Ania aya ti nasayaat nga edukasion?

ANIA aya ti pagibasaran iti dekalidad nga edukasion?

Ti kadi kinaadu ti inukkon a pammadayaw?

Ti kadi eskuelaan a nagbasaan?

Ti kasasaad iti gimong iti agdama?

Adu ti diskutir a mapasamak no maipapan iti edukasion ti pagsasaritaan. Saan a bumdeng a tumaud dagiti nagduduma a reaksion ken kontra reaksion kadagiti kinaadu dagiti pagibasaran wenno pagibasaran ti tunggal maysa.

No  napaay wenno saan a nagballigi ti maysa nga estudiante iti ingpenna iti biag, mas lalo pay a napaay   ti nangisuro kenkuana wenno dagiti titserna. Ta kaipapananna nga awan ti mamaayna (titser) a sao a sao iti agmalmalem no awan a pulos ti naagsep ti estudiante.

Ngem maysa kadagiti kararagsakan a kanito ni titser no makitana ti sigud nga estudiantena nga umaw-awat iti pammadayaw gapu iti naaramidanna a pagimbagan iti sapasap ken iti gimong, .

No intay kitaen, amin dagitoy nadakamat a tallo ket posible a mapasamak kalpasan ti panagiskuela, no ania ti naragpat kalpasan ti edukasion.

No adda amin iti maysa nga indibidual  kadayta a nadakamat, sa iraman pay ti nangato a posisionna iti trabaho, adda kadin kenkuana ti makunkuna a nasayaat nga edukasion?

Wen, kuna dagiti dadduma. Ta ania pay la ti sapulem nay? Adda aminen kenkuana. Trabaho, sanikua, pamilia, dayaw, bileg ken dadduma pay.

Ngem kadagiti dadduma, saanda pay laeng a kontento kadagita. Ta adda pay laeng ti tumaud a saludsod a "kasano."

Dayta a balikas a "kasano" ket maiduma iti balikas nga "ania."

Ta maipapan iti manner wenno method ti balikas a "kasano", lalo itoy a sinurat.

Ti balikas nga "ania" (itoy a sinurat) ket maipapan iti panangsaludsod maipapan iti "ITI" nga awan ti sakupenna a manner ken method.

Dayta balikas a "kasano" ket dakkel la unay ti implikasionna. Dakkel la   unay ti kompromiso dagiti pammadayaw, nagiskuelaan (partikular ti nagan ti eskuela) ken kalpasanna, nangato a kasasaad iti biag (trabaho, narangya a panagbiag, dayaw ken bileg) a saan nga  umayon iti kasayaatan amin nga edukasion.  Dayta balikas a "kasano"   ket aggudeng kadagita a balikas.

Ta kas nadakamat, maipapan iti manner ken method ti balikas a "kasano".

Kastoy ti panangiyababa iti saritaan: Nagiskuela – inukkonna dagiti pammadayaw. Nagtrabaho – nangato a posision, kinabaknang iti sanikua, addaan iti bileg ken agukkon manen iti pammadayaw.

Daytoy kadi ti resulta ti makuna a "dekalidad nga edukasion" a naragpat kadayta a tao?

Adda la ketdi agkuna iti wen. Amangan no with exclamation point pay ti panangibagana. Kadagiti dadduma, adda umipus nga ellipsis three (tallo a tulnek) kadayta a wen, a kayatna a sawen, adda pay kasilpona a saan a masinuo.

Kadagiti dadduma met, tumaud dayta balikas a "kasano?".

Ta kasla nakakonektar dayta "nasayaat nga edukasion" iti balikas a "kasano." Wenno anniniwan, kunatayo man, iti kapintasan a metapora a pangilawlawag. Ta   saan ngarud a makatakder dayta "nasayaat nga edukasion" no awan ti balikas a "kasano" nga  umip-ipus kenkuana.

Saan nga agbalin a "nasayaat nga edukasion" no awan dayta balikas a "kasano" ta daytoy ti pagibasaran iti amin; ngamin daytoy ket balikas iti manner ken method.

Okey, intayon iti punto, addan iti dayta a tao ti "makunkuna a nasayaat nga edukasion". Isarunotayo met ita ti balikas a "kasano."

Kasano ti panagbiagna? Nangato ti takemna iti gobierno ngem maysa met a kurakot? Irurumenna   dagiti marigrigat? Saanna nga ammo a taliawen dagiti agkasapulan? Matapobre. Dina ammo ti agdayaw kadagiti nataengan, kangrunaanna  iti amin,  dagiti dadakkelna?  

Daytoy ita ti akem ti balikas a "kasano."

No "saan" ti sungbat, tumaud la ketdi ti isem. No ti sungbat ket addaan dayta a tao iti dakkel a panagpuspuso ken maysa kadagiti sangarakem nga anniniwan ti init, ikutna ti makunkuna a "nasayaat" nga edukasion.

Itoy a punto, nalawa la  ketdi ti isem dagiti titserna ta ad-adda nga isuda ti makarikna iti ragsak, ta saanda a napaay iti insuroda iti estudianteda.

Ngem no mabasa dagiti titser a naidarum iti graft and corruption, plunder, murder ken dadduma pay ti maysa nga estudianteda idi,   agsangit ti "uneg" dagitoy.

Narigrigat nga adayo dayta agsangit iti "uneg" ngem dayta makitam a pisikal nga agsangsangit. Naun-uneg ti itedna a sugat dayta sangit iti "uneg".

Ngarud, ania iti nasayaat nga edukasion?

Saan a panagukkon iti pammadayaw.

Saan a kinabaknang.

Saan a ti eskuelaan a nagbasaan.

Saan a ti kinangato iti gimong.

No di ket kasano ti panagbiag iti agdama.

 Saan a ti mental ability ti nasayaat nga edukasion no di kasano a mulien ti maysa nga   ubing tapno agbalin a produktibo ken nasayaat nga umili ken lider iti masakbayan.  Daytoy ti makunkuna a good education.

No dadduma, mangngegtayo: "Mal-edukado!"

Ania ti kayat a sawen daytoy? Posible a rason no apay a sinurattayo daytoy ti  puntotayo a kasungani ti "nasayaat nga edukasion", daytoy balikas a "mal-edukado."

Panangmuli kadagiti ubbing, saan laeng nga iti mental a kinasirib, no di pay kas ekselente nga indibidual iti man spiritual ken social, maysa a responsible nga umili nga addaan iti "good manners" (and right conduct).

Ngarud, what is a good education?  Saan laeng nga intellectually excellent, no di pay ikutna   dagiti tagipatgen (values) nga agserbi a mangitakder kenkuana a kas tao.

Ta iti lubong, nakaad-adun ti tao, ngem nagrigat met ti agpakatao.

Ti edukasion a saan a nalaokan iti tagipatgen (values) saan a naan-anay a nasayaat nga edukasion ta ngamin al-aliaen ti anniniwan, nga isu dayta ti balikas a "kasano."

Ti maysa nga estudiante a makunkuna  nga ikutna ti nasayaat   nga edukasion, ket saan laeng a masirib iti uneg ti classroom no di "kasano" nga akmen ken ipatungpalna dagiti naimbag a sursuro ken tagipatgen, no kasano nga akmenna ti responsiblidadna iti gimong a kas umili ken iti eskuelaan a kas estudiante. (social responsibility.) No kasano nga akmenna ti akemna para iti spiritual a banag.

Isu nga adda dayta subject ita a "Values…" Daytoy a subject ti mangmuli ti maysa nga estudiante para iti nasayaat nga edukasion. Tapno saan nga agbalin a mal-edukado.    

Nangnangruna a mapaay dagiti titsers no saan nga akmen wenno ikut ti maysa a tao ti nasayaat nga edukasion.#