Footer

Ni Burik, ti napakumbaba a manok (Umuna a paset)

IDI UN-UNANA a panawen, adda nabiag a manok nga agnagan iti Burik. Maibatay idi iti maris ti manok ti maibuniag a naganna. No adda kalanglangana la unay, maawagan iti Burik Maikadua, sa Burik Maikatlo, sa Burik Maikapat…

Naparagsit a kawitan ni Burik. Nagaget nga agsapul iti taraon. Ngem dina bukbukodan daytoy. Mairanud amin a kalugaranna. Isu nga adu ti mangay-ayat kenkuana.

Naasideg pay dagiti upa ken ni Burik. Mabmabsog dagitoy no surotanda. Sisasaganada a mangsupapak kenkuana. Dina ngaruden mabilang no mano ti putotna. Kayat met latta dagiti upa ta mangnamnama dagitoy a manakman dagiti agbalin nga annakda.

Nupay kasta, napakumbaba latta ni Burik. Daydayawenda iti Manolandia. Kinapudnona, kayat ti kaaduan nga isu ti mangidaulo kadakuada kalpasan ti panagtugaw ni Dapuen.

Ngem pinagkedkedanna. “Makatulongak latta, kakabsat, uray saan a siak ti panguloyo,” kinunana.

No adda ngarud maikuskuspil a manok, isalakan ni Burik.

Nga ad-adda a pagtamedan kenkuana dagiti kalugaranna.

Ngem pagsaksakitan met ti nakem dagiti aggayyem nga Arindaraen ken Darisayen. Kanayon la kano a ni Burik ti bida iti lugarda.

Malem. Idaydayaw manen ti Manolandia ni Burik gapu iti panangispalna iti piek a kanen koma ti maysa a bao. Ngem nakamisuot iti likud da Arindaraen ken Darisayen.

“Dayta laengen a Burik ti nasayaat!” impugtit ni Darisayen.

“Wen ngarud!” inkanunong ni Arindaraen. Addada iti sirok ti bittaog iti lauden ti purokda. Ug-ugmokanda ti natnag a bunga ti tiesa iti asideg. “Kasla kalalaingan!”

“Masapul a maikkat iti dalanta. Narigaten no isunto ti agbalin a pangulotayo,” insingasing ni Darisayen.

“Planuenta ti aramidenta…”

BIGAT. Kagapgapu ni Burik iti kakawayanan. Sinabat da Arindaraen ken Darisayen iti dalanna.

“Napanam, gayyem?” sinaludsodda kenkuana.

“Dita man, gagayyemko,” insungo ni Burik ti kapuskolan dagiti kawayan. “Nagsapulak iti taraontayo.”

“Adda ngarud nasapulam?” dinamag ni Darisayen.

“Maysa a balay dagiti anay, gagayyem.” Sipapakumbaba ni Burik a nagkuna. “Pinanawak ta ayabak dagiti kaduatayo iti Manolandia ta pagraramanantay’ amin.”

“’Yanna a parte?” kasla nakangngeg a tuleng ni Arindaraen. “Ipatuldom ta bantayanmi kabayatan ti kaawanmo. Narigaten no makita ti sabali.”

Nagbuelta ni Burik. “Surotendak, gagayyem.”

Nagkukuyogda a simpok iti kakawayanan. Iti maysa a rimmuok dagiti bayog, impakita ni Burik ti balay ti anay a nabirokanna.

Uray la napakatay da Arindaraen ken Darisayen iti nakitada. Nagdakkelan ti balay dagiti anay a nagtubo iti babaet dagiti nagpukanan ti bayog. Masiguradoda la unay a mabalin a kanen iti makalawas dagiti amin a taga-Manolandia ti nasarakan ni Burik nga anay. Anianto laengen no duada laeng a mangibus kadayta? Nagsanapsap ti unegda.

Nagsarita dagiti mata da Arindaraen ken Darisayen.

“Gayyem,” kinuna ni Arindaraen, “nasayaat man ta nakasarakka iti kastoy kaadu a taraon.” Kinallabayna ni Burik.

“Nasaysayaat manen, gayyem,” insarurong met ni Darisayen, “ta saan a simrek iti panunotmo a bukodam laengen daytoy.”

“Gagayyemko, no ania ti grasia a dumteng iti biagtayo, masapul nga iburaytayo.” Sipupudno ni Burik a nagkuna.

“Ala ngarud,” ni manen Arindaraen, “inkan iti Manolandia. Dakamin ken gayyem a Darisayen ti mangbantay.”

“Agyamanak, gagayyemko,” siraragsak ni Burik. “Pampanunotek itay no kasano daytoy no panawak lattan. Amkek la unay amangan no masiiman dagiti taga-Baongolandia. Ikisapda la ketdi.”

“Pudno dayta, gayyem,” nakadakdakkel ti isem ni Arindaraen. “Aglalo ket nakasarsarimulio ti lider dagita a bao a ni Baonggo. Napangas pay!”

“Kunam pay, gayyem,” inkanunong ni Darisayen. “Aminda pay ketdi sadiay Baongolandia ket bukatot. Awan ti pannakabsogda.”

Pinanawan ngarud ni Burik da Arindaraen ken Darisayen.

Apagtallikud ni Burik, nakabagbagas ti panagkinnita da Arindaraen ken Darisayen. Um-umlek ti unegda.

Tapno maklaat laeng dagiti taga-Manolandia idi makagtengda iti nangpanawan ni Burik kada Darisayen ken Arindaraen. Awanen dagiti dua. Inyadayoda ti balay dagiti anay iti tulong ni Pag-ong. Nagpakpakaasida a tulongan daytoy.

“Nagsuapangdan,” maysanmaysa ti nagkuna. Permi a panagngilangilda.

“Bay-anyon, kakabsat,” nakuna pay laeng ni Burik. “Makasaraktayto pay iti sabali.”

“Bagbagida laeng ti ammoda!” intanabutob dagiti taga-Manolandia. “Agpullodanto.”

Darumog a nagawid dagiti kalugaran ni Burik. Nasakit ti nakemda. Nupay madmadi ti rikna ni Burik, saanna a maala ti manggura kada Darisayen ken Arindaraen. Nalabit, saanda laeng a nasarkedan ti riknada iti kinabuslon dagiti taraon a naidiaya kadakuada. Mautobdanto latta ti biddutda.

Idinto a da Arindaraen ken Darisayen, indiretsoda iti maysa a kueba iti amiananen ti Manolandia ti inlibasda a taraonda koma amin. Kasta unay ti paggaakda. Uray sumagmamano a bulan a dida agsapul iti makan, agbiagda latta.

(ADDA TULOYNA)