Ania ti masakbayan nga ited ti panag-quarry?

Ni Jose Ed. Sajonia

Umuna a paset

 

Maysa a karikutan ita nga isyo ti panagsaknap ti panag-quarry kadagiti karayan, kabambantayan, ken kabaybayan iti nadumaduma a paset ti pagilian. Agparparang a kurang ti pannakakonsulta dagiti maseknan nga agindeg iti dayta a lugar a pagkurobanda ti darat, panagala ti bato ken panagminas pay kadagiti mineral a  rekursos naturales a naitalimeng iti daga ken baybay.

Dakkel ti puntos dagiti agindeg wenno naisigud kadagitoy a disso ta bale panangdisturbo ti nakairuamanda a langa ken buya ti disso ti maar-aramid. Kas koma iti dakkel ken nalawa a karayan. No ar-arigen ket addaka dita a sika ti nakaipaaywanan ti nakaparsuaan a saan a madadael ta adda amin usar ti tunggal banag a makita dita tapno naannayas ti panaglayag ti darikmat ket naibinggasen ti panagbiag ti tao iti buya a kankanayon a makitada.

Imbatad ti maysa a nataengan a kasla maksayan ti pigsana iti tunggal dadakkel a bato a maakkal ken maikarga iti lugan ti ag-quarry  a maipanaw a di masinunuo no sadino ti pangipananda. Kasla ti barukongna ti makurkurob tunggal agkaud ti back hoe ti iti ngumisit a kadaratan ket ikargana iti higante a bagon. Kas met iti napateg a sanikua ti bato ken darat nga adda sentimental value-na.

Iti napalalo a pannakaitakdang dagiti bato iti karayan, awanen ti pagayuyangan ti bukto, kiwet, pallileng,  udang iti sirok ti batbato. Nabuakda iti taengda a kas koma kadagiti sunggo, ugsa, kasi  ken alingo a mapatakias iti maum-uma a kabakiran. Agkatangkatang dagiti lames ket kumuttongda ta mapukaw metten ti regtada nga agbiag ta napukawen ti nakairuamanda a pagpallailangan.

Kuna ti maysa a doktor ti medisina nga environmentalist a napateg ti bato a pinarsua ti Dios iti karayan. Ti akemna ket agbalin nga “stopper”  ti agus tapno saan nga agrusod ti ayus nga agkurukor. Timbengenna ti pegges ti ayus tapno naalay-ay ti panagdaliasatna agingga a dumanon iti baybay wenno sabangan.

Ngem no narasay ti bato, napegges ti agus ket agkurukor ti masanguanan. Madamdama, marugnay dagiti darat ken graba iti lansad ket in-inut a kasla domino nga agsasaruno nga agreggaay agingga a danonenna a teppangen ti pangpang ti karayan ket madadael dagiti taltalon ken bangkag. Gapu ta aggabor ket rumabaw ti ayus, nawara ti panagdaliasat ti agus. Sakasakenna  ti pagdalananna ket kasla naputotan a kigaw ti pagnaan ti ayus a saanen nga agsusurot ta nagaburanen ti pagmidiran iti lansad.

Ti puntos dagiti ag-quarry ket pinalubosan ti gobierno ida ket saan nga illegal ti obrada. Ngem ipetteng met dagiti maapektaran a saanda a nakonsulta ken talaga a dida kayat nga adda manggamsaw ti paset ti tinawidda a gameng. Agsipud ta ipaliwaweng met ti ahensia a maseknan ti unnoy ti tao a maisardeng dayta nga aramid, kapilitan a sumgiab ti pungtot ket agtitiponda a mangyikkis ti riknada iti autoridad wenno iti sapasap a mangimdeng iti ararawda.

Iti pakpakauna ti proyekto, napintas ti kambas a pakailanadan ti pagbanagan ti maysa a lugar. Ngem kuna met ti kaaduan a maisungani dagitoy a maiparparang a “blueprint”  iti aktual a kasasaad itatta dagiti na-quarry a tinalawanen dagiti kontratista.

(Adda tuloyna)