Footer

SINURSURAN: Naimbag ta ngumina dagiti magatgatang!

NAPABULLADKA kadayta paulotayo? Linidlidmo pay dagiti matam ta amangan no biddut laeng ti umuna a basam? Ngem isu latta nga isu?

Ita, mangrugin a ngumato ti presion ti daram? Bumangonen ti guram kaniak. Ket ilunodnak pay ketdin!

Maawatanka iti dayta. Agasem met ngamin dayta kasla kaykayatak payen ti panagngato itan dagiti presio ti magatgatang.

‘Yanna ti pusom a mannurat? yik-ikkismo pay ketdi ngatan.

Wenno: Kunam, a, dayta ta dika marigatan iti panagbiag! Kasanon dagiti padak a nakakaasi nga agpapairut iti barikesna?

Manen, maawatanka. Ngem kayatko laeng a lawagen ti amin. Agpadata laeng a makarikna kadaytoy nasaknap a panagngato dagiti magatgatang. Amintayo nga umili kadaytoy paggargarawantayo a pagilian.

Ta saan met a mabalin a ditayo aggasto!

Agasem dayta 6.4% nga inflation rate? Ama, talaga a mapapamura ka, kas kuna dagiti Tagalog. Ti nasakit pay, kas kuna dagiti agpalpaliiw iti agdama a kasasaad iti merkado, mabalin a 8% ti pudpudno nga implasion a malaklak-aman dagiti umili.

Maibilangta ditan, kunak manen. Adda man panggedam, kaskasdi a dika makalisi itoy. Kasanonto laengen dagiti saan a regular ti trabahoda?

Met la gayam, kunam? Sapay ngarud a kasta ti paulo dayta sinuratmo?

Iti agdama a kanigid-kanawan a panagngato dagiti magatgatang, kaaduan a reaksion dagiti umili ti panagannanayda. Kakaasidan, piman, a mangyan-anay iti matgedanda iti inaldaw. Aglanganda payen a mangan no dadduma.

Ngem nanglanganka kadin?

Ammom met ngatan dayta damag a nagbalin payen a nasurok a P200 ti sangakilo ti galunggong, ti naam-ammo nga ikan dagiti marigrigat. Nanginngina payen ngem karne!

Sa pay la adda dayta sayangguseng a nadigos iti pormalin dagiti nayimport a galunggong. Agngangabit la ngaruden dagiti umili a manggaw-at iti presiona, mabalin nga agngangabit pay laeng ti malak-amna no dina maaluadan ti agsida iti napormalinan.

Ti pay rigatna ditoy, no apay a masapul nga agangkattayo iti galunggong. Iti pagilian ti pagtataudan ti tinontonelada a dyidyi.

Mabalin ngarud a pudno ‘tay kunada a gapu iti panangtagikua ti China kadagiti sakuptayo, isu a kimmapsuten ti makalapan. Ti pay dakesna, dagitoy a Tsino ti agkalap ket isu met laeng ti ang-angkatentayo kadakuada.

A no koma di impalubos ti gobierno a kastoy, mabalin a ditayo pulos agangkat iti galunggong!

Ngem naimbag met no maminsan no bimmalitok ti presio ti galunggong. No patien ti kuna ti maseknan nga ahensia ti gobierno, bimmassit kano a talaga ti suplay. Ngamin, awan ressat ti panagkalap itoy.

Ket gapu ta ngimminan, ammo itan nga ipateg dagiti umili daytoy nga ikan. Saan a basta labsalabsanda lattan. Nanamendan tunggal lasag wenno pasetna. Saan a kasla idi a masaysayang dagiti dadduma a pasetna gapu iti kinalakana.

Ay, kunam sa, naim-imas ti taraon no nangina. Aklonem dayta. Di kad’ tagiimasen dagita magatgatang kadagiti fastfood restaurants? Kabaelam ti gumatang iti balor ti nasaurok a sangagasut a pisos iti sangsangkadilamot a taraon a no sika koma ti gimmatang ken nangluto, awan pay iti apagkatlona ti nagastosmo. Di kadi?

Kitaem dayta suotmo, saan kadi a balitok dayta? Mabalin a mamitlo wenno mamimpat a daras a nanginngina ngem kadagiti kapadana a tagilako kadagiti babassit a pagtagilakuan. Ngem okey laeng kenka.

Sa ita, agreklamoka iti kinangina dagiti magatgatang?

Arisitem dayta bagim. Idi, singkuenta pisos laeng ti botosmo. Ita, nagtapayan ti balorna! Saanka payen nga agbotos no awan makagteng kadayta a presiom? Di kadi?

Sa maysa, apay, dagita laengen material a banag ti adda kalinteganna a ngumina? Dagiti produkto dagiti mannalon, awan kadin ti karbenganda a ngumina met?

Ket kunaek kenka, ita daytan a panawen. Agiinnunan dagiti nateng, prutas, bagas, ikan ken dadduma pay a tumayok ti presioda. Kitaem dayta siling labuyo a kunada, ita a masursurat daytoy, agasem dayta presiona a P1 000 ti sangakilo?

Ita, no sika ti adda koma mulana, di naitsambaka a kasla baed? Ngem dimo met kayat a marugitan dagita dakulapmo!

Iti panagngina dagiti magatgatang, kitaem iti damag, agduduma ti diskarte dagiti kailianta tapno laeng makerrasan ti epekto daytoy a krisis.

Adda dita ‘tay inkabassitdan ti kankanenda nga innapuy ta ngimmina ngarud ti sangatasa iti karinderia a pangpangananda. Ay, ket nasayaat ti kasta, kunam sa! Maikabassit ti carbohydrates iti bagi a mabalin a mangibunga koma iti diabetes. Madika pay?

Agbalbalon metten dagiti dadduma, kas kaniak. No awan ti mairana a masida, agorderda laeng iti gudua sa dumawatda iti adu a sabaw. Umanay daytan nga ibussogda. Makainutda pay ken saanda a parikut ti panaglukmegda.

Kas kaniak, kunak itay. Wen, nasursurok metten ti agbalon. Saanakon nga agaw-awid iti pangngaldaw. Nangina ngaminen ti gasolina a kanen ti kabaliok. Isu pay met a mainut. Naimbag ketdi ta uray awan ti mairana a sidaen no maminsan, adu met ti mapalabas iti sango ti eskuela a nakalapan nga ikan. Nalaka pay ta di pay naglasat kadagiti agang-angkat. Anusak laeng no kua ti agluto.

Ngem kadagupan kadagiti nakitak a diskarte, nagustuak la unay dagitay dua nga indibidual a nangpundar iti backyard gardening. Awan lote diay maysa. Ngem nagadu ti nasasalun-at a nateng a mulana. Inaramatna a nagmulaan dagiti nagbasutan iti plastic, lata, ken goma. Imbitinna dagitoy iti asideg ti tawada. Ken imbes a masetas ti laonen koma dagiti maseterada, saan ta petsay, letsugas ken dadduma pay a nateng.

Di kad’ saandan a pakarikutan ti lutuenda a nateng? Sierto pay ti kalidad ti ipauneg ti pamiliada.

Ket dayta ti kayatko koma a tuladem. Nabayag idin a maikamkampania dayta a backyard gardening. Ngem no apay nga agingga ita ket di latta unay a maipangpangag.

Taken for granted, piman!

Ngem itoy a panagngato amin a magatgatang, mapanunot met ngatan dagiti maseknan a tunekan dagiti agkakalaegan a dagada. Sika la unay. Dagiti awanan iti espasio, mabalin a tuladen ti naibaga dita ngato.

Nagsayaat ngatan a kitaen ti aglawlaw no amin a pamilia ket ipategna ti panagmulamula! Lumangto ti aglawlaw. Dumalus ti angin; adda pay sidadaan a nasalun-at a taraon. Mabalin a solusion daytoy (kitaen ti tema ti Aldaw Ti Nutrision itay Hulio) iti malnutrision aglalo kadagiti annak.

Ngumato latta koma ngarud dagiti magatgatang tapno makapagpanunot ti tunggal maysa. Nabayagen nga agur-uray ti daga kadagiti adu a paset ti pagilian. Masaysayang dagitoy iti dida man la pannakasuksukay.

Ita, ammomon no apay a kasta ti paulo ‘toy sinurattayo. Ania ngarud ti aramidem? #