakaaresto ti Senador a kapingetan a kritikona.

Nabiit pay a napadisi ti maysa a kritiko ti Presidente ni sigud a Chief Justice Ma. Lourdes Sereno gapu iti quo warranto petition nga impila ni Solicitor General Jose Calida, nga isu met laeng ti utek ti pannakaibabawi ti amnestia ni Trillanes, kas inaklon ni Duterte iti imatang dagiti kameng ti media. Immunan a nabalud ni Senador Leila de Lima, kritiko met laeng ni Duterte, gapu iti pannakaidarumna iti kaso mainaig iti illegal a droga idi isu pay ti Justice Secretary idi panawen ni Presidente Aquino.

Segun kadagiti lider ti oposision, addan dagiti senial nga adda panggep ti administrasion nga ideklarar ti Martial Law iti intero a pagilian no adda rebellion, ken kinadamsak kas ti napasamak sadiay Marawi City. No man pay addan dagiti probision iti 1987 Constitution a nainget a proseso ti pannakaideklarar ti Martial Law a kasapulan ti pannakikanunong ti Kongreso ken Korte Suprema. Ngem agparparang nga iti masakbayan ken matengngel wenno maimpluensiaanton ti Presidente ti Lehislatura ken Hudikatora.

Saan nga agballigi ti deklarasion ti Martial Law iti intero a pagilian no saan a kanunongan dagiti kameng ti Armed Forces of the Philippines ken Philippine National Police. Iti pannakaipaay ti nangato a sueldo ken adu a benepisio dagiti soldado ken polis, saanen a marigatan dagiti opisial ti AFP ken PNP a mangiturong kadagiti babaenda a mangsurot iti mandar ti Commander-In-Chief iti pannakaipakat ti Martial Law iti Pilipinas. #

(Photo by Philippines Daily Express – http://www.gov.ph/featured/declaration-of-martial-law/, Public Domain, Link)

,