Footer

SINURSURAN: Ngem, pagyamananka, Ompong!

IDI, nasayaat met no ngimmina amin a magatgatang, kunatayo. Ita, pagyamanak met ni Ompong, ti super typhoon a namsaak kadatayo.

Amangan no addan mangpampanunot nga agpakitaakon kadagiti saykayatris.

Nalukayen ti turnilio?

Didigra, pagyamananna, pui! kuna pay ket ngatan ni kayongko a Sabas. Daytoy la unay a kayongko, iti kabangibangmi a barangay, ti peboritko. Madillawna amin a suratek ken ipostek iti Facebook. Dina ammo a paggugustok dayta a galadna ta maad-adalanak. Ti ammona siguro ket masuronak wenno maidagelnak iti pabaribar a komentona no maminsan. No ammona la koma a pagad-adalak dagita a banag.

Ngem apay ngamin, aya, a pagyamyamanak ni Ompong?

Kayong, arisitem a naimbag ti ibagak tapno makaadalka met. Saan a dayta siak laeng ti makaadal kadagiti barusngi a komentom.

Sabagay, ammok nga awan ti palabsem a sinuratko kadagiti magasin ken postek iti social media. Isu a siertok ita a maadalanka. Saan a kas kadagiti dadduma a lidertayo a kasla isuda laeng ti ammona ti mangadal ken mangbagbaga. Kasla koma no yadalda dayta 12 years old and above, a ti gayam kayatna a sawen ket 13 ti tawenna.

Matikawka, kayong? Dimo itulok, a! Ni laeng Mildred ti rebbengna a maulaw, sika met!

Adtoy ngaruden no apay a pagyamyamanak ni Ompong. Arisitem a naimbag, kailian. Aglalo kenka, kayong.

Pagyamanak ni Ompong ta impamatmatna kaniak no kasano karukop ti balayko nga impatok a natalged a pagyanan. Kasta metten dagiti naimatangak a pasdek a nakananama ti pannakaipatakderna.

Kayatna a sawen, a kayat a yadal ni Ompong kadatayo, nga awan mamaay ti patakder ti tao no nakaparsuaan ti agibales.

No naisalip koma a sinuratmo dayta, kayong, loosing breed a kanayon ti tao. Awan ti labanna iti didigra.

Ni Ompong, impamatmatna ti bunga ti aramid ti tao. Ti pannakarames ti nakaparsuaan, ti aglawlaw, binalbaliwanna a namimpinsan ti klima. A daytoy met ti nanggubuay kadagiti agkakarungsot a didigra a sagsagrapentayo ita.

Pagyamanak dayta ken Ompong ta bareng adu ti naluktanna ti isip ken pusona. Pagangayanna, irugitayon nga ipateg ti nakaparsuaan. Ta mamatiak la unay, adda latta maaramidantayo kadagitoy a sangsanguentayo a parikut.

No agkaykaysatayo a mangipateg iti nakaparsuaan, agtitipon dagiti addangtayo, awan papananna no di lumasbang ken lumangto ti aglawlaw. Disiplina leng ti kasapulan.

Di kadi, kayong? Isu nga ania ita ti rumbeng nga aramidem?

Ka-Sinursuran, nakitak ni kayong a nakiplasa kalpasan ti ibibisita ni Ompong. Permi a limmawa dagiti abut ti agongna. Kasano, balitok metten ti presio ‘tay pagaayatna a nateng a para pakbet.

Di kad’ inan-anusannan ti gimmatang iti sangabaso a bukel ti balatong ket inin-inutna a pinablad. Pagdaksanna, nalipatanna ‘diay rayumana. Di kad’ mano nga aldaw a tinartarakenna ti ut-ot dagiti susuopna.

Ngem nakayamanak iti nalimed ta idi agnadnad ti ut-ot a nariknana, innalana metten ‘tay aglatlati a bunengda. Pinatademna iti kasta unay. Rinugianna a pinasapas dagiti ruot, lanut ken kayo iti nagkabakiranen a bangkagda.

Sinaludsodko no nakatukno iti atang. Ngem, pordios, ti kusilapna. Sa kunana: agmulaak man laengen ta di la dagita a komersiante ti bumakbaknang, kayong!

Rumbeng ngarud nga agyaman ni kayong ken ni Ompong ta linuktanna dagita matana. Impakitana ti pateg ti panagsukay iti daga. Masuron siguron ni Ompong kenkuana ta lumakayen ngem dina pay a tinaming dagiti tawidna a daga.

Kayong, pudno ti imbagak?

Gapu ken Ompong, nautobko pay no kasano ti kinarawet dagiti sumagmamano a negosiante.  Timmayab a dagus ti presio dagiti magatgatang kalpasan ti bagyo. Nateng la unay. Awan suplay, kunada. Nadadael amin.

Pudno dayta. Ngem maitutop ngata nga ingatoda la unay ti presio idinto a naangkatda pay laeng dagiti tagilakoda idi sakbay ti panagbisita ni Ompong?

Pananggundaway, dayta ti nalawag nga ammok.

Anamongannak met ngata, kayong.

Sumangkautro pay dagita nga adda hardware-na. Permi a panagngato dagiti masapsapul iti panagtarimaan kadagiti dinadael ni Ompong. Agdadata met ngarud ti kinapudno nga stocked-da pay laeng dagiti ilaklakoda.

Pagyamyamanak pay ni Ompong ta aduda dagiti napagsublina iti Namarsua. Ni ngarud kayong, ammona metten ti agtanamitim a tumangadtangad idi umas-asidegen ti bagyo. Apaman a nalpas ti bagyo, naimatangak nga addada simmuknal iti taeng ti Apo idinto a tong-it wenno agsugal laeng ti ammoda uray no aldaw ti Domingo.

Nasayaat la unay dayta. Ngem sapay la koma ta agtultuloy daytoyen. Saan nga iti laeng panawen ti didigra a masapulda ti pagtaklinanda.

Sika met, kayong, sapay ta itultuloymo dayta. Yur-uraynaka ti Namarsua a dekada metten a nalipatam. Idinto a sinanayon a silalagip ken sitatarabay kenka.

Agyamyamanak pay ken ni Ompong ta impamatmatna no kasano kakapuy dagiti dadduma nga agturay. Ken no kasano a binusbosda dagiti para iti umili.

Pagaammotayo man met nga adda calamity fund ti tunggal barangay. Tinawen dayta. Ngem apay nga idi kasapulan dagiti umili, awan ti maitedda? Uray bassit laeng a relief goods. Saan a dayta yuray pay ti tulong nga agtaud iti probinsial wenno nasional a gobierno.

Baka pabasolenda pay ni Ompong a nangitayab iti calamity fund ti barangay?

Ania ti makunam, kayong? Madamagko pay, adda naramanam a relief goods a nagtaud iti barangayyo?

Dakayo, ka-Sinursuran, nakaawatkayo met iti relief goods a nagtaud iti barangay? Wenno baka nagtaud pay iti estasion dagiti telebision ti naawatyo?

Wenno kadagiti Foundations?

Maysa pay a pagyamyamanak ken ni Ompong, biniagna ti espiritu ti panagbibinnadang. Sakbay pay a dimteng ti rungsotna, addadan dagiti purok a nagtitinnulong a nangpalagda iti pagtaenganda.

Ditoy ngarud aglawlaw ti eskuelami, babassit laeng dagiti balbalay. Saan la ketdi a pakawanen ida ni Ompong. Kinapudnona, naaramid pay iti nipa dagiti dadduma.  Ngem dua nga aldaw sakbay a dimteng ti bagyo, nagtitinnulongdan a nangpalagda kadagiti balbalayda aglalo ket sumagmamano laeng a metro ti kaadayoda iti baybay iti amianan ti eskuela.

Ginalutanda dagiti balayda. Pinarabawanda pay kadagiti sinako a darat. Tinnulong. Unaenda a leppasen ti maysa, sa isarunoda ti sabali. Kasta a kasta agingga nalpas amin.

Kalpasan ti bagyo, pulos nga awan ti nadadael ti pagtaenganna. Uray nalukib la koma a maysa a sim. Wenno napigis ken naitayab a pingot/nipa.

Gapu itoy, dua lawas kalpasan ni Ompong, ken naipakni dagiti wara/basura/rugit, inangay ti nasao a purok ti maysa a Panagyaman a maisagut iti Namarsua.

Ipamatmat pay daytoy nga aramid ti pannakapalangto ti kinapateg ti panagsagana. Ta ania man a didigra, panagsagana ti maysa a kapintasan a panglaban itoy.

Wen, iti baet ti adu a didigra nga inyeg ni Ompong, saan a mailibak nga adu ti adal a pinataudna. Dagitoy, kas nasaotayo idin, agbalin koma a pagsarmingantayo. Ken pagyamanantayo met para iti nasaysayud a panangsangotayo kadagiti masagangtayo pay a didigra/kalamidad iti biag. #

,