Agsabongto met laeng ti dalipawen (Umuna a paset)

Let us talk, please.” Nasiputak nga igay-at ni Matthew nga iggaman ti imak ngem sinabatkon nga inwadag iti nakapigpigsa sakbay pay a masagidna ti kudilko.

“Nalawag aminen kaniak, Matt. Awanen ti rumbeng a pagpatanganta pay.” Natangken a sungbatko kenkuana. Tinaliawko ngem apagbiit laeng. Nagtultuloyak latta iti pannagnak.

Karuruarko laeng iti ospital a pagpapaayak kas internist iti lima pay laeng a bulan. Diak met namnamaen nga isu ti umuna a masabatko apagbabak iti agdan manipud iti main entrance. Medio naladawak ita a nag-out ta nag-emergency meeting-kami ta adda maysa nga OFW a PUI wenno person under investigation iti Novel Corona Virus wenno ti COVID 2019. Nagawid kano daytoy manipud iti Hongkong. Saan pay idi a maipatpatungpal ti 14-day quarantine kadagiti OFW nga aggapu dita isu a nakasakay pay laeng iti connecting flight-na a nagawid iti Tuguegarao International Airport. Manipud dita, isun a mismo ti nagtarus ditoy Cagayan Provincial Hospital tapno agpa-check up ta nariknanan ti gurigor ken sakit ti ulona bayat ti biahena manipud iti NAIA. Dagus a pinagpapatanganmin no kasano a tamingen no kas pangarigan agpositibo iti karkarna a virus a pagbutbutngan itatta ti kaaduan aglalo ket napardas ti panagwarasna iti intero a lubong kangrunaan iti naggapuanna iti Wuhan, China.

I’m sorry.” Naalumamay ti timekna. Napardas ti pannagnana ket sinangonak.

You really are! Isu a kuston, Matt.” Imbulladko dagiti matak a simmango kenkuana ngem medio kinontrolko laeng ti timekko nupay agngarngarietakon ket kayatko la koma a bugkawan tapno maipapasko ti im-impenek a pungtot. Ngem naalak ti nagbain ta adu dagiti nakatambay a bantay iti waiting area iti uneg ti inaladan ti ospital.

“Saannak kadi nga i-pressure, a.” Isu latta ti kapigsa ti unina a nakigiddanen kaniak a nagna kalpasan nga inwalinko isuna iti sanguanak. Pinardasak ti nagna uray ta naka-flat shoes-nak. Ngem pinardasanna met ti simmurot kaniak.

Rumsua latta ti rurodko isu a nagsardengak. Kinitak ket diak pulos nagkirkirem.

Pressure? Siak ti mangmangted kenka iti pressure?” Intudok ti barukongko. “Very basic ti problemam, Matt. Just choose one and you’ll be freed. Apay ngamin a tengtenglem dayta a pressure a kunkunam?” Sikukusilapak a nangitudo iti barukongna nga uray la napaatras iti kinapigsa ti panagdisso ti tammudok.

“Itulodkan tapno makapagpatangta a nasayaat.” Binaliwannan ti patangan.

“Adu ti agbibiahe a van dita highway. Diak pay nakasagana a makipatang kenka.” Imbatikon iti nagtakderanna. Rikriknaek no sumaruno manen ngem awan arimpadek a nangegkon malaksid iti napigsa a timek a mangipukpukkaw iti naganko idi asidegakon iti gate ti bakud ti ospital. Marurodak iti bagik ta uray permi a siudotko kenkuana ngem kasla mabriat ti barukongko kadayta nga inaramidko.

Natimudko a saan a ni Matt ti mangpagpaguni kaniak isu a timmaliawak ket nakitak ni Ronnie, ti maysa kadagiti guardia a naka-duty iti ruangan ti ospital.

“Dok, saan po kayo pupunta?” Itawes isuna ngem masansan a Tagalog ti pannakipatangna.

“Uuwi na. Magko-commute.” Intudok ti asidegen a highway.

Nagkudkod. Pilpilitenna nga igawid ti katawana.

“E, nandun po kasi naka-park ang kotse ninyo. Ipaalala ko lang baka kasi nakalimutan niyo na naman.”

Uray madi ti riknak ngem naalak latta ti naipaspasurot nga immisem ken Ronnie. Daytoyen ti maikatlo a gundaway a malipatak a nagkotseak a simrek.

“Nakakaulyanin ba ang pag-ibig, dok?” Nasutil ni Ronnie. “Hello dok ganda!” Kastoy no kua ti pasungadna kaniak no sumrekak iti ospital. Ngem awan ganasko a makiinnangaw kenkuana iti daytoy a gundaway ta dinadael ni Matthew ti napintas koma a panagleppas ti aldawko.

“Nakakasira ng araw kamo.” Sinungbatak lattan tapno di mabainan. Naggarakgak.

Kinautko ti bolsa ti bassit a backpack-ko. Kaaduan kadakami nga agtrabtrabaho iti ospital ti agusar iti backpack a sumrek saanen a kas idi a shoulder bag a pagpaardiud laeng ti kaaduan a kargana. Selpon ken no dadduma, merienda kas iti prutas ti masansan a karga ti bagko. Diak met naruam nga agibolsa iti selpon no addaakon iti duty. Kayatko a makapagpokusak iti trabahok. Uray ta adda met landline nga awaganda no adda masapulda kaniak. Ngem nabatik idiay balay ti selponko ita.

“Huwag mo kasing hayaan na sirain ang araw mo, dok.” Nangegko manen ni Ronnie.

Awan ammom iti sasaadek kunak la koma ngem nagulimekak lattan.

“Salamat sa pag-remind.” Inyawatko ti dakulapko nga inawatna met. Nagparang ti dua a kallidna iti agsumbangir ti pingpingna idi nakaisem a kimmita kaniak. Adu kadagiti nauubbing a nurse iti ospital ti makinkorsonada kenkuana ta naguapo ngamin. Sangkasaoda a makapapintas kano iti aldaw no isu ti naka-duty nga agilukat iti sarming a ridaw ti main entrance ti ospital. Iti namitlon a pannakalipatko a nagkotseak a simrek, isu met ti kankanayon a mangipalagip kaniak. Pasaray ag-commute-nak ngamin. Naanus pay a mangtulong kadagiti pasiente wenno kadagiti bisita nga um-umay iti ospital ta tumultulong nga agbitbit kadagiti gargaret dagiti sumrek. Uray met kadakami no adu ti makitana nga iggemmi.

Naglayonakon iti kotsek ket pagbiit a nalipatak ti panagsubangmi laeng itay ken ni Matthew, ti doktor a nobiok iti tallo tawenen, idi diak inggagara a nasaripatpatan ti lalaki ken babai─ a panagkunak ket agassawa­­­­─ a nagrinnakep kabayatan nga agsangsangit. Nupay naikabilkon ti tulbek iti ignition, kasla adda magneto a mangguyguyod kaniak a kumitaak latta iti makannigidko nga isu ti yan dagiti dua. Addada ngamin iti igid ti diding ti waiting area a pangadaywen met manipud idi yanko. Nakigtotak idi mingmingak ida a nalaing─ da anti Terling ken angkel Berto gayam─ dagiti kalugarak a nangitaray ditoy iti nadesgrasia nga anakda idi kalman. Agsangsangit ken kasla dida ammo no kasanoda a pakalmaen ti tunggal maysa. Diak ammo ngem no adda makitak a kasta nga eksena, kasla otomatiko nga adda sumarut iti pusok a punial a kasla siak ti masaksaktan. Makonsensiaak a pumanaw a di ida maasitgan ken makasarita isu a linuktak ti ridaw iti yanko ket nagturongak kadakuada.

“Apay, ania ti napasamak anti, angkel?” Inamadko. Naggiddanda a timmaliaw kaniak. Silulua dagiti madlaw a napuyatan a matada.

“Awanen ti buridekmi, anakko.”  Nagsam-it dayta nga awag iti biangko ta arigna imbilangnak nga anak idi simmungbat ni anti Terling. Am-ammok ida nupay addada iti pungto ti barangaymi ket addakami laeng iti masungad ta kanayon nga agipagna iti lakona a tirem no kasta a mumalem iti bariomi. Uray ni Matt, nakitkita ken nakapatpatangna idan ta no umay, agorder pay iti yawidna nga isagut iti gayyemna board member ta magustuanna ti agpulotan iti tirem.

“Problemami ita no kasanomi a yawid idiay Sta. Teresita ti bangkayna. Marigrigatkami laeng ket awan mairemediomin a panggasto ita.” Ni angkel ti nagsao.

“Ni manangmo a Burcia ti adda idiay morge a mangbambantay iti adim ta agremediokami no kasanokam a makaawid ita.” Nagtimek manen ni anti Terling bayat a pumpunasanna ti luana iti amarilio a panio nga iggemna.

Diak naigawid ti riknak nga umarakup kadakuada a dua. Tinapiktapikko pay ti abagada. Ket bayat nga ar-aramidek dayta, pampanunotek no kasanok ida a matulongan. Ammok no kasano karigat ti biagda. Nadesgrasia ti anakda iti motor a saanda a kukua. Segun iti istoriana idi kalman, binaon ti ulitegna a gumatang iti feeds a kanen dagiti buriasda ta dina masango ta mapan makimiting iti pagadalan ti hayskul nga anakna. Ngem nakipinnallot ti naglugananna a Rusi a motor iti napatpataray pay kano a motor met laeng nga immaneho ti nakainom a motorista.

“Siakon ti makaammo iti pannakayawidna, anti, angkel. Umawagak a dagus iti munisipio idiay ilitayo tapno ag-request iti lugan tapno mayawid ti bangkay ti anakyo. Agawidak biit ta adda idiay balay ‘tay selponko ngem agsubliak madamdama no makasangpet diay lugan tapno mapalubosankayo. Makipagladingitak iti napasamak.” Dagiti kakastoy a kasasaad ti no mabalbalin ket saanmi a kayat a makita ken mapasamak ngem talaga a naulpit ni patay ta narigat nga atipaen no dumteng.

Naginniggemda ket naituloy manen ti naisardeng a panagibitda itay. Nupay kasta, sinsero a panagyaman ti naawatko kadakuada a silulua pay laeng idi panawak idan.

‘Inandarkon ti segunda mano ngem napintas pay met a Mitsubishi Lancer a regalo kaniak da manang Margie ken manong Jobert a kakabsatko idi nakapasaak iti Physician Licensure Examination. Innak biit aginana iti balay iti Wonderland Subdivision a nain-inutak a binayadan iti lima tawenen a panagtrabahok kas nurse. Intuloyko laeng ti panagbalin a doktor gapu ta naallukoynak ni Matt ket ita agpadakamin ti propesion.

Agarup sangapulo a minuto a talaytayek ti highway tapno madanonko ti subdivision. Malaksid a trapik iti batog a mismo ti ospital, kaabayna pay ngamin ti paradaan dagiti traysikel nga agitulod kadagiti estudiante nga agad-adal met iti dakkel nga unibersidad iti siudad a pagtrabtrabahuak. Ditoy a paset ti pagbayagan dagiti lugan a rumuar ken sumrek iti siudad.

Malagipko dagiti agassawa. Ammok a diak koman obligasion ti tumulong kadakuada. Ngem nakitak ken nariknak ti dadagsen a marikriknada bayat a sangsanguenda ti maysa kadagiti kasasaeman a pasamak iti biag ti maysa a tao. Kasta ti nasursurok ken ni Matt.’Tay itedna ti amin a kabaelanna para iti sabsabali ta nadagsen ti riknana ken kasla nagdakkel a basol para kenkuana no dina aramiden dayta aglalo no ammona a kabaelanna met. Kasla idi nagtulagkami a mapan agpasiar iti asideg laeng a resort manipud iti siudad. Kayatmi ti makapabang-ar nga aglawlaw nga adayo iti buya iti uneg ti ospital. Ngem sagsangatilmonkam pay laeng ti naipauneg a fresh buko juice ngem inawagandan isuna tapno mapan tumulong kadagiti nadesgrasia a mannursuro a mapan koma makiseminar iti Villa Victoria Hotel. Kaaduan ket nadaraan ti utekna.

Isu ti maysa kadagiti inawaganda ta isu ti espesialistana ta maysa ngarud a neurosurgeon. Nadayaw met ketdi nga ibagana no adda emerhensia ken saanen a matuloy ti panagkaduami ket awan karbengak a mangpawil kenkuana ta uray no siak met ti adda iti saadna, mas piliek ti mapan tumulong, saan laeng a gapu ta isu ti sinapataak nga aramiden no di ket gapu ta isu ti rumbeng kas panangipakita iti ayat iti pada a tao. Ngem nalabit awanen ken saanen a maulit pay ti panagkaduami a mapan agpalpaliwa tapno makainana bassit iti trabahomi. Nakitak ti panangikagumaanna a mangurnos iti kasasaadmi itay ngem siririkep pay laeng ti puso ken panunotko ita a mangawat iti ania man a palawag manipud kenkuna. Nakasaksakit ti nakemko ta adda gayam limedna a pulos a dina imbaga kaniak iti unos ti tallo tawen a nobiok isuna.

(ADDA TULOYNA)