sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Agtultuloy Latta ti Dangadang

Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)

ILOKANO. Dayta ti awag iti lengguahetayo nga Ilokano. Iluko ti naudi nga awagna sakbay a napagbalin nga Ilokano.

Ket nagasattayo nga Ilokano ta addaantayo kadagiti naimaldit a Literatura ken sumagmamanon a tawen nga establisadon ti ortograpia a sursurotentayo nupay nabayagen a maar-aramat dagitoy kadagiti pagbasaan a kas iti Bannawag, Tawid News Magasin ken dadduma pay a rehional a pagiwarnak nga agimalmaldit iti Ilokano a sinurat.

Saan laeng a dayta. Uray pay ti Biblia nga Ilokano, kastoy met laeng ti sinurotna a pannakaisurat ti lengguahe. Kasta met ti Pagwanawanan dagiti kakabsattayo a Saksi.
Kinapudnona, ap-apalan dagiti dadduma a grupo ti kaadda ti bukodtayo a magasin a pakaipablaakan kadagiti sinurat. Ken di mabilangen a libro nga agbalinto a pagsarmingan dagiti sumarsaruno a henerasion a nagbaknang gayam ti nariinganda a lengguahe.

Ken aglalo la ngaruden nga inapalandatayo idi naestablisartayon ti ortograpiatayo. Nga aprobado pay ti Komisyon sa Wikang Filipino wenno KWF!

Ken sinuportaran payen ti probinsia ti La Union ta addaandan iti makunkuna a Code of La Union— daytoy ‘tay pannakausar ti Ilokano kas kangrunaan a lengguahe ti probinsia; ket daytoy ti maaramat kadagiti opisina ti gobierno, pagadalan ken dadduma pay nga establisimiento.

Kinapudnona, adu dagiti inwayatda a programa iti pannakatagiben ti Ilokano a lengguahe iti tinawen.

Ngem ti yanna nga adat, adu latta dagiti mayat a manggamsaw iti adda a nakayanakantayo a lengguahe. Nagbalin a naaweng itay napan a tawen ti pannakausar koma ti inawaganda iti Lopez orthography. Ditoy, adu ti mabaliwan iti ispeling iti establisadon a lengguahetayo.

Kas ninamnama, adu ti nangirupir kadagiti kakabsattayo iti pannakagamsaw ti lengguahetayo. Immuna ditoyen ti grupo dagiti mannurat nga Ilokano wenno dagiti taga-GUMIL. Itoy a pannakaipakita ti panagkakayammet, narikna dagiti agpangpanggep a manggamsaw iti bukodtayo a lengguahe a saantayo nga ipalubos a mapagay-ayaman daytoy.

Mano a bulan a nagbalin a naulimek ti isyu. Impagarup ti kaaduan a nagngudo ditan ti dangadang. Ngem dakkel a biddut daytoy. Itay Mayo, iti siudad ti Vigan, naangay ti konsultasion iti Ortograpia Ilokana.

Konsultasion. Kayatna a sawen, naawagan dagiti maseknan itoy nga isyu. Ti yanna nga adat, nairanta daytoy a no mabalin mailimed kadagiti maseknan tapno awan ti agbalin a tubeng iti plano dagiti dadduma. Saan a naipakaammo kadagiti kameng ken opisial ti GUMIL Filipinas. Kuna dagiti adda iti likudan daytoy nga addang a nag-email-da iti nasao nga organisasion tapno ipakaammoda ti pannakaangay ti konsultasion. Ngem pulos nga awan a simmangpet dayta nga email. Antagayam, biddut ti email a nangipatulodanda iti pakaammo. Kas pangarigan no [email protected], nagbalin a [email protected] Kasta.

Palusot? Ta no di kad’ biddut ti nagipatulodam iti mensahem, wenno awan dayta nga email, iti email ket makaawatka iti pakaammo. Mailer-demon. Saan ngata a nakita dayta ti nagipatulod iti email?

No konsultasion met laeng, apay a di napakaammuan dagiti adda iti likudan ti Tarabay—ti libro a nakabinsabinsaan ti orgtograpia nga Ilokano? Isuda dagiti nagrigat a nangbukel itoy tapno agbalin a “tarabaytayo” nga Ilokano iti panangaramattayo iti lengguahetayo nupay basbasaen ken ar-aramatentayon daytoy iti inaldaw-aldaw. Dakkel sa man a pananggamsaw daytoy dagiti maseknan iti addan nga ortograpiatayo nga aprubado pay ti KWF.

Kasta pay a di nabagaan dagiti adda iti likudan ti pannakaimaldit ti Biblia nga Ilokano ken Pagwanawanan dagiti kakabsat a Saksi; ken uray payen dagiti dadduma a relihion. Ken dagiti editor wenno pabliser dagiti pagiwarnak nga Ilokano.
Ken ‘tay nasao itayen, dagiti adda iti likudan ti La Union code.

(Adda tuloyna)