Aksidente kadagiti Agad-adal, Asino ti Mapabasol?

Kolum ni Jobert M. Pacnis 

  (Umuna iti dua a paset)

 

MAYSA a nakakaskas-ang a pagteng ti napasamak iti maysa nga estudiante iti haiskul itay nabiit. Ti dakdakamatentayo: ti ipupusay ni Rio Blanca “Cacai” Ramirez,  taga-Bulacan, agad-adal iti Holy Spirit Academy of Malolos, a napilidan ti tourist bus a naglugananda a nag-fieldtrip idiay Tanay, Rizal.

Nakaladladingit daytoy a pasamak iti  pamilia ni Cacai. Simmina ti  dungdungnguenda nga anak iti maysa laeng nga aksidente.  Sayang dagiti arapaap, dagiti rigrigatda tapno laeng makastrek iti pagadalan a pangtun-oyanna koma iti arapaapna a mangitag-ay koma iti pamilia a nangpadakkel, nangmuli kenkuana.

Ngem awanen ti mamaay ti amin. Iniddepen ti nasao ngga aksidente ti narangrang koma a masakbayan ni Cacai. Talaga a sayang.

Ita a masursurat daytoy, agtultuloy ti imbestigasion dagiti otoridad no asino ti akimbasol iti napasamak. Ti kadi laeng drayber ti bus? Kasano ti kompania ken operator ti lugan? Ken ania met ti liabilidad ti pagadalan?

Kadagiti kallabes, nagbalinen a paset ti panagbasa dagiti ubbing (uray payen dagiti kinder) ti panag-fieldtrip. Mapaspasamak ti kastoy tapno lumawa ti panagkita dagiti ubbing iti aglawlawda ket makasursuroda kadagiti makitada a saan laeng a nakasadag kadagiti libro a basbasaenda. Iti met haiskul, tapno maikkan iti naun-uneg a panangimutektek dagiti estudiante kadagiti mapaspasamak iti aglawlawda. Kadawyan met kadagiti kolehio, adda pakainaigan iti kursoda ti lugar a bisitaenda. Mabalin a katulonganda daytoy a mangisagana iti bagida iti serkanda a trabaho iti masungad nga aldaw.

Ngem ti nakadidillaw ditoy, adda dayta waiver a papirmaan ti administrasion ti pagadalan kadagiti nagannak dagiti ubbing a karaman iti fieldtrip. Kadawyan a nakalanad iti waiver a sipapalubos ti nagannak kadagiti annakda iti mapasamak a fieldtrip. Sasawen pay ti waiver nga awan pakabasolan ti pagadalan no adda man dakes wenno di nasayaat a mapagteng ti asino man iti fieldtrip.

Awan pakabasolan ti pagadalan?

Dakkel a biddut daytoy. Segun iti linteg, nupay adda waiver a pinirmaan dagiti nagannak, dina kayat a sawen a nakalibren,  nga awanen ti sungsungbatan ti pagadalan iti linteg a nangannong iti fieldtrip, aglalo ti/dagiti  mannursuro a nanguyog kadagiti ubbing.

Iti general rule a nakalanad iti Artikulo 218-219 ti Family Code, nalawag nga ibagbagana nga iti oras nga addan dagiti ubbing iti ikub ti pagadalan, naikawesen kadagiti mannursuro ken ti sibubukel nga administrasion ti makunkuna nga special parental authority. Kayatna a sawen, obligasionen dagitoy a kitaen ti talged/karadkad dagiti ubbing. Siguraduenda nga adayo ti dakes a pasamak/aramid dagiti ubbing. Salaknibanda iti amin nga oras.

Dakkel latta ngarud ti responsibilidad ti pagadalan iti napasamak ni Cacai. Aglalo la ket ngaruden no maduktalan a dakkel ti nagkuranganda iti pannakasaluad dagiti ubbing iti panawen ti fieldtrip-da. Di makaanay a kunaen dagiti mannursuro a pinalagipanda dagiti ubbingda nga agannad. Kas koma no iti maysa a pagdidigosan ti napananda.

“Dikayo mapmapan iti daydiay a paset, ubbing,  ta nauneg. Malmeskayo,” mabalin nga iballaag ti mannursuro kadagiti adalanna. Ngem ti dakesna, panawanna/baybay-anna met dagitoy iti panagdigosda ta adda sabali nga asikasuenna. Wenno makitintineks ketdi. Wenno agpepesbuk. Itoy a pasamak, dakkel ti panagbaybay-a ti mannursuro. Dakkel ti sungsungbatanna iti linteg no adda dakes a mapasamak dagiti ubbing. Nalawag a negligence dayta. Panagbaybay-a.

Ngarud, saan a tiket ti pagadalan ti waiver tapno maadaywanna ti responsibilidadna.

Iti met biang ti drayber, dakkel unay ti sungsungbatanna iti napasamak nupay ipilit daytoy nga aksidente ti napasamak. Ta segun iti estoriana, iniddepna kano met ti makina ti lugan sakbay nga immulog tapno mapan mangala iti danum a pangpalamiisna iti radiator, ti laeng aircon ti lugan ti nakalukat. Sa kinalsuanna pay ti lugan.

Ngem ti dakkel a biddut ti drayber, nagparking iti agpababa a dalan. Kayatna a sawen, nakaturangad ti lugan. Iti dagsen ti bus, saan a kinabaelan ti kalso (a maymaysa) ket nagkarayam a nagpababa nga isu metten ti nakaladditan ni Cacai.

Wen, nalawag nga ibagbaga ti linteg (Artikulo 7159 ti Civil Code) a dagiti common carrier (pampasehero a lugan) wenno ania man a lugan, nga obligasion dagitoy a kitaen ti karadkad dagiti paseheroda. Ngarud no adda dakes a mapasamak dagitoy bayat ti biahe, sungbatanda dayta iti linteg.

No adda sungsungbatan ti drayber, kasta met ti kompania ken operator ti lugan. Responsibilidadda a kitaen, ipalagip kadagiti drayberda nga ipangpangruna koma dagitoy ti karadkad ti tunggal pasahero. Siguraduenda pay a di koma agar-aramat iti maiparit nga agas ti asino man a drayberda. Wenno nabartek dagitoy bayat ti panagiggemda iti manibela.

(Adda tuloyna)