sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Agpakadakan, tawen 2020!

NAULPITKA unay, Tawen 2020!

Makunatayo met siguro ti kasta ita ta agpakpakadan ti nasao a tawen.

Kasano ngamin, aya, ket nagsasaruno dagiti didigra a simmangbay iti biagtayo. Rugrugi pay laeng ti tawen idi naipadamag ti kaadda ti bayrus iti sabali a pagilian. Saan a masinunuo dagiti eksperto no ania ti klase a bayrus daytoy. Ngem kunada ketdi a masapul ti panagsagana ta nadangkok daytoy.

Yanna nga adat, imparayag dagiti otoridadtayo nga awan ti pagdanagantayo. Nainget ti pannakabantay ti pagruaran-pagserkan ti pagilian. Saan a masapul a mapawilan dagiti turista a sumrek. Agpapan pay a naggapu dagitoy iti pagilian a namunganayan ti bayrus. Sayang kano ti mapastrek iti turismo.

Impato dagitoy otoridadtayo a gagangay laeng a bayrus ti naduktalan dagiti eksperto iti sabali a pagilian.

Ket sakbay a bimtak ti pandemia iti pagilian, immunan a bimtak ti Bulkan Taal. Saan laeng nga iti probinsia ti Batangas ti nadidigra. Immabot daytoy kadagiti kadarapatna a probinsia.

Adu a kailian ti naparalisado ti panagbiagda. Kanigid-kanawan a pagbiagan ti nadaleb. Nagaburan iti napuskol a dapo dagiti pagtaengan, pasdek, kalsada ken dagiti ngannganin maapit a nateng ken prutas. Kasta met dagiti ikan ken lames, saan a nakalisi iti didigra. Naidarnap dagiti natay gapu iti panagbaliw ti lebel ti pH ken oksiheno iti danum.

Napilayan pay dagiti mangnamnama iti turismo iti nasao a probinsia. Naawanan iti panggedan dagiti nanumo a tour guide ken addaan iti babassit a negosio sadiay.

Ngem in-inut a bimmangon dagiti kailiantayo. Adu a tulong ti dimteng kadakuada. Pribado man nga indibidual, nakalbit ti panagpuspusoda. Ken, siempre, saan a nagbaybay-a gobierno— lokal ken nasional.  

Pagdaksanna, dida pay nakaaddang, bimtaken ti pandemia. Ad-addan ti rigat a nagpasaran dagiti biktima ti panagbettak ti bulkan.

Ngem saan laeng nga isuda ti narigatan. Sibubukel a pagilian. Naaramid dagiti nadumaduma a lockdown. Naparalisado ti panaggunay ti tunggal maysa. Adu ti naiparit—agpapan ita.

Gapu itoy, nagpaiduma a rigat ti pinasartayo. Kangrunaan dagiti adda iti siudad. Nagrikep, nagsardeng dagiti panggedanda. Naibus ti sangkabassit nga urnongda (kasano laengen dagiti sangkasapulan-sangkaapuyan?). Nagbisin dagiti dadduma.   

Nagnamnama ti kaaduan iti ayuda ti gobierno. Ayuda a nagramutan pay ti riribuk, panagiinnaddayo ken pannakaibuis ti biag. Ti nakas-ang, nalaokan pay iti panagkunniber. Mangiladawan nga uray iti panawen ti kastoy a krisis, saan latta a maaw-awan dayta nagmadi a galad dagiti addaan bileg.

Adu latta ti paad-adipen iti bileg ti pirak!

Pudno a narigatantayo la unay iti daytoy a pandemia. Induronnatayo iti baro a lubong a ditayo ninamnama. Arig madaleb ti tunggal maysa. Nakakaasi dagiti kinapet ti bayrus. Adu a frontliners ti nagsakripisio ken naidaton ti biagda tapno laeng masalaknibandatayo nga umili.

Nagpaiduma a ladingit ti pinarnuay ti bayrus. Kangrunaan kadagiti pamilia dagiti biktima. Ti rigatna itoy, saantayo a makita ti kalabantayo. Saantayo nga ammo no natalged met laeng ti aglawlawtayo. Maal-aliawtayo nga inaldaw. Maam-amak a rummuar. Ngem ania ngarud, kasapulan latta ti iruruar tapno agsapul iti pagbiag.

Wen, pagbiag. Naimbag kadatayo iti probinsia ta no nagagetka, adda pangalapkapam. Nateng, prutas, lames wenno dingo, adda laeng kadagiti paraangantayo. Awan man ti trabaho, no nairamantayo kadagiti nagsardeng ti panggedanna, adda latta suplay ti taraon iti aglawlaw.

Ti parikut, no nasaduttayo.

Ditoy a nagrigat la unay dagiti kailiantayo iti siudad. Awan ti kasta a gundaway kadakuada.

Isu a dakkel latta ti yamyamanentayo iti probinsia. Saantayo a naipuppupok kadagiti pagtaengantayo. Saan unay a simmeksek ti pannakaburibor iti isiptayo. Naar-aramid ken maar-aramidtayo latta dagiti nakairuamantayo iti inaldaw.

Pinuted pay ti pandemia ti isusuknaltayo kadagiti pasdek-pagdaydayawan. Nagrikep dagitoy tapno maliklikan ti panagwaras ti bayrus.

Ngem dina kayat a sawen a naputed metten ti relasiontayo iti Namarsua. No arisiten pay ketdi, pinatibker daytoy ti langenlangentayo Kenkuana. Nalagip dagiti nakalipat. Nga uray ania gayam ti estadotayo iti biag, adda ket adda latta panawen nga agpapadatayo. Nga agpapatastayo. Ket awan sabali a kamangan no di laeng ti Apo.

Sabali laeng dagiti ginggined a nangdalapus iti pagilian. Adu met a pasdek ti dinadael dagitoy.

Inayon pay dita ti di agresressat latta a dangadang iti nagbaetan ti buyot ti gobierno ken dagiti mangilablaban kadagiti ideolohiada. Nakakaasi dagiti inosente a mairamraman iti gubat. Mapespes ti puso a makaimatang ti panagbakuitda. Aglalo ket iggem ken ubbada dagiti annakda.

Lumuklukayen ti aglawlawtayo ngem addayta manen dagiti nagsasaruno a didigra. Mano a bagyo ti nagsasaruno a limmabas. Saan la a basta bagyo dagitoy. Super typhoon. No saan man, dakkel a bolyum ti danum ti imetda.

Nagangayanna, adu a probinsia ti limned iti layus. Nakaay-ay-ay ti nakapay-an ti tunggal maysa. Nadadael dagiti pagbiagan. Naipatli dagiti dadduma a kailian.

Gapu iti dakkel a layus, aglalo iti Tanap, saan a nakagteng a dagus ti tulong kadagiti biktima. Narigat a madanon ti singkaaduanna a lugar. Ta saan pay a maipokus a matulongan ti Tanap ta adu pay ti sabsabali a  rehion ti nalayus.    

Iti benneg ti agrikultura, permi nga awan nagmamaayanna. Adu a mannalon ti saan pay a nakaapit kadagiti intukitda. Namnamaenda a pagbayad koma iti utang ken abastoda ti maapitda ta adda met ikarkari dagiti dawa kadakuada. Ngem iti apagkirem, inyanud laeng ti layus!

Pagpintasanna laeng, iti baet ti pandemia, adu latta a kailian ti nangukrad kadagiti dakulapda. Nupay apektado ti kaaduan, rimtab latta ti galadtayo a puli a daydayawen dagiti ganggannaet— ti kinamanagtulong. Ken natibker iti ania man a pannubok. Uray kasano ti didigra iti biag, maalatay’ latta ti umisem, agkatawa ken mangipakita a kasla awan ti pagdaldalanan a nakana.

Sumagmamano laengen nga aldaw, agpakadan ti Tawen 2020. Pumanawen ti nangibati kadagiti batibat, aligawgaw, buteng ken aliaw iti barukong ken isiptayo.

Ngem dagitoy nga imbatina, adu nga adal ti nasursurotayo. Adal a mabalin a pagsarmingan para iti umay pay a tawen iti biagtayo.

Sapay laeng ta awanen ti nakam-ames a didigra sakbay nga agtapos ti tawen. Numona ket adda pay laeng daytoy naipadamag a prediksion dagiti kailian. Sakbay kano a mangrikep ti tawen, adda pay ‘makitkitada’ a mabalin a pasarentayo a didigra. Tumaytayok, agal-aludaid a bola nga apuy.

No itarusanda, mabalin nga adda agbettak a sabali pay a bulkan.

Nupay kasta, ditayo koma a paapektaran itoy. Prediksion laeng dayta. Ti Namarsua laeng ti makaammo. Kaniatayo, ti napasnek a panagkarkararag nga ilisinatayo koma iti sabali pay a didigra. Ta Isu laeng ti napaypayso a pagsanggirantayo iti ania man nga oras ti biagtayo. Pagsanggiran a dinto pulos mangtallikud kadatayo nupay makaliplipattayo Kenkuana.

Ita, palubosantayo ketdin ti agdama a tawen. Kunatayo: Agpakadakan, Tawen 2020! Awanto koman ti tawen a kas kenka a saan laeng dobledoble ti inyegna a kinaranggas! Inkan, inkan ket maysakanto laengen a lagip!

Iti kasta, siisemkami a mangpasangbay iti Tawen 2021! Nasalun-at ken nabunga a Baro A Tawentayo amin!