Agdagupen iti 7.2 biliones ti populasion ti lubong, kaka!

Komentario ni Melvin F. Bandonil

Ā 

Makaparupanget met ti report a nagtaud manipud ti United Nations a nakaibutaktakan ti kinaadu ti populasion ti lubong iti agdama ken ti agtultuloy a nadaras nga inna panagadu, ket kalpasanĀ  ti sangadosena pay a tawen umabut kanon iti 8.1 billion manipud iti 7.2 billion iti agdama. Iti dayta a situasion a kinadarasna a bumsog a kas iti basisaw, makuna a saanen a maliklikan nga umil-ilet nga umil-ilet ti lubong a paggargarawan.

Nasayaat koma no balansiado ti nadaras a yaadu ti populasion iti produksion ti taraon ken/wenno kinaadda iti natalged a trabaho tapno maliklikan ti agsasamusam a riribuk. Sapay no awan ti dengdenggen ti mabisin a buksit a linteg ken bilin; saan a produktibo ti asinoman a magaw-gawatan ta ad-adda a panunotenna ti pamedpedna.

Iti rigatna iti amin a karirigatan, dagiti kano developing countries wenno dagiti dumurdur-as a nasion ti ad-adda nga agbasisaw ti populasionda, karamanen ditoy ti pagiliantayo. Kasano ngarud a makadur-as ti pagiliantayo no padagsenan met ti kinaadu ti ngiwat a pakanen, santo pay la rumapit met dayta kinaawan ti trabaho, nakisang a produksion ti taraon, krimen nga agsasamusam, ken dadduma pay a parikut a lumtuad saan laeng a kadagiti dumurdur-as no di lalo pay kadagiti nakurapay a nasion ken dagiti naynay a sangbayan ti agduduma a kalamidad. Sigurado a masiglotan ti isem.

Saan a kas iti naibuang nga isem dagiti nadur-as a pagilian ta kabaelanda a sanguen ti agdadata a pakarikutan. Nadur-asda agsipud ta addaanda iti sistematiko a panangipataray ti gimongda, awan pay ngata kadakuada dayta kurapsion a mangirarrarit kadagiti nakurapay; ammoda a sakbayan ti masanguananda, adda urnos ken plano a masurot iti panagaddang ti gimong ken turongen a nagkaysa, narnuoyan iti bunga ti panagbalinda a napudno kadagiti bagbagida. Taltalekda pay a maap-apalan dagiti nakurapay ken agdurdur-as a nasion.

Dayta ti nakaipigketan ti immatang dagiti economic planners, lalona iti pagilian. Ta iti laksid ti ingangato ti economic growth rate, saan a marikna dagiti umili ti iwarwaragawagda nga accomplishment. Apay a saan a marikna? Agsipud ta iti laksid ti nagsasaruno a lagto ti pammadayaw ti ekonomia, kuarenta dos porsiento pay laeng ti populasion ti pagilian ti agbibiag iti poverty line, segun iti naireport maipapan itoy.

Amangan no kimmana manen ti mahika negra a kas iti naynay a mapaspasamak iti kallabes, a daydiay nabun-as nga urbon ti tigre ket nagbalin metten a masaksakit a kuting, wenno kas iti iniiloko a pagsasao, immuna ti gurruod a natbag isu nga awan ti tudo a nagtinnag! Iti ababa a pannao, adu unay dagiti sao a naibigao ngem saan met a magao.

Kas pammaneknek iti kinaadun ti populasion ti lubong, inyawat ti UnitedĀ  Nations ken ni baby Danica May tiĀ  symbolic seventh-billion baby; naiyanak ni baby Danica May sadiay Fabella Hospital kadagiti agassawa a Camille ken Florante.

Saan laengen a mangkuldit no di ket tapik a karaman ti nabagas nga ipeperreng a nasken a sanguen ken iserioso ti parikut ti kinaadu ti populasion dagiti developing countries, pakairamananen ti pagiliantayo ta isu ngarud iti nakaiyawatan ti symbolic seventh-billion baby.

Ket sigurado, wen, ania la ketdin, ngimmato la ketdi dagiti kiday dagiti pro-RH bill ken anti-RH bill; nupay inaprobaranen ti presidente ti nasao a bill, naparnuay latta ti asunto isu a nakatengnga iti agdama ti Korte Suprema. Ti rigatna iti amin a karirigatan, amangan no addanton apo ni baby Danica May santo maiyulog ti pangngeddeng itoy (no maiyulog pay) ta kasta ti panagtaray ti sistema ti hustisia iti pagilian a naessem a mangan iti ibbong (balut); siempre pay, asino met ti mangayat a mangawat iti nadagsen ti responsibilidad? Addan kadagiti daklulap ti SC ti asunto, ket agsipsiput amin a mata iti sumaruno nga eksena no di man isu ti pinal a kaimudingan, ket aniaman ti pangngeddeng a maidatag (pro man wenno anti), sigurado la ketdi a sumango iti agsasamusam a pammabalaw, balitaktakanto manen a di maungpot, agingga a di marunot ti asuk ti tabako ti dinto agkupas ti asunto.

Ti report ti UN-imposed deadline of 2015 a manggeppas iti uray no kagudua laeng iti bilang dagiti mabisbisinan a papolasion iti lubong. Ti kangrunaan a motibo itoy ket ti panangpunas ti kinakurapay, isu nga adda dayta programa ti UN Food and Agriculture Organization idi tawen 2000 a ā€œā€œMillennium Development Goalsā€ a kangrunaan a panggepna ti panangpunas iti kinakurapay, pannakapunas iti bilang dagiti adu a mabisbisinan; ta kas iti nakunan, awan ti dengdenggen a linteg ken sao ti buksit nga agpampanunot iti magao. Iti makapamulagat a resulta itoy, tallopulo ket walo a nasion laeng dagiti nakaragpat itoy, isuda: Algeria, Angola, Armenia, Azerbaijan, Bangladesh, Benin, Brazil, Cambodia, Cameroon, Chile, Cuba, Djibouti, Dominican Republic, Fiji, Georgia, Ghana, Guyana, Honduras, Indonesia, Jordan, Kuwait, Kyrgyzstan, Malawi, Maldives, Nicaragua, Niger, Nigeria, Panama, Peru, St. Vincent and the Grenadines, Samoa, Sao Tome and Principe, Thailand, Togo, Turkmenistan, Uruguay, Venezuela and Vietnam.

Wer r u Philippines? Matmaturog iti pansitan? Iturogna met ti kinabussog ti populasionna. Ket inton agriing, nakaadayonto manen dagiti kaarrrubana iti Asia a kas iti Cambodia ken Vietnam a nupay pinirpirsay ti gubat kadagiti naglabas a dekada ngem bimmangonda a sipipinget; ket iti panangutob iti pingetda, artapandanto ti pagilian!#