83 nga addang iti napalabas (Maudi a paset)

Sarita ni Danny B. Antalan

 ITI Pinsal Falls.

Binussogko ii matak iti kinapintas ti nakaparsuaan: ti danum nga agtappuak manipud iti ngato sa agukrad iti panagdissona iti naadalem a wawana. Iyeg-ipanaw ti pul-oy ti ayamuom ti pulbos ti kaab-abayko, ayamuom a ti diak kauma a say-open kadagiti malem a panagpasiarmi iti Pinsal Falls.

“Apay gayam nga impasiarnak ditoy?” nagtimek ni Gloria. “Namin-adun a nakitak daytoy a disso. Ditoy ti pangip-ipanak kadagiti bisitak.”

Kaslaak manen agdadamo a baro a dina ammo ti aramidenna a mangipeksa iti panagayatna iti pagduyduyosanna a balasang. Kasano ti panangipudnok? Romantiko daytoy a disso ket ditoy ti nangareman ni baro nga Angalo ken ni balasang nga Aran a nagtungpal iti panaglinnailoda iti igid iti baybay.

“Kua…urm!” dinalusak ti karabukobko. “Ibagak koma a no maulik daytoy agdan a bato nga agpangato a paggapuan ti danum, sungbatam koman daytoy yar-arungaingko a panagayat.” Kinitak ti rupana. “Ngem diak aramiden dayta ta diak kabaelan nga ulien. Ta saan met a kas kadagiti babbaket ken lallakay iti Pilar, Abra ti tumengko nga uray adda suonda a labba iti uloda ket mauli-masalogda dayta nga awan pagam-amkanda.”

“Apay ngarud nga impasiarnak ditoy?” inulitna ti saludsod.

“Bareng apektaranna ti riknam ket malagipmo ti panawen a kinabalasang-kinabarotayo nga agdidigostayo ditoy. Malagipmo pay ti ayan-ayatta a nagsantak iti daytoy a disso!”

Inatipanak, “Baketakon… lakaykan.”

“Ngem kas daytoy agtaptappuak a danum ditoy Pinsal a di nagbaliw, kasta met laeng ti riknak.”

“Bulatao!” Nupay linengdan ti buokna ti bibig ni Gloria, ammok a nagmisuot. “Nangasawaka, kasano nga ibagam a di nagbaliw ti riknam? Nagbakbaketak a balasang.”

Iti nangegmo, kasla nariknam ti dagsen ti danum nga agtapuak a maburak iti danum iti yan ti wawa.

NO adda liklikak iti daytoy agsapa a rubbuatko iti walking, ti panakasalaw kaniak ni Fernando.

Ngem saan a kanayon a makalisiak. Nakitanak iti daytoy agsapa nga agsagsagana.

“Innak suknadan ti taltalon. Bareng maapiten dagiti kamatistayo,” inrasonko.

“Alla ketdin, inkayon. No kabaelanyon nga ulien ti agdan iti simbaan, yabannak ta kitaek. No makitak nga agballigika, rugiakto metten nga ikkan ti siper ti bibigko.      Rugiak payen ti bumaba ditoy wheelchair ket agsursuroak a tumakder nga awan ti sakak.”

Ammok lattan ti kayatna a sawen.

TI riknak ket kas dagiti allon iti Suso nga umagep iti puraw a kadaratan; ti danum iti Pinsal Falls nga agtapuak iti wawa—dagiti di mabannog a sirkulo iti biag, kas iti pusok nga agay-ayat ken ni Gloria. Kas ti gagem iti daytoy nga agsapa a sumagpat iti maudi nga addang iti simbaan ti Santa Maria.

Asidegen! Nabilangkon ti naulik… innem a pulo ket tallo. Duapulo laengen nga addang ti nabatbati. Makitkitakon ti namnama.

Intekkenko manen ti sarukodko. Amin a chi energy, dimmalan iti ur-uratko ket impempenko iti sarukod. Konsentrado. Insekkadko ti sakak. Ket timmakderak a kas kadagiti soldado ni Napoleon Bonaparte a di sumuko iti dangadang.

Ngem nagpukaw ti pigsa iti sakak ken uray iti imak. Bimmulos ti puersak a tumakder agingga a napatugawak. Naisaltek ti ubetko.

Kinitak ti maudi a tukad a kasla nanayonan iti sangaribu nga addang.

Isu met ti panakasiputko ken ni Fernando iti baba.

Nakarit manen ti riknak. Nagsubli kaniak dagiti inspirasion iti Pinsal Falls, Suso Beach ken ti Nuestra Señora de la Asuncion. Inurnongko manen amin a chi. Impanko manen ti puersak iti saruodko.

Ngem saan a sarukod ni Moises ti iggemko. Nadalupoak. Naibbatak ti sarukod ket naguyas nga agpababa.

Isu metten ti panakatakkuatko nga adu gayam ti saka nga umuli-sumalog iti agdan. Saan laeng gayam a siak ken ni Fernando ti adda ita. Domingo gayam ita. Aldaw ti misa.

Kasla pimmanaw kaniak ti pigsak. Sinallukoban ti bain ti kinataok.

Adda nangpidot iti sarukodko. Ima ti baket a saanen a sabali kaniak.

“Aklonentayo a nupay adda amin nga inspirasion—ken pammati… adda dagiti gagem a ditayo rumbeng a piliten a ragpaten,” iniggaman ni Gloria ti imak ket impaiggemna ti sarukodko.

Nariknak ti puersana a nangguyod kaniak agingga a nakatakderkami.

“Ar-aramidek daytoy gapu kenka!”

“No kasta ngarud, magnata. Umaddangak ket umaddangka. Federico, lakaykan ken baketakon, isu a saanta nga agkibin laeng… masapul nga agkibinta… tapno makatapawta iti kangatuan a pangal ti agdan ti simbaan.”

Nakain-inayad ngem adda ritmona: Kas iti ritmo dagiti daniw iti dalluyon iti Suso; kas iti ritmo ti dissuor ti Pinsal; ken kas iti lawag nga ipaay ti simbaan. Kasta ti nariknak iti panagdanggaymi ken ni Gloria nga umaddang nga umuli iti agdan.

Sakbay a nadanonmi ti maudi nga addang ti agdan, inibbatak ti imana ket pinaunak. Immisem ket simmagpat. Kayatko ngamin a mariknak a siak, ni Federico, iti tawenko a walopulo ket dua, kinabaelak a rinagpat dagiti walopulo ket tallo nga addang a sumang-at iti simbaan ni Nuestra Señora de la Asuncion.

Kasla bimmanayad ti panagkitak iti addang ti sakak iti maudi a tukad ti agdan.

“Kinabaelak!” nayesngawko iti napalalo a ragsakko, kas iti ragsak a narikna ni Romi Garduce idi naulina ti Mt. Everest.

Immisem ni Gloria sa nagtung-ed iti apagapaman. Immarakup iti di nairut.

“Kinabaelanta!”

Iti baba, iti baet dagiti nakaad-adu a tao nga umuli-sumang-at a makimisa, nasiputak ti gemgem ni Fernando a nakangato.#