sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Aghelmetkanton, kayong!

PAMILIARKA iti Akta Republika Blg. 10054, di kadi, kayong?

Wen, ta kas maysa a motorcycle rider, saanen a ganggannaet kenka dayta a linteg. Nasuroken a maysa a dekada, saan kadi? Isu dayta ‘tay panagsuot, panagaramat, panagusar iti helmet ti asino man nga agmotorsiklo, agramanen ti makunkuna a back ride-na.

Matiliw ken mamulta ti asino man nga aglabsing itoy. Adayo man wenno asideg, basta nagsakayka iti motorsiklo, masapul nga adda helmetmo, dayta pay ti ibagbaga ti linteg.

Ngem madamagko, kayong? Naimatangam kadin a nasayaat ti pannakayimplimentar daytoy? Saan kadi a sa la maobserbar ti panagusar iti helmet no adayo ti papanam ket aglsatka kadagiti national highways? Ta narigat ti makarana kadagiti nabirngasan a “buaya iti takdang.”

Ngem no addaka laeng nga agdakdakiwas iti mismo a barangay wenno ilim, nungka nga agusarka pay iti helmet, kayong! Aglalo la ngaruden no mapanmo la sarungkaran ‘tay sangadakulapan a talon wenno bangkagmo.

Napintas ti rason a naparnuay daytoy a linteg, kayong. No suroten, mabalin nga ispalenna ti biag no bilang maaksidente. Agbalin a salaknib ti helmet iti nakaro a pannakakutog ti ulo.

Ngem saan met ketdi a siento porsiento dayta, kayong. Depende met laeng iti klase ti aksidente a masagang iti dalan. Ken no dekalidad met laeng ti suot a helmet.

Wen, a, kayong, ta nasaknap met iti merkado dagiti nababa ti kalidadna a helmet. Dagitay saan a pimmasa iti standard; awanan iti ICC sticker (a di peke, a). Dagitay saglalaka laeng—a naynay a gatgatangen dagiti kailian gapu ta nalaka ngarud. Isu pay ‘tay mainutda.

A pakalakaan met ti biagda no kaskasano, di kadi, kayong?

Ngem sabagay, addan iti kailianta, wenno addan kadatayo no ania ti kayattayo a mapasamak iti biagtayo. No sumurot kadag(iti) mayetnag a linteg wenno saan. Iti udina, bagbagitayo met laeng ti agsagrap iti ibunga ti kinasukir.

Ita, kayong, kayatka a bagaan. No umayka kadagitoy, siguraduem a suotmo dayta helmetmo. Saan a gapu ta magnaka nga umuna iti national highway sakbay a makagtengka iti ilimi. Umuna unay, tapno adda salaknibmo. Ken tapno dika matiliw.

No idi ket uksotem ‘ta helmetmo apaman a makadap-awka iti ilimi ta adda daytoy iti un-uneg, saanmon nga ar-aramiden kadagitoy. Nangrugi itay umuna nga aldaw ti Abril, a rugi met ti kina-GCQ ti sibubukel a probinsia, naikannawagen a maiparit ti agmotor nga awan helmetna.

Ipatungpal dagiti pannakabagi ti linteg ti RA 10054. Adayo man wenno asideg ti papanam-naggapuam, kayong, tiliwendaka no dika nakahelmet. Pati back ride-mo, masapul a nakahelmet met.

Mabalin a masdaawka, kayong. Wen, a, ta ammom metten ditoy ilimi, dekada nga awan ti simsimrek nga agtiliw kadagiti kolorum a lugan ken awan ti lisensiana a drayber. Natinggaw ti damag idi no apay. Agbutengda a sumrek ta adda nasitada idi nga anak ti dakkel a politiko. Nagangayanna, napagsawan dagiti nagtiliw ket naparitandan a sumrek iti masakupan ti ili.

Napabutngan dagiti agipatpatungpal iti linteg. Manipud idin, awanen ti agtiliw iti ilimi.

Dita metten a nangrugi ti panagadu dagiti kolorum a lugan. Kasta met dagiti awan ti lisensiana. Nagadu dagiti menor de edad nga agmanmaneho, kayong.

Pagdaksanna, kiburdan iti kalsada dagitoy nga ubbing ken agtutubo. Kas nasurattayon, iranranta dagiti dadduma kadakuada a sabalian ti tambutso ti luganda. Muffler, dayta ti impausoda. Makakurikor kadagiti lapayag no kasta a pawerwerenda dagiti luganda. Dida pampanunoten ti maparnuayda a noise pollution.

No ngarud maminsan, kayatko ida nga uboren, kayong. Ngem baka madadael ti imahenko nga an-annadak. Diak kayat ti maipada kadagiti dadaelen ti imahenda nga agtuturay.

Makariribukda ngamin, kayong, iti panagsiesta koma met iti tengnga ti aldaw, wenno panaginana iti rabii. Makapaawanda iti konsentrasion no kasta nga adda sursuratek. Wen, kayong, aglalo no agsuratak iti para kolum, wenno daniw wenno sarita. Naimbag la koma met a pakapidutan iti maregmeg nga adal dagiti mayat a dumngeg.

Aglalo pay a makapasuron, kayong, no kasta a kasla bengngeg wenno tuleng dagiti turayen kadagiti barangay a malabsan dagitoy nga agpagunggan nga agmaneho. Kasla dida mangngeg ken makita dagita a pumawerwer. Saanda man laeng a sitaren wenno bagbagaan dagitoy. Agisemda pay ketdi a mangbuybuya lattan kadagitoy nga aglabas.

Isu a naimbag met no maipatungpal daytoy RA 10054, kayong. Bareng bumassit wenno maawan dagiti parikut iti kalsada. Mismo a dagiti pannakabagi ti linteg ti mangipatungpal kadaytoy.

Ngem masdaawak man, kayong, ta adu a dagus ti rimmuar nga opinion dagiti kailianmi. Sobra kano met dayta. Panawen ti pandemia ket nayon kano pay a paggastuan ti igagatang manen iti isuot a helmet. Nagrigat la kano ngaruden ti agsapul iti panilpo ti anges. Saan koma metten yantangay nauneg ti ilimi. Adayo iti national highway (nupay adda dua a brangay a lumasatanna agarup siam a kilometro iti abagatan ti sentro). Saan ngarud a dalan dagiti dadakkel ken napepegges a lugan.

Saanen a masapul pay ti helmet!

Kuna met dagiti dadduma, apay a helmet laeng? Apay a di koma pastreken met dagiti kualipikado nga agtiliw iti lisensia, kayong?

Reklamo dagiti dadduma a traysikel drayber, maikkat koma iti kalsada dagiti kapadada nga awanan iti lisensia. Maabakanda kano a regular nga agipabpabaro kadagiti lisensiada. Agbaybayadda tapno legal ti panagsapulda. Ngem adda dagitoy drayber a kaduada nga awan la ngaruden ti papel ti luganda, awan pay ti lisensiada!

Kuna met dagiti dadduma, saan koman a daytoy ti pakakumikoman dagiti pannakabagi ti linteg. Kitaenda koma lattan ti pannakaipatungpal dagiti basic health protocols. Kasta met dagiti limed latta nga ilegal nga aramid.

No koma kano kitaenda, kayong, dagita STL wenno PNB (ammom met ngata ti kayatna a sawen dagita). Dita pay laeng, saanen a masursurot dagiti helath protocols. Nawaya a mamalaybalay dagiti agpataya. Agdudupudopda pay iti pakabolaan dagita a sugal.

Saan ngata a daytoyo ti nasamay a wagas tapno agwaras ti bayrus iti ilimi, kayong?

Paepek la ti baro a hepe dayta, kuna met dagiti sutil ken pilosopo, kayong. Agtiliwda ita ngem inton agbayag, mabaybay-anda manen. Irantanto kano met laeng dagiti dadduma kadagiti pannakabagi ti linteg a palusoten dagiti am-ammoda aglalo dagitay adda takemna iti ili wenno barangay.

Ngem ketdi, mamatiak, kayong, a napintas no maipatungpal daytoy a linteg. Adu la ketdi a biag ti maispal. Ken mapasardeng dagiti abusado a drayber—aglalo no addanton dagiti agtiliw kadagiti awan ti lisensiana.

Isu a bagaankan, kayong, aghelmetkanto koma no umayka agpasiar. Inton umaymo ited dagiti patubo a kayo nga imulak a suktak met kadagiti bukodko a patubo.

Dimo liplipatan ‘ta helmet, a, kayong? Ta no addanto makitam nga iregularidad iti pannakaipatungpal ti linteg, ikalkagmonto kadakuada.

Naawatam, kayong?

Wen, ikalkagmonto kadagiti makitam a lider a numero uno a di manen agtungpal iti linteg. Kalkagamto ida, wen, kayong? Bareng makariingda– a saanda a nangatngato ngem kadagiti linteg! Ipamitlomto ida a kalkagan, kayong… iti nagan dagiti babassit nga umili a nagtalek kadakuada!