Footer

Agngangabiten ti industria nga agrikultura iti Pilipinas

AGSUSUEK ti produksion iti taraon iti Pilipinas, ken ngimmina dagiti presioda kadagiti immuna a siam a bulan ita a tawen, kas ipaneknek ti kaudian a report manipud iti Philippine Statistics Authority.

Maibasar iti data ti PSA, ti industria ti agrikultura ket nakapataud laeng iti 0.83% itay 3rd quarter ti 2018. Dagiti produksion iti panagtalon ken panagkalap ket bimmabada. Ngimmato met ti presio ti produksion iti agrikultura, iti gross value a PhP 409.0 billion. Ngimmato iti 6.82% no maidilig iti naglabas a tawen. Naaddaan met iti 0.15% a nayon ti produksion iti agrikultura agingga iti 3rd quarter ti 2018.

Dagiti produkto iti panagtalon ket addaan iti 45.58% iti kadagupan ti produksion ti agrikultura, ken bimmaba iti 3.64%. Nagsuek ti apit nga irik iti 5.70%, ken mais iti 14.83%. Immadu ketdi ti produksion iti niog, unas, saba, pinia, kape, mangga, tabako, abaka, kamatis ken goma. Daytoy a benneg ti agrikultura ket
addaan iti gross earning a P214.1 billion, nangatngato iti 1.93%. Manipud Enero agingga itay Septiembre, ti gross production dagiti apit itoy a benneg ket bimmaba iti 1.38%.

Ngimmato ketdi ti produksion iti livestock subsector iti 2.15%. Sakupenna daytoy ti 18.89 ti kadagupan ti produksion iti agrikultura. Malaksid iti nuang, ket ngimmato ti produksion dagiti kaaduan a dinguen nangruna iti baboy a ngimmato iti 2.55%. Daytoy a benneg ket addaan iti grossed production nga aggatad iti P74.7 billion wenno 8.81% a nayon no maikompara iti naglabas a tawen. Ngimmato iti 2% iti livestock production.

Iti poultry subsector, nakapataud daytoy iti 5.45% a nayon a produksion, ken sakupenna ti 18.44% iti kadagupan ti produksion iti agrikultura. Ngimmato iti produksion ti manok ken pato, ken itlogda. Ti gross value iti poultry production ket aggatad iti P56.1 billion, nangatngato iti 19.19% ngem itay naglabas a tawen. Ngimmato ti produksion iti 5.31% iti las-ud ti siam a bulan ti 2018.

Bimmaba met ti produksion ti fisheries subsector iti 2.64%. Sakupenna iti 17.08% iti kadagupan ti produksion iti agrikultura. Bimmaba ti produksion iti bangus, padaw, galunggong ken yellowfin tuna, ngem immadu ti produksion iti tilapia, paltat ken seaweeds. Ti gross earnings daytoy a subsector ket P64.1%, nangatngato ngem 12.22% iti naglabas a tawen. Bimmaba iti 2.21% iti produksion iti las-ud ti 3rd quarter iti 2018. Ngimmato met iti presio dagiti produkto iti agrikultura iti 7.71%. Timmal-o iti presio dagiti apit iti talon iti 5.78%, dinguen wenno livestock iti 6.52%, poultry iti 13.03% ken fisheries iti 15.26%. Nanayonan ti presio manipud iti talon ken puon dagiti produkto iti average a 6.85% iti las-ud ti immuna a siam a bulan ti 2018.

Dagitoy a data ti PSA ket iyanninawna ti agngangabiten a kasasaad ti industria ti agrikultura iti Pilipinas. Uray no daytoy ti kalawaan a sektor iti benneg ti ekonomia iti pagilian ket agtultuloy a kinakurang ti suporta ti gobierno. Ti pannakabaybay-a ti industria ti agrikultura ti kangrunaan a gapu ti kinangina dagiti mailaklako a taraon, a nangpatayok pay ti inflation rate iti Pilipinas agingga iti 6.7%.

Naglawa dagiti talon a pagmulaan, daga a pagtaraknan iti dinguen, baybay ken karayan a pagkalapan ken pamupukan iti lames wenno ikan. Ngem apay nga agkurkurang iti produksion ti taraon, a nangpangina kadagiti presioda?

Nakalkaldaang met nga iti laksid a ti Pilipinas ket napalawlawan iti nalawa a baybay a pagkalapan, ket agang-angkaten ti pagilian iti lames agraman galunggong manipud ballasiw-taaw, kabayatan nga adu a ganggannaet dagiti umar-arog nga agkalap iti kabaybayan a paset ti West Philippine Sea wenno South China Sea ken Philippine wenno Benham Rise

Awan ngamin ti naan-anay ken nasamay a solusion ken programa ti gobierno a mangpadur-as ti agrikultura. Imbes a mapadur-as ti produksion iti panagtalon, livestocks, poultry, ken fisheries, ket ilunglungalong ketdi ti gobierno ti panagangkat iti bagas, nateng, rekado, karne ken lames.

Sakupen ti crop production nangruna iti panagmula iti pagay ti kadakkelan a paset ti crop subsector iti industria ti agrikultura. Ti bagas manipud iti pagay ti kangrunaan a taraon dagiti Pilipino. Ngem uray dagiti mismo a mannalon nga agmulmula iti pagay ket agkurkurangda pay iti kanen a bagas gapu iti kinanginan daytoy a taraon.

Nadagsen nga isyu ken nangparigat kadagiti kadawyan a Pilipino ti kinakirang ti nalaka a presio ti bagas ita a tawen gapu ti kaadda iti rice hoarding dagiti negosiante, ken naitantan iti importasion ti National Food Authority a gapu ti naglusulosan ti sigud nga administrador, ken nangkiddawan dagiti dadduma a senador ken kongresista iti panaglusulosen ni Agriculture Secretary Emmanuel Piñol.

Imbes a mangadaptar ti gobierno iti gannuat a mangtulong kadagiti lokal nga agmulmula iti pagay, immandar ketdi ni Presidente Rodrigo Duterte iti Rice tarification wenno nalaklakan a panag-import iti bagas manipud iti sabali a pagilian no la ketdi agbayadda iti taripa ken buisda. Daytoy nga addang ket ad-adda nga imamegna ti nadaleben a kasasaad dagiti mannalon iti pagay ta mismon a ti gobierno ti mangilunglungalong iti importasion iti bagas. Adda ngata naun-uneg a gapu ta kaykayat ti gobierno ti agangkat iti bagas, ngem ti padur-asen ti lokal nga industria ti agrikultura?

Saan ngata a nasaysayaat no ti gobierno ket ipaayanna ti ad-adu a pondo a pangtulong kadagiti mannalon? No kabaelan dagiti pribado a negosiante a gatangen dagiti irik nga apit dagiti
mannalon iti nangato a presio, apay a saan koma a kabaelan ti NFA ti aggatang iti tumutop a gatad, tapno adda naan-anay a supply; saan ketdi nga agangkat iti bagas manipud iti sabali a pagilian?  No saan a maalaw ti panagngangabit ti industria nga agrikultura, dumtengto ti tiempo a maupay dagiti agpataud iti taraon.#

FILE PHOTO: MY LIFE. A septuagenarian farmer washes the roots of the rice seedlings after pulling them out in a method called “sikka” in Magsingal, Ilocos Sur this July. The farmers next plant the seedlings manually (“raep”). (photo by Edward Antonio)

,