Footer

Agpanunot sakbay a gumatang (Maudi iti dua a paset)

Ngamin, free enterprise ti masursurot iti lubong ti negosio.  Karaman ti  Pilipinas kadaytoy a laissez faire wenno free enterprise. Kayatna a sawen, nawaya ti asinoman a gumatang iti kayatna a gatangen; kasta met a nawaya ti asinoman nga aglako no ania ti kayatna nga ilako, karamanen dagiti food supplements, herbal products ken dadduma pay a kanaigna a produkto.

Rumbeng laeng nga agpanunotka sakbay a gumatangka. Umno la unay ken maiparbeng nga aramidem dayta. Aglalo no nagbambannogam wenno urnongmo iti nabayag a paniempo ti igatangmo.

Ibilbilin ti Republic Act 9711 nga ibaga dagiti amin nga agparpartuat ken agar-aramid kadagiti amin a kita ti produkto ti kinapudno kadagiti tagilakoda lalona iti advertising ken promotions. Adda dayta a napanday a linteg iti pagiliantayo a nasken a maiyimplementar ken masurot.

Sinurot dagitoy nga agararamid kadagiti food supplements, herbal products, vitamins, weight-loss products, beauty aids, immune system, blood circulation boosters, whiteners, sexual performance enhancers ken dadduma pay dayta a linteg. Isu a naisurat iti labelo dagiti produktoda  ti “no approved therapeutic claims” wenno awanan ti produktoda iti pammaneknek a makaagas.  Kadagiti dadduma, saanda nga imbaga a medisina ti produktoda no di ket food supplements.

Ti ngamin narigat kadatayo a Pinoy ket naayattayo la unay nga agtulad ken mamati  kadagiti produkto nga iyanunsio dagiti nalalatak nga indibidual, nangruna dagiti artista ken persona iti radio ken telebision. No ania ti imbagadan, patientayo metten, lalo no dagita a mangibagbaga ket paborito wenno idolotayo. Sayang laeng ti nagbanbannogantayo a sapul gapu ta awan ti pammaneknek nga epektibo ti produkto a ginatangtayo.

Iti kulturatayo, naayattayo la unay kadagiti imported a bambanag. Maysa dayta a saan a nasayaat a bunga ti kolonialismo. Adda latta daydiay panamati a no imported ti maysa a produkto ket napintasen; ngem napimpintas koma no inamiristayo wenno amirisentayo nga umuna no makatulong kadatayo dagitoy wenno saan.

Kadagitoy nga aldaw, nainget la unay ti panangkondenar ti DOH dayta a “perfunctory” ken “vague phrase”. Kayat ti DOH a maipatarus iti Tagalog wenno Pilipino ti No approved therapeutic claims a kas “Mahalagang paalaala: Ang (nagan ti produkto) ay hindi dapat gamiting panggamot sa anumang uri ng sakit.”

Impaulog ngarud ti DOH ti Administrative Order 2010-008 a napetsaan idi Marso 18, 2010 ken pinirmaan ni DoH Secretary Esperanza Cabral.

Ngem nagriri a dagus ti Chamber of Herbal Industries of the Philippines Inc. (CHIPI), grupo dagiti 65 a kompania nga agar-aramid kadagiti food supplements ken herbal products. Di umno ken derogatory kano a translation dayta. Ti makadakes, apektaranna wenno dadaelenna ti multi-billion nga industria. Kinuna pay ti CHIPI a sursuroten dagiti kamengna a nainget dagiti paglintegan ti Traditional and Alternative Medicine Act wenDno ti TAMA Law of 1997 ti gobierno.

Nangrugi ti industria idi pakauna ti 1990s babaen ti pannakaipagna ti Alternative Health Care. Naipangpangruna unay ditoy ti panagaramat ti paria a kas agas ti diabetes. Kalpasan ti maysa a dekada, nagbalinen daytoy a P150 billion industry.

Ania ngarud ita ti rumbeng nga aramiden ta sursuroten met gayam dagitoy kameng ti CHIPI nga agar-aramid  iti supplement products, herbal products ken dadduma pay dagiti paglintegan nga intuyang ti gobierno?

Ti makunami, agbibiagtayo iti democratic world ken addatayo iti babaen ti free enterprise ket nawaya ti asinoman nga agpanunot a naimbag no gumatang wenno saan kadagitoy a food supplements ken herbal products. Siwawaya ti asinoman no ania ti ikeddengna, no ania ti kayatna a mapasamak.  Ngem, nasken la unay ti panagpanunottayo a naimbag sakbay nga ikeddengtayo ti  gumatang iti maysa a produkto.#