Alimunmon

Sarita ni Errol L. Abrew

(Maikapat a paset)

 

Ngem kellaat a pinanawak ti grupo.Adu ti nasdaaw, adu dagiti pattapatta.  Saan kano nga agkakatunosan dagiti panagramanmi iti musika.  Adda mayat iti folk rock, country music ken dagiti nalatak a pop music no combo la koman ti pagturonganmi.  Awan la’t dumami kadagiti pulitikotayo, agaangat, saan nga agkakatunosan iti pagturongan dagiti panggep ken gandatda, programa ken proyektoda no kasano a serbian dagiti kakailian a sinapataanda.  Addan panagduadua dagiti agrukbab no agtuloykami pay wenno saanen.  Ngem simminaak iti simple a rason a nagraduarakon iti kolehio ket naidiayan ti panagtrabahok kas researcher iti maysa a kumpania nga agar-aramid iti sigarilio.

Ti ayan ti imasna, idin ta awanakon, isu metten ti panaglatak ti grupo aglalo idi nagsublida a nagputar kadagiti kansion a kas met la dagidi inar-aramidko.  Ngem daksanggasat, barok, ta sumagmamano a tawenen ti napalabas pinaltoganda ni Andong sadiay Cotabato.  Nasair ti papangresan iti maysa nga agtrostroso a pulitiko idi mangngegna iti linia nga “anay ang wangis sa mga illegal loggers,” a kinansionna ket pinagagsiitda metten piman iti kuarentay singko iti uneg a mismo ti folk house daydi Andong.

Nanding, awanen, trinosodan ni Andong! indung-aw ni Inday idi napanak nakipamunpon.   Indiayada ti panagsublik, barok, kalpasan ti maudi a rabii ti massayag nga impaayanmi daydi Dios-aluadna nga Andong iti kansion a kastoy ti putarko a linaonna:

Ket naukas kallatik imdengan kaunggak

A putar dagiti pinturak, kurdit ti plumak

Keddeng ti namurmurayan a kananakem

Naumbi a balikas ken tag-ay a gemgem.

Ngem nagkedkedak ta kasano nga isubli ti anniniwan daydi nalangto a kalman para iti nalabon ken mapagtitinnawidan a masanguanan a masapul ti mas konkreto nga aramid ti pangipakatan.  Ket ammok a saan nga umanay dagiti kansion. Mas nga addaan kaipapanan no ipakat iti aramid ti kararua ti mensahena. ‘Mo a kadakuada, ngem siak, dayta ti ammok, apok. Action speaks louder than words, ti aramid napigpigsa ngem balikas, pudno met.

Idi imbaondak idiay Ilocos a napan agsukisok panggep iti kasasaad iti panagmula’t tabako, adu dagiti mannalon a nakasaritak. Kunada, barok, a balitok ti tabako iti panagbiagda. Adu ti napaadalda nga annakda, naibangon a bungalow ken saan a mailibak a yaasenso ti material a panagbiagda.  No sugal koma, adda met latta naipusta iti ipagarup a panangabak iti dakdakkel a liksab. Napanko man inuli-uli dagiti turturod ken banbantay, barok, a kinalboda a nangalaanda iti pinagpugonda iti birhinia.  Amaya, sinublat met dagiti agug-uging a kinali ken inramutanda dagiti nabati a pinuon.  Adda pay aya makuna a birhen a kabakiran iti intero a Kasamtoyan? No adda man, dagiti laeng pinuon a saan a magtengan ti tao gapu metten iti kinasulinekda.  Agngilangilak no malagipko dagitoy, barok, ket diak maaluadan a makudkodko ti teltelko nga awan met budona. Kas kada Pag-ong ken Bakes, lapu-lapu ken pampano, ti laeng imahinasion ti nabatbati a nangappupo iti iliw a sumubli pay koma dagitoy nga alimunmon daydi sin-aw ken ngayed ti napalabas a kalman, saanen a mapiho no kaano pay nga  agsubli gapu iti saan a panangikankano ken panangikaskaso ket amintayo met maapektaran di kadi, apok?

Nabileg dagiti kumpania nga agparpartuat iti sigarilio. Ganggannaet ti akinkukua kadagitoy, dagiti met Sanglay ti akin-iggem iti panaggatang kas middlemen nga agpautang iti puonan.  Inyunay-unayda, a kasla pay ketdin pangta iti panagriknak, a saanko a suraten iti reportko dagiti dakes nga ibunga iti panagkali iti daytoy a balitok. Kas met iti panangilangsotda a ti modelo ti Marlboro a koboy a natay iti kanser iti bara a gapuanan iti sigarilio ket saan kano a pudno.  Natinnag kano iti kabaliona, kunada man.  Tallupulok idin, inkeddengko nga aglusulosak laengen.

Apay ‘nia’t naknakanmon, nakkong? kunan’ Nanang, ngem rinespetarna ti pangngeddengko.

Agtrabtrabahoakon kas koresponsal iti maysa a nailian a pagiwarnak idi inimbitarandak iti maysa a press conference sadiay provincial capitol.  Ta adda nabaknang a kailiak a nangisponsor ken nanangdan iti maysa a panangadal no apay a nagkurukor dagiti baybay, ta daydiay mismo a nagsaadan ti balayna ken Barangay plasa a kaparangetna ket innala met ti danumen.  Uray pay kadagiti kabangibangmi nga ili, nailet metten dagiti aplayada.  Ket idiay Pilar, daydiay laengen barangay hall nga adda a nakatakder aglima laengen a metro manipud iti pagsapsaplakan ti dalluyon ti mangipalagip iti napalabasna.

Awanen,‘yo, napunasen idiay mapa, kuna met dagiti sutil.

Madamadan nga iyam-ammo ti kangrunaan a sumarita idi makadanonak ti provincial capitol. Maysa nga addaan doktorado iti geology ket propesor sadiay UP Diliman.

Dua a bulanda kano a nangadal dagiti datos a nakolekta iti kaso.  Nangalada kadagiti samples iti darat ken danum, inobserbaranda kano ti baybay iti nasurok a makatawen. Nagdamdamagda kadagiti agindeg sadiay ken kabangibang a barbarangay.

Ti nakaparsuaan, awan ti memoriana. Saanna a malagip dagiti mapasamak kaniana.  Ngem ketdi, birokennna met laeng dagiti pamuspusan tapno masaluadanna ti bagbagina.  No ti tao ket ranggasanna ti nakaparsuaan, apitenna met laeng dayta a kinaranggasna iti saan a malisian a linteg ti karma, urayak la a nanglapayag a nakangngeg, barok.

Ket ti kaso daytoy a panangadal, dumtengto, iti uneg iti tallupo a tawen pay ket ti baybay, makadanonton sadiay highway, agarup maysa a kilometro ti atrasanna, kunam lan’ propeta nga impadtona ket nasdaaw dagiti agdengdenggeg a pakairaman ti ama ti probinsia a natiliwak a dimmakkel pay ti matana a nakangngeg.

(Adda tuloyna)