Ania, nakaruar ni Andoy iti civil service exam a di nageksamen?

Salaysay ni Ma. Theresa B. Santos

 

Bayat ti panagipagna kadagiti papeles ken dokumento a kasapulan, aktibo ti gunayna ket isu pay no kua ti agawis ken mangdagdag iti panagtignay; naanus a nakilinnetlet kadagiti agisubmitar iti maproseso a papeles uray atiddog a pila ngem idi dimteng ti aldaw  ti eksaminasion, saan a nakita a pulos ti anniniwanna. Ne, absent iti aldaw ti eksaminasion? Apayen a di makaeksam? Ania ti napasamak kenkuana?

Nalpas ti eksaminasion. Umisem laeng no pagdamagan no apay a di nakaeksamen. Yaaw-awanna pay ketdi ti saritaan. Gapu iti dayta, timmaud ti burburtia ken saan a mabatok a saludsod.

Dimteng ti aldaw a pannakaiwaragawag ti resulta ti eksaminasion. Naldaang dagiti saan a nakaruar. Naragsaakan met dagiti nakaruar. Ngem maysa kadagiti nakaruar ti tao a saanda a nakita a nageksamen iti aldaw ti eksaminasion!

Ania? Kasano a napasamak? Nagbalin a misterio ti saludsod ket saan a maadaw ti kaipapananna. Ngem naipasngay ti nalimed a panagipapan nga adda  napasamak a misterio. No ania dayta a misterio, awan makaammo.

Nagpabunar pay ti nasao a lalaki. Siempre,  asino met ti saan a maragsakan? Kaipapanan ti pannakairuar ti civil service eligibility ti pannakastrek a permanente iti trabaho iti gobierno. Panagpermanente, saanen a kas casual employee. Isu a napateg unay ti pannakaadda ti civil service eligibility, professional wenno sub-prof. Addaankan iti makuna a natalged a panggedan.

Ngem ken ni nakaruar iti eksaminasion a di met nageksam, kasano dayta a napasamak?

Impersonating ti napasamak Panagisuno. Nagpaisuno. Naynay a mapasamak daytoy a saan a madmadlawan. Madlawanto laengen no adda agreklamo.

Siempre, adda agreklamo, ta apay a nakaruar ti saan a nageksamen? Kayatna a sawen, no maawat iti trabaho dayta saan a nageksamen,  agpermanente pay, saanen  a casual laeng wenno temporario nga empleado.  Ne, saan a mabalin! Unfair dayta!

Ta ania ngamin, aya, ti impersonation?

Masansan a maaramid lalona kadagiti eksaminasion iti civil service ti panangakem iti karakter ti maysa nga indibidual tapno magun-od ti kapkapnekan nga ingpen ken resulta, . Iti oras ti eksaminasion, sabalin a tao ti sumrek iti examination room, agpammarang nga isu  ti aplikante. Gagangay a saan a matimtimek ket ageksam lattan.

Ti impersonator ket napadasannan wenno namin-adun a nageksam iti civil service, wenno empleado ti gobiernon daytoy, maysa a professional, ken adda met utekenna tapno kapkapnekan met laeng a makaruar ti klientena. Siempre, dakkel a bayadna wenno adda maalana a pabor iti dayta a panangakemna a kas impersonator.

Gagangay a Paper and Pencil Test (PPT) ti eksaminasion. Manmano pay la ngamin ti pakaangayan ti Computer Assisted Test (CAT), iti laeng Civil Service Commission Central Office (CSCCO), IBP Road, Batasan Hills, Quezon City ken dagiti napili a CSC Regional Offices (CSCRO) a kas iti CSC-CAR, Baguio City.

Naalarma ti CSC-CAR ta umad-adu metten dagiti kaso ti impersonating iti rehion. Itay laeng nabiit, 15 a government employees ti natakuatan a guilty iti kaso nga impersonation iti Cordillera. Sabali pay ti 50 a kaso a madama a maus-usig. Naikkat iti trabaho dagiti natakuatanen a nagbasol, saanda pay a naala ti benepisioda iti gobierno (forfeiture) ken iti kaanoman, saandan a mapalubosan nga agtrabaho iti gobierno. Ti rigatna, titser sadiay probinsia ti Kalinga ti kaaduan a natiliw nga impersonator. Immapela dagitoy iti central office sadiay Manila ngem napaayda laeng.

Ti nadagsen a parnuayenna daytoy nga aramid ket saanen a makastrek nga agpadpada ti nagisuno ken ti nagpaisuno iti uray ania a trabaho iti gobierno. No sumrek iti pribado, saludsodento met la ti human resource specialist no apay nga immikkat wenno apay a naikkat iti sigud a trabaho iti gobierno. No ilibakna a nagtrabaho sadiay ket maammuanda, sigurado a maksayan ti talek ti management ket narigat a makaala iti promosion wenno isu dayta ti saan pagpermenentean wenno rason iti termination no maysa a trainee wenno casual. Kaso ti saan a mapagtalkan a persona.

Ti impersonating ket saan laeng a limmaksid iti ikub ti propesionalismo no di ket maibilang pay a nadagsen a basol ta maysa dayta panangallilaw. Saan laeng a ti ahensia ti gobierno ken dagiti examiner a mangsalsaluad itoy nga eksaminasion ti inallilaw ti nagisuno ken nagpaisuno no di pay ket amin a nageksamen itoy ken dagiti amin a professional a nangiparang iti aramid a pagsarmingan. Daytoy a kaso ti panangallilaw ket addaan iti nadagsen a pannusa a maipataw iti impostor ken iti pudpudno a kinaasino ti karakter.

Agpadpada iti pannusa ti impersonator ken ti pudno a persona itoy a kaso: pannakaikkat iti trabaho no maysa nga empleado iti gobierno, pannakabalud met no agserserbi iti pribado; forfeiture of retirement benefits; ken permanente a pannakaiparit nga agtrabaho iti aniaman a sanga ti gobierno.

Maysa a krimen ti panagpaisuno ken agisuno iti CSC exam a rumbeng laeng a di aramiden. Crime doesn’t pay—saan a pakairanudan ti krimen iti kaanoman…!#