Ania Ti Akem Ni Piksionista Ken Mannaniw Iti Panagbalbaliw Ti Panawen?

Ania ti akem dagiti mannurat – dagiti piksionista ken mannaniw – iti panagbalbaliwen ti panawen?

Dayta ti agal-allangogang a saludsod iti agdama a panawen a nasken la unay a masungbatan ken maammuan ti kaadduan. Masungbatan ta dakkel unay ti ekspektasion kadakuada a piksionista ken mannaniw a maiburayda ti sungbat no di man kapanunotan nga agmitsa iti positibo nga addang; wenno mangitedda iti suhestion a rumbeng nga addang wenno sangaduyog a singasing a mangsaranget-makidangadang iti agdama a sasaaden ti panawen – nga isu dayta ti nakadkadlawen a panagbalbaliw ken kasapulan unay a mataming ken pakaituonan iti imatang.

Ania nga agpayso ti akem da piksionista ken mannaniw? Agsaoak laeng maipapan kada piksionista ken mannaniw itoy a sinurat ta no agsuratda ket bunga ti panunot wenno imaginative idinto a ni journalist ket agsurat maipapan iti factual.

Nabileg unay dagiti bunga ti panunot dagiti piksionista ken mannaniw ket saan a pagduaduaan ti dakkel unay nga impluensiada ta isuda ti makaipaay iti rikna ken padas a saanda pay a napadasan, ken rikna a makapikapik iti dinto marsaak a kapadasan.

Ngarud, nangato ken dakkel la unay ti ekspektesion ti tao kadakuada.

Agsipud ta nasisita la unay ti kiddaw iti talento, rumbeng la unay nga agikeddeng iti madagdagus a sungbat. Kasano nga aramiden, yawat kadagiti umili dayta a kiddaw wenno sungbat ti agdadata a parikut ti gimong maipapan ti panagbalbaliw ti panawen?

Makiraman. Makibiang iti pakarikutan. Nupay adda dagiti mangidardarirag a ti arte ket para iti arte laeng, pudno daytoy; ngem iti agdama a kasasaad ti panawen, dakdakkel ti maiburay a panagkurno kadagiti makibibiang iti pakarikutan ti gimong. Napigpigsa ti payapay ken awis a nasken ti pannakipaset iti panangsolbar iti pakarikutan ti gimong.

Panangsolbar iti pakarikutan ti gimong babaen kadagiti putaren a piesa. Babaen ti bileg ti pluma, idanon dagiti nasisin-aw a kapanunotan nga agbunga iti positibo a sungbat ti pakarikutan. Babaen ti bileg ken impluensia ti pluma, agburayok koma dagiti nasisin-aw a balikas kadagiti maputar a daniw, sarita, nobela ken dadduma pay a bunga ti panunot a nakaiyaplikaran dagiti pampanunot no kasano ti panagballigi iti pannakidangadang iti agdama a pakarikutan.

Dagiti mannaniw ken piksionista a makiramraman kadagiti pakarikutan ti gimong ket iladladawanda ti kinaasino ti tao a napinget unay a makidangdangadang kadagiti didigra, kalamidad, ken dadduma pay a parnuayen ken bunga ti panagbalbaliw ti panawen. Babaen ti bileg dagiti bunga ti panunot, mapasubli ti bileg ken pintas ti napukaw nga aglawlaw wenno uray no maitaguyod ti panangabaruanan; ti dangadang ti tao ken ti nakaparsuaan ket agiladawan iti awan mansana a namnama ken balligi.

Itoy a sangaduyog a singasing, lumtaw met ti ingpen a “no koma” maaramid ti panagkaykaysa  tapno mapasiken ti kinaandur a sumaranget iti dangadang ti biag, ta saan kadi a maiparbeng la unay nga agtitipkel manen amin a mannaniw ken piksionista nga Ilokano tapno idatag ken adalenda ti nasaysayaat pay nga addang iti pannakidangadang?

Panagkunak, umno la unay daytoy a mapasamak. Pagaammok la unay a segseggaan ti kaadduan ti panagmaymaysa ti panggep nga awanan iti impluensia ken bileg ti nakaikappengan a gunglo.

Nabileg ti delubio a dimmuprak iti napalabas iti lubong dagiti mannaniw ken piksionista ta gapu iti saan a panagkikinnaawatan, nabukel ti giwang iti nagbaetan ti dua a grupo; banag a nangipasngay kadakami iti nauneg nga upay.

Ngem saan pay a naladaw ti amin; ibbatan laeng dagiti awit a bato a mangipapaay iti pannakadangran ti pagtaktakderan. Pabilgen ketdi koma ti panagkikinnabsatan imbes nga ikalawa ti giwang a di masukdipan; ket sanguen ti “panagbalbaliw ti panawen.”

Itay laeng nabiit, inakem ti PEN (poets, essayist, novelist) ti panagkaykaysa amin a piksionista ken mannaniw ti pagilian. Trinatarda ti akem ni mannaniw ken ni piksionista iti panagbalbaliw ti panawen. Kasano met ken ni piksionista ken mannaniw nga Ilokano? Saan kadin nga aglukat ti telon naraniag nga agsapa?#