83 nga Addang iti Napalabas (Umuna a paset)

Ni: Danny B. Antalan

TALLON ti sakak, ngem ti laeng maikatlo ti makunak a natibker. Nakapsuten dagiti dua ta no awan ti tulong a sapsapo ken agas, narigat a mayunnat a nasayaat. Ay-ayka pay Federico, 82 anios ti sakamon isu nga adun ti pasugnodna, kunkunak iti bagik

Ngem saka laeng ti pakapilawak. Iti sidap ti panunot ken rikna, kas pay laeng iti torre ti simbaan ti Santa Maria a natibker a nakatakder. Ania ngamin ti kinalakay? Gapu iti pisikal a kudil a nagkuribetbet? Dagiti kapadasan a namagbalin kaniak kas maysa nga intelehente? Wenno ti panaglabas ti panawen ti kinaubing ken kinaagtutubo? Aminda ket mabalin a pudno. Ngem masarakam laeng ti kinalakay no linipatmon ti kinaubing.

Diak nalipatan. Agtultuloy a sarsarakek daytoy iti kaunggak. Maysa a karit iti bagik a masapul nga aramidek—sagpatek ti 83 nga agdan nga umuli iti simbaan ti Santa Maria.

Adda iti likod ni Fernando, ti putotko a napukolan gapu iti aksidente ti motorsiklo. Nakalasat ngem naputed ti dua a sakana. Natay ni Jonalyn a nobiana a kakuyogna idi. Manipud naipigket ti ubetna iti wheelchair, kinaguranan ti lubong.

“Dimo kabaelan dayta!” kinunana kaniak.

Ngem kayatko ti mangipakat ti maysa a retorika nga agbalin nga inspirasion kenkuana.

“Kabaelak, Fernando!” natangken ti timekko. Ta daydiay ti masapul. Kinitak ti anakko bareng adda ipaayna a sirnaag, ngem awan ti nariknak a pammatibker.

“Walopulo ket tallo nga agdan dayta!  Kumitaka a pangato, iti lakay a kas kenka, saan a langit ti agur-uray, impierno!” Impaigidna ti wheelchair tapno di masapgid dagiti traysikel a lumabas.

Kayatko nga iraip iti pusona a saan pay a nagpatingga ti biagna kalpasan ti panakaaksidenteda. Maaramidko dayta no maipaneknekko a kabaelak ti umuli iti simbaan.

Manipud iti barangaymi a Suso agingga ditoy simbaan a napanaganan iti Nuestra Señora de la Asuncion, nagpaitulodak gapu iti daytoy a gagem.

“Maulik daytoy nga agdan. Maipaayko kenka ti inspirasion. A saan laeng nga agpatingga dita wheelchair ti lubongmo. “

“Ti la ar-aramidenyo!”

“Maysa pay, kayatko manen a marikna ti kinaubingko!” insungbatko. Ta ania koma ti karbengan ti 35 anios nga anak a mangtubngar iti kayat nga aramiden ti amana. Nakapsut ngamin ti pakinakemna. Tallo a tawenna pay laeng iti wheelchair ngem kasla tungpal biagnan.

“Lakaykayon!” inyublagna, a kasla ketdi kalkalaingan a mangimameg iti kabaelak. Ngem iti pagawatak, ti bagina ti pagiyariganna.

Ngem diak a namki iti balikasna. Ta maysaak nga Ilocano nga i-Santa Maria— naanus ken naandur—ta dayta ti nagun-odko nga ugali iti panagtrabahok iti kaunasan idiay Maui idi panawen ti kinasakada.

Immasidegak iti agdan. Kas katibker ti pammatik iti talekko iti sakak a kabaelak nga umuli iti 83 nga agdan. Ammok a sipsiputanna ti panagtigerger ti sakak idi iyaddangko iti umuna a tukad. Tinengngelko ti tigerger babaen ti nairut a petpetko iti sarukod a kayo. Idi nayaddangko dagiti sakak iti umuna a tukad, tinaliawko. Inisemak. Saan a nagbaliw ti ekspresion ti rupana.

Kasano ti kinapateg ti umuna a tukad? Kas kawada ti agdama a tawenko ita. Kas kapigsa iti arem ni Angalo tapno mapasungbatna ni balasang nga Aran. Nangted kaniak daytoy iti kired tapno maulik ti maikadua nga agdan… maikatlo nga agdan…

“Idi ubingak, taray-tarayenmi daytoy,” tinaliawko iti likod ni Fernando. Awan simmiray nga isem iti bibigna. “Umuli-sumalog-umuli-sumalog. Awan nagbaliwan ti agdan; adda nagbaliwak. Ngem uray limmakayak, kabaelak latta!” Nadagsen ti panangibalikasko kagiddan ti  puersa a yabuloyko iti sakak.

Ngem nadlawak ti panagtibbayo ti barukongko idi addaakon iti maikasangapulo nga addang. Immuneg ti panagangesko. Kasla nadlawan ni Fernando. Inmandarna ken ni Onyok a draybermi a tulongannak.  Ngem insarangko kadakuada ti dakulapko.

“Ta rayumam ngarud!” ngimmato bassit ti bosesna.

“Dinak ngatuan iti boses!” inyungetko iti baet ti panagputed-puted ti angesko. “Daydi Inangmo a Clarita, dinak a nginatngatuan iti timek.”

Saanen a nagtagari.

Ngem nabannogakon. Nagtugawak iti sementado nga agdan. Insammakedko ti dua nga imak iti sarukod ket inasutko ti nauneg nga anges.

“Ammom idi ubingak, siak ti maysa kadagiti mangawit iti rebulto ni Apo Santa Maria tunggal semana santa. Bumabakami ditoy—irikosmi iti kamino real iti Poblacion, iti Baliw Laud sa yulimi manen. Nakaragragsak.”

Immangesak manen. “Kumusta ngatan ni Gloria a kadkadduak idi? Manipud simmangpetak, diak pay nakita,” nakunkunak. Ngem bagik laengen dagiti balikas, saanen a nasken a mangngeg pay ni Fernando.

(Adda tuloyna)