Angaw a mangbulikad iti mata

Iti bukodmi a panirigan, saan a racial remark wenno panangtagibassit iti etniko a nagtaudan ti kinatao ti inyangaw ni Prince Phillip iti maysa a Pinay nurse sadiay Luton and Dunstable Hospital sadiay UK, nga ‘half empty’ ti pagilian gapu iti kinaadudan a nurse nga agtartrabaho sadiay a pagilian nga umabuten ti bilangda iti 16,184. Iti panangusigmi a nalaing,  saan nga imbaba wenno rinabngis ti angaw ti nagtaudan a puli wenno iti naggapuan a pagilian—saanna a linais wenno tinagibassit ti puli ni Kayumanggi. Naibaga laeng ti maysa a kinapudno a mangparato iti maysa a tungtongan.

Iti biangmi, maysa man nga angaw daytoy, iladawanna met ti agdadata a kinapudno iti pagilian – gapu iti saan a nasayaat a panangtrato ti gobierno iti human resources, napukaw met ti anag ken kaipapanan a rumbeng koma nga ikutan no di pay ket ipannakkel.

Ngem ketdi, kadagiti naglabas a dekada, naipalpalagipen a kanayon ti implikasion nga itden ti brain drain wenno ipapanaw dagiti professionals ken technical skilled workers nga ag-emigrate wenno sumrek a kas overseas workers iti sabali a nasion .

Ti  lalo pay a kinakurang iti pagtrabahuan ti implikasion nga apiten iti masakbayan ta saanen nga umabut iti umno ti mapataud a pagtrabahuan dagiti tattao nga agsapsapul iti trabaho; saan a naikkan iti importansia ti implikasion no di ket ad-adda pay a naited iti panangguyugoy kadagiti umili nga agtrabaho iti ballasiw taaw, daytoyen ti nakaituonan iti imatang imbes a mangaramid iti adu a pagtrabahuan.

Ti angaw a kinaadu dagiti nurses nga agtartarabaho sadiay a pagilian, mabalin a ‘naguduan’ ti nabati, a kayatna a sawen nga awanen ti kualipikado nga agserbi kadagiti ospital ditoy pagilian. Addaan daytoy iti kinapudno, adu nga ospital ti addaan iti boluntario a nurses, lalo kadagiti ospital pampubliko, ket dagiti dadduma, agbulontarioda la ngaruden nga agtrabaho, agbayadda pay, nga isu met daytan ti maawagan nga eksperiensada. Maibilang a maysa a klase ti eksploytesion daytoy.

Nupay awan ti kinapudnona ti angaw, ta agsobsobra la ket ngarud dagiti nurses iti pagilian, saan koma a daytoy a punto ti kitaen no di ket no apay nga agsobsobra ken kasano a maliklikan daytoy iti masanguanan nga aldaw, ken siempre, kasano a liklikan pay iti umarngi nga angaw; ken no kasano nga isapulan iti sungbat ti agdama a pakarikutan dagiti saan pay a naiyemplo a nurses. Dagiti dadduma, nag-career shift wenno simrekda iti sabali a trabaho, a kas iti call center, teaching, PNP ken dadduma pay.

Nupay  angaw laeng, ta mahilig la ket ngarud ti prinsipe nga agibbet iti angaw, bukiladenna met dagiti nakamulagat a mata;  kadakami a biang ket agsasao laeng iti kinapudno a nasken nga agriing dagiti maseknan a mangipaay iti solusion ti kinakisang ti pagtrabahuan iti pagilian, daytay saan nga agpannuray iti itden ti ganggannaet a pagilian.

Kadagiti nagannak, pagiskuelaenda dagiti annakda, uray no kaipapananna ti panangiyaradoda ti bagida iti trabaho ken agibturda iti rigat, ta kalpasan a makapagturposda ket makapagtrabahoda sadiay ballasiw taaw magun-od met ti gin-awa; daytan ti mind set wenno ingpen ti asinoman a gagangay nga umili. Nga isu met ti nakitami a guyugoy ken awis dagiti naglabas nga administrasion.

Ngem ti implikasion daytoy, dagiti top calibre professionals ket ‘inaladanen’ ti sabali a pagilian babaen ti panangidiayada iti makapnek a ganar ken naraniag a kasasaad kasukat ti panangipaayda iti sirib ken ekspertismo; dagiti skilled laborers ket addada nga agtrabtrabaho iti ballasiw taaw—ti ekspertismoda ken siribda ket saan a pagnumaran ti bukodda a pagilian, ngamin saan a maited ti umno a trabaho kadakuada iti laksid ti kinabaknang iti resources.

Kaadduanna a ti resources ket pagnumnumaran dagiti inawis a ganggannaet nga umay agpuonan kasukat ti pannakapataud ti sumagmamano a trabaho ken sangkaballing a buis.

Saanto a maleggakan ti sainnek iti kaanoman malaksid ti panangipangruna a panangipaay iti ad-adu a trabaho imbes a dagiti awanan kaes-eskanna a balitaktakan ti rumimbaw. Saan a makatulong iti agdama a parikut ti gimong ti nalabes unay nga inklinasion iti politika nga ad-adda a sanguen dagiti mangipapaay iti serbisio. Dayta termino a kinakisang ti trabaho ket saanen a makaited iti solusion no di ket agserbi laengen a kas battle cry iti panangiduron iti kabukbukodan a gagem ken panggep.

Kasano a maliklikan ti kaarngi nga angaw iti masakbayan? Kas  nasaon, saanen nga isapulan iti sungbat no di ket ad-adda pay koma nga ipateg ti maipaay dagiti professionals ken skilled workers iti pagilian imbes a guyugoyen ida nga agtrabaho iti sabali a nasion a pangibukbokanda iti sirib ken ekspertismoda. Isuda a mismo ti makabael a mangtakuat iti kasapulan itoy a parikut ti gimong no maited kadakuada ti oportunidad. Ited koma kadakuada ti kaimudinganda iti bukodda a pagilian.#