Sinursuran: Ania la unayen ti adda iti arak? — Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰
sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ania la unayen ti adda iti arak?

NAIPAWIL ti panaglako, panaggatang ken panaginum iti nasanger wenno arak idi mayetnag ti ECQ wenno Enhanced Community Quarantine iti pagilian gapu iti COVID 19.

Maysa daytoy nga addang tapno di agraira ti bayrus. Iti pannakakonsumo itoy a nasanger, saan a maliklikan ti panagtitipon dagiti tattao ket maawan dayta social distancing a maysa pay a naipatungpal gapu iti ECQ.

Iti pannakaipawil ti panaginum, adu dagiti di naragsakan. Aglalo kadagiti nagbalinen a paset ti aginaldaw a biagda ti ililidok wenno isisimsim iti nasanger.

No apay a kasta, nalaka laeng a maawatan. Paset ti kulturatayo ti makabartek wenno makaulaw a mainum. Malaksid pay nga impluwensia daytoy dagiti ganggannaet a nangsakop iti pagilian. Kinapudnona, kadatayo nga Ilokano, adda pay daytay makunkuna a Basi Revolt. Nakasurat daytoyen iti pakasaritaan.

Naynay a nagaget ni Ilokano. Ket iti panaggapuna iti talon wenno bangkag a nagtrabaho iti nagmalem, pamrayanna ti uminom iti basi wenno arak kas pangikkatna iti bannogna. Basi a bukodna nga aramid. Basi a pagpaimas pay iti turog.

Pagdaksanna, impawil dagiti ganggannaet ti panagaramid, panaglako ken panaginum iti daytoy.

Ne, ket, saan a mabalin, a, kinuna dagiti appotayo. Kakaisuna a paglinglingayan ken pangikkat iti bambannog, ipawilda ketdin dagita a ganggannaet?

Isu a nagramaram dayta Rebolusion ti Basi. Inlaban dagiti maingel nga Ilokano ti kalinteganda. Uray pay katukad ti biagda!

Dita a napaneknekan dagiti ganggannaet ti panangipateg dagiti Ilokano iti bukodda a produkto. Kangrunaanna, ti kina-Ilokanoda!

No saantayo a mariro, addada dagiti sarita (premiado pay ketdi) a nangtratar itoy. Nakawesan iti piksion ti pakasaritaan ket simngay a nabalitokan(da) a sarita. A masapul a maipagpannakkel.

Ti arak iti biag dagidi appotayo, rangtay iti nair-irut a langenlangen iti nagbabaetanda. Agiinum wenno sumukmonda no kasta a sumipnget (a panaggapuda a nagtrabaho) a pangistoriaanda kadagiti napasamakda iti nagmalem. Agsisinnukatda iti kapanunotan. Pagsasaritaanda ti pagimbagan ti komunidadda.

Kalpasanna, natalingenngen ti tunggal maysa nga agawid kadagiti balbalayda. Awan daytay panagriringgor gapu ta immulo ti nainumda. Siuulimekda a dumanon kadagiti pagtaenganda.

A, siempre, iti panagtulid ti panawen, nagbaliwen a naminpinsan. Kalpasan ti panaginum, agrarambolda itan. Agawid ti dadduma a kariarenda dagiti assawada. Adda payen dagiti di makaawid ta ipaturayda nga itugkel ti sippitda.

Kakaruan a mapaspasamak ita, ti pannakailuod itoy. Adun a pamilia ti rinakrak ti arak. Adu metten a biag ti nadadael. Ken adun a krimen ti pinarnuay daytoy.

Adun a masakbayan dagiti annak ti naglumen!

ITA, regular a maipawil ti aglako, aggatang ken aginum iti nasanger no kasta a kasakbayan ti aldaw ti eleksion. Apagbiit laeng a kanito. Ngem mapalpaliiw a di latta masursurot daytoy. Adu latta ti mangikurimed ti panaginumda iti kastoy a panawen.

Ad-adda itan ta sapasap ti pannakaipawil sa agdua bulanto payen. Adun ti natikagan ti karabukobda.

Masapulen a mapaayusan!

Ngem kasano koma ket naiget ti pammilin? Narigat ti makasuan. Ken maibalud.

Pagdaksanna, kuna met dagiti sarangusong: natay laeng ti awan ti mapanunotna a pamuspusan.

Nagangayanna, iti ania man a suli ti pagilian, nasaknap latta ti inkurimed a panaglako iti arak. Saan latta a maaw-awan dagiti agtatagay tunggal malem.

Siempre, limed laeng. Uray kangitingitan ti ECQ, agsasangoda nga agbabarkada, aggagayyem wenno agkukompadre/agkukomadre.

Apay a makalusotda? Pagtaudan dagiti itagayda no maingiten met dagiti aglako?

Mamatitay’ itan a numero uno latta ti negosio iti utek dagiti negosiante. Uray ania man ti adda nga agdama a kasasaad ti aglawlaw.

Ilemmengda ti aglako dagitoy a negosiante. Pagarigan, dagiti pagtagilakuan wenno groseria. Awan agpayso a nakadispley dagiti maiparit a tagilako. Ken saanda met nga aglako iti puestoda. Uray pay kadagiti pagtaenganda ta masisiimda ngarud a mabalin a pagtaudan dagiti mailako a nasanger.

Kasano ngarud ita?

Simple laeng. Mabalin a makaalaka kadakuada babaen ti online selling. Haytek a panaglako.

No mapanmo alaen ti inordermo, nungka nga iti balay ti negosiante. Adda kontak daytoy nga indibidual—‘tay saan a pulos a pagatapan dagiti otoridad—ket sadiay a mapanmo alaen. Agporsiento ti nasao nga indibidual.

No medio nabaranton ti indibidual, sabalinto manen ti kasarita ti negosiante a porsientuanna tunggal maidisposna nga arak. Kasta a kasta ti mapasamak.

Adu latta met ti kumagat iti kastoy nga istilo uray delikado ta dakkel met ti maporsientoda. Isu pay a pangalaanda iti pangbiagda iti pamiliada aglalo ket simmardengda iti trabahoda.

Agasem ta immabot iti P125 ti sangabotelia a gin (‘tay bilog a kunada) ditoy Tanap!

Ken no dadduma, saan a nainget ti pannakaipatungpal ti pammilin. Kasano, uray pay ngamin dagiti mangipatungpal itoy ket dida materred ti riknada. Aglalo dagiti frontliners ti barangay. Isuda pay ket ti mangyun-una no kasta nga alaen ida ti puyat nga agbambantay.

Ta dida ket agpupuraw a nakabantay lattan nga awan man la kano ti sangsanguenda! Wenno iduldulinda iti igid ti alad a limed a pagsakduanda.

Itoy a pannakaipawil ti nasanger, adu dagiti limmiksab iti dakkel. Agasem dayta nadakamat a P125 ti kada bilog! Kinagat met lattta dagiti kadaraantayo ta ania ngarud ket kasda la nawaw a nuang a nagarado iti talon wenno bangkag.

Nasaysayaaten ngem ti awan pagparegta, kunada man!

Ket addada natiliw a naglabsing. Pagdaksanna, dagitoy dagitay nabenipisiaran ti Social Amelioration Program ken kameng ti 4Ps. Agnamnam-ayda iti tulong ti gobierno (a nagtaud iti buis dagiti saan a naayudaan) ngem ip-ipanda met laeng iti di nasayaat a banag ti naawatda. Nagadu dagiti padada nga agkasapulan ngem kinutimda laeng dagiti bibigda ta saanda a napagasatan. Ngem adtoyda dagiti dadduma nga ilanglang-ayda laeng ti naawatda.

Dole-out wenno duol ti gobierno, inulla-ullaw laeng ti makaulaw a mainum!

ITI iseserrek ti Tanap iti General Community Quarantine (GCQ) manipud iti ECQ, anian a ragsak dagiti kailian iti pannakaiwaragawag ti pannaka-lift ti liquor ban. Nupay kasta, maiparit latta ti aginum kadagiti pampubliko a lugar wenno iti ruar ti pagtaengan. Agtultuloy latta ngamin ti pannakaobserbar ti social distancing.

Nagbalin la ngarud a ramen ti social media: Alam na this! Mom-mom Day is real! Labas na mga tropa! Piestan! Ilabas na ang bendita!                

A kasla ketdin ti pannakaipawil nga aginum ti agdama a sangsanguen a parikut. Nalipatan san a ti bayrus ti pudpudno a problema. Marambakan pay ketdin ti pannakaikkaten ti liquor ban.

Ngem sabagay, kas nasaon, paseten ti kultura ti panaginum iti nasanger. Narigaten a maikkat. Aglalo ket dakkel itan nga industria ti panagpartuat, panagaramid iti arak.

Kasla awan latta ti mamaay ti ballaag dagiti otoridad a makadadael daytoy iti salun-at. Ken rakrakenna ti pagtaengan no nakaro unayen ti pannakailuod.

Awantayo met ketdi iti posision a mangdiktar iti asino man. Personal a pagayatan ti tunggal tao no kayatna ti pailuod iti nasanger. Kangrunaanna, personal a pagayatanna ti mangdadael iti bagina!  

Ta no ania la unay ngamin ti adda iti arak ta ipaturaytayo nga idagelnatayo daytoy!