250-tawen a simbaan ni Nuestra Señora De La Asuncion, maysa kadagiti kaduogan a simbaan iti pagilian

Manipud iti sinurat ni Imelda C. Rivero, PIA 1, Ilocos Sur

SENTRO ti selebrasion ti ili ti Santa Maria idi Abril 25, 2015 ti 250 ti tawenna a Simbaan ni Nuestra Señora dela Asuncion, maysa kadagiti kaduogan a simbaan iti Pilipinas.

Nalatak pay ti Simbaan ni Nuestra Señora dela Asuncion a maysa kadagiti uppat a baroque churches iti Pilipinas nga inlista ti United Nations Educational Scientific and Cultural Organization (UNESCO) idi 1993 a kas maysa a World Heritage Site. Ti simbaan ti San Agustin ti Manila, Paoay, Ilocos Norte ken Miag-ao dagiti dadduma pay a baroque churches iti pagiliantayo.

Ditoy Ilocos Sur, ti siudad ti Vigan ti maysa pay a World Heritage Site nga inlista ti UNESCO gapu kadagiti napreserba a duog a bato a balay a naipatakder pay idi tiempo dagiti Kastila.

Idi Disiembre 7 idi napan a tawen, maysa ti Vigan City kadagiti napili a New7Wonders of the World.

Mismo a ni Bernard Weber, founder and president ti New7Wonders, ti immay ditoy Vigan tapno ideklarana ti Vigan City a maysa kadagiti pito a baro a siudad a pagsiddaawan ti lubong.

Segun iti rekord ti Filipiniana Division ti National Library ken National Archives, nabangon kas maysa a parokia ti Sta Maria idi 1765.

Segun iti UNESCO, naisalumina daytoy a simbaan ti ili kadagiti pasdek-pagkararagan iti pagiliantayo a sumursurot iti tradision Kastila a naipatakder iti sentro ti plasa. Nakatakder daytoy a simbaan ken ti kumbento nga adda iti sangona iti tuktok ti turod ken napalikmutan ti pangsaluad a pader gapu ta nagbalin a pagwanawanan iti aglawlaw, kuta, ken sentro ti relihion iti umuna a paset ti pannakamanehar ti rehion babaen kadagiti Kastila a padi ken guardia sibil.

Nangrugi ti parokia ti Santa Maria kas maysa a visita idi 1567. Gapu ta immadu ti umili maigapu iti panangsakup dagiti Kastila iti Ilocos, nagbalin a sabali a ministerio idi 1769 ket naidedikar ken ni Birhen Maria kas Our Lady of the Assumption. Iti panagprogreso ti Santa Maria, immadu ti mission ti ebanghelio ket iti kaasidegna kadagiti interior towns, nagbalin a sentro ti relihion ken komersio.
Segun ti leyenda, sakbay a nabangon ti simbaan iti agdama a lugarna, naiturno ti Birhen Maria iti sabali a lugar a managan Bulala. Ngem inyalis dagiti umili ti imahen gapu ta kanayon nga agpukaw ket makitada laengen daytoy iti sanga ti bayabas a dimmakkel iti agdama a nakaipatakderan ti simbaan.

Nairugi ti pannakaipatakder ti simbaan ti Santa Maria idi 1765 babaen kadagiti Kastila a papadi. Ti dua-kadsaaran a simbaan ket naaramid iti bato, ladrilio ken masonry, agatiddog ti 22.7 metro ken aglawa iti 99 metro.

Nabangon ti torrena idi 1810 bayat iti pannakatarimaan ti simbaan. Naikabil met ti kampana iti sumaruno a tawen. Idi natarimaan ti simbaan idi 1863, nabangon met iti aglawlawna ti pader a kas salluadna. Ngem kalpasan a napapintas ti torre iti dayta a tawen, nagrissuod ti pundasionna isu a tingig agingga ita. Napatarimaan ti konbento idi 1895.

Adu ti nasdaaw a ganggannaet idi makitada ti kinadakkel ti simbaan a naipatakder iti nangato a lugar ket imbagada a maysa a katedral daytoy. Kalpasan a bimmisita iti Pilipinas ni Henry Savage Landor, mannurat, explorer, ken pintor manipud iti Inglatera, idi 1900, insuratna: “Adda nagpintas a simbaan iti nangato a lugar idiay Sta Maria. Iti ngato ti plaza, adda dakkel a konbento iti asideg ti simbaan a mauli iti 80 a pangal. Adda pay dagiti balbalay a naaramid ti nadrilyo, pagadalan, opisina nga idi ngata ket nagpipintas ngem marmarpuogdan.

Saan laeng a pakakitaan no di pay pakalaglagipan ti dakkel a simbaan kadagiti misionario a Kristiano a nagsakripisio ken nangidaton ti biagda tapno maiwaras ti pammati a Kristiano iti rehion – dagiti umili ken dagiti tao nga addaan laing tekniko a nagbangon iti dakkel a simbaan, ken dagiti amin a timmulong iti pannakabangonna.

Sabsabali ti disenio ti simbaan kadagiti dadduma iti pagilian nga adda iti sentro ti plaza, segun iti tradision dagiti Kastila. Adda iti turod ti simbaan ken kombento a kasla maysa a kastilio a napalawlawan iti mangsalsalluad a pader. Madanon ti simbaan babaen ti 85 nga agdanna a naaramid iti ‘granite rock’. Daytoy ket mapan iti paraangan ti sango ti simbaan. Adda pay pagnaan ti lugan iti likod ti simbaan a mapan met laeng iti sango. Makita ditoy ti imahen ti Birhen iti tuktok ti kayo ti bayabas.

Adda iti lauden ti simbaan ti torre a nakaikabilan dagiti kampana. Addaan daytoy iti walo a bakrang, ken uppat a kadsaaran. Kastoy met laeng dagiti torre dagiti earthquake baroque a tipo ti simbaan iti pagilian. Mabalin pay laeng nga ulien ti torre tapno makita dagiti babassit ken dadakkel a kampana.#