Agtultuloy a tuok ken rigat dagiti Pilipino gapu iti Covid-19

ITI sango ti laklak-amen a tuok ken rigat dagiti Pilipino gapu ti pandemia ti Coronavirus 2019, kasla saanen a mapupuotan a makaguduan ti tawen 2020. Napalabasen ti nasurok nga innem a bulan manipud idi naduktalan ti itataud ti Coronavirus idi Disiembre 2019 sadiay Wuhan, China. Lima a bulan metten ti napalabas manipud idi naduktalan ti panagpositibo dagiti agassawa a turista a Chinese iti Pilipinas ken ag-lima bulanton manipud idi indeklarar ni Presidente Rodrigo Duterte ti enhanced community quarantine (ECQ) wenno lockdown iti intero a Luzon manipud idi Marso 17 agingga idi Abril 30.

Iti agdama, addan dagiti rehion, probinsia ken siudad dagiti agdaldalan iti modified ECQ ken general community quarantine (GCQ) ken modified GCQ. Iti tunggal tukad ti community quarantine ket maibasar iti bilang dagiti nagpositibo iti Covid-19, ken peggad ti panagraira iti dayta a virus iti maysa a lugar.

Inartapanen ti probinsia ti Cebu ti Metro Manila a sentro ti panagraira ti virus, ket naideklaran ti ECQ ti sibubukel a probinsia ken dadduma pay a lugar iti Central Visayas.

Naindaklan a pangta iti salun-at dagiti agindeg iti Visayas ti panagbalin ti probinsia ti Cebu, Cebu City ken karrubana a lugar a sentro ti Covid-19 ta sadiay ti pannakakasentro ti komersio ken industria iti Visayas, kas ti progresibo a Metro Manila a pagdudupudopan dagiti adu nga umili.

Kadagiti naglabas a bulan, kabayatan a nakuturong ti atension ti National Government kangrunaanna iti Luzon ken sadiay Davao, nagbalin a nalukay ti pannakaipakat dagiti health protocols sadiay Cebu a posible a makaigapu ti panagadu dagiti nagpositibo iti Covid-19 iti dayta a lugar. Mabalin a nagkurang dagiti maseknan a lokal a gobierno a nangaramid ken nangipakat kadagiti pagannurotan kas ti social distancing, panagaruat iti facemask ken proper hygiene tapno nalapdan koma ti panagraira ti virus.

Iti inaldaw nga itatayok ti bilang dagiti nagpositibo iti Covid-19 sadiay Cebu ken Central Visayas, ken agtultuloy pay kadagiti dadduma a dadakkel a siudad ken rehion iti Luzon ken Mindanao ket dumagdagsen ti problema ti gobierno, ken rumigrigat latta ti kasasaad dagiti kaaduan a Pilipino.

Saanen nga ammo no kasano ti kadakkel ti utang ti Pilipinas kadagiti gangganaet a pagilian ken financial institutions ita a panawen a nadaleb ti ekonomia ta nakiddit dagiti mapastrek a buis ken ingreso, ken kaadu met dagiti paggastosan para ti pannakalapped ti panagraira ti Covid-19, ken ipaay nga ayuda kadagiti kangrunaan a naapektaran iti community quarantine.

Impakaammo ni Presidential Spokesman Harry Roque ken Spokesman pay ti Inter-Agency Task Force (IATF) on the Emerging Infectious Disease nga agingga iti agdama a panawen ket saan pay a manamnama nga agsubli dagiti Pilipino iti “new normal” a kasasaad, ken agtalinaed latta ti natukadtukad a community quarantine iti nagduduma a paset ti pagilian.

Agingga nga awan ti maiparuar a nasamay a bakuna iti Covid-19 ket agtalinaed latta ti pangta ti virus ken pannakaipakat ti community quarantine iti nagduduma a lugar. Dumagdagsen met latta ti problema ti gobierno ken dagiti umili maipapan iti kasasaad ti salun-at ken ekonomia. Umad-adu dagiti agpositibo iti virus nga umili. Limitado pay dagiti masapulan wenno matgedan dagiti nakasublin nga agtrabaho ken addaan iti negosio gapu kadagiti nagadu a “restrictions” wenno maipawil a pagannurotan nga inyetnag ti IATF a maipakpakat iti intero a Pilipinas.

Iti normal a panawen a panagbiag dagiti Pilipino, maibilang dagiti bulan ti Hunio agingga iti Agosto a tiempo ti gawat wenno “lean season.” Ngem nakarkaro nga amang a rigat ita ti sangsanguen dagiti umili gapu ta aggiddan ti national public health crisis ken tiempo ti gawat. Kadagitoy a panawen ti kadagsen ti rigat ti panagbiag dagiti adu a Pilipino, saan koma nga agpannuray laeng dagiti umili kadagiti tulong ken cash assistance nga ipaay ti gobierno tapno saan a mailumlom iti utang dagiti Pilipino. Nasken a tunggal makabael ket agpanunot ken agtignay kadagiti mabalinda nga aramiden tapno malasat daytoy a krisis. Kasapulan ti panagsalimetmet kadagiti limitado a matgedan ket dagiti laeng koma kangrunaan a kasapulan ti paggastosan.

Saan koma nga agpannuray lattan dagiti Pilipino kadagiti kapamilia ken kabagianda nga Overseas Filipino Workers ta uray isuda ket maibilang a “baro a bannuar” kadagiti naglabas a krisis ti ekonomia, ket adu dagiti aglaklak-am iti nakaro a rigat kadagiti ayanda a pagilian a nag-lockdown gapu iti Covid-19 pandemic. Rinibu metten nga OFW dagiti naawanan iti pagsapulan dagiti napagawid iti Pilipinas.

Nasken met koma a ti gobierno nangruna ti IATF nga adalenda a nasayaat dagiti estratehia ken pagannurotan a maipakat tapno agbalin nga epektibo ti pannakalapped ti panagraira ti Covid-19 iti pagilian.

Binilionen a pondo ti gobierno ti nagastos kadagiti naglabas a bulan manipud idi nangrugi ti ECQ, nagtaud kadagiti regular a calamity fund, ken dagiti nayon nga alokasion manipud iti Bayanihan to Heal as One Act. Ngem umad-adu latta ti bilang dagiti agpositibo iti Covid-19 a mangiyanninaw a saan nga epektibo dagiti maipakpakat a gannuat.

Igagar ti gobierno a paregtaen ti nadaleb nga ekonomia ti Pilipinas uray iti sango ti pangta ti agtultuloy nga ingangato ti bilang dagiti agpositibo iti Covid-19. Ngem adu dagiti agamak no mapalukayanen dagiti pagannurotan ta amangan no ad-adda nga agraira ti virus ket dumagsen pay ti krisis.

Iti agdama a kasasaad ti panagbiag dagiti Pilipino, masapul nga agibtur ken irutan pay ti barikes dagiti umili uray no agtungtunglabdan gapu iti rigat.