sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ania ti Tako, Atanud?

Kolum: Sinursuran

 Ni Jobert M. Pacnis

(Maudi a paset)

 

Naragsak a narigat ti agtako. Narigat ta mattangan ti sibet iti kaguguyod. Ngem no met adu ti maala, naragsak ken agpiesta ti pamilia. P15 agingga iti P30 ti sangabaso (tay babassit a baso ti kape ti maus-usar) depende iti kadakkelna. Addan igatang iti bagas ken balon ni Dayunyor iti eskuela.

No ngaruden ngay ta naranaan ti kaadu ti karibuyo? P60-P80 ti sangakilo. Mano met laengen a bukel ta maikilo!

Nupay kasta, saan met amin a panawen ket adda gakka. No panawen ti bagyo, wenno nadalluyon unay ti baybay, manmano dagiti maala. Bambannog laeng ti sumalog.

Mabalin nga awanen daytoy a kita ti panggedan manipud pay idi punganay kadagiti dadduma nga ili nga asideg ti baybay. Ta masuliten dagiti lumugar. Wenno awanen ti maalada. Wenno nadawel unayen ti baybay ket awanen ti pagplastaranda nga agtako.

Ta apay?

Saan a mailibak a nastreken ti panagminas dagiti aplaya. Mabukiboken ti pagnanaedan dagiti gakka. Maung-ungawdan gapu itoy nga aramid.

Saan ngarud a karkardayo nga iti masungad, no di latta maisardeng daytoy maikaniwas nga aramid, awanton ti gakka iti sadino man a paset ti Cagayan. Awanton ti agtako. Awanton dagiti mannako. Awanton ti mabukel a tako. Awanton ti gakka!

Kunaento la ketdi dagiti sumarsaruno a kaputotan: Ania ti tako, ‘tang?

Namaris a paset daytoy iti kulturatayo nga Ilokano. Ta iti daydi immuna a nakapanunot no kasano a makapartuat iti pagkalapna iti gakka, maysa nga obra-maestra ti naparnuayna a tako. Nga agingga kadagitoy, nagbalin nga igam/instrumento ni Saluyot tapno itultuloyna ti mangged, ti mangbiag iti binangonna a pamilia.

Ngem inton madadaelen dagiti aplaya, pasetto laengen iti lagip daytoy a tako, dagitoy a gakka, dagitoy a karibuyo.

Nakas-ang a panunoten. Ngem agdadata  a kinapudno a mabalin a mapasamak gapu iti awan sardayna a panagminas. Wen, panagminas. Pudno, adu a pirak ti katukad dagiti maisang-at a nangisit a balitok. Adu a pagrang-ayan ti itedna iti ili no nasayaat ti pannakaimaneharna. Ngem adayo a kasta ti mapaspasamak. Bumungkong latta ti bolsa dagiti nangisit ti panagemna.

Ken iti maysa a banda, dakkel a panangiluod daytoy iti nakaparsuaan. Dakkel a panangidadanes. Saan a mailibak kadatayo: isubli ti nakaparsuaan ti ania man nga aramidentayo kenkuana. Ket dayta ti nakaam-amak!

Inton mapasamak dayta, asino ti umuna nga agsagrap? Saan a mapagduaduaan a dagiti babassit nga umili a nabati iti asideg ti aplaya ta awan met piman ti mabalinda a papanan a sabali tapno maliklikanda koma ti didigra. Sa maysa, ditoy a binangonda ti pamiliada, ditoy ti pangal-alaanda iti pagbiagda. Narigat a panawanda lattan, Ditoyda metten a maitanem.

Dagiti nagnumar iti nakaparsuaan, addadan kadagiti adayo a disso a mangnannanam iti nam-ay a bunga dagiti nakalida a “nangisit a balitok.” Agkatkatawadanton iti baro a lubongda. Lubong a mangipapaay kadakuada iti amin a kayatda. Lubong a tagtagaimpen ti tunggal kumarkaramut iti rigat.

Iti oras a mapasamak ti kastoy, anianto pay ti serserbi dagiti maibanbando a rang-ay/pagrang-ayan? Madadael amin: rangtay, kalsada, natatayag a pasdek (agraman munisipio), pagtagilakuan, waiting shed…  ken dagiti daga a pagbibiagan dagiti mannalon. Umuna ditoyen ti aplaya!

Ket sapay la koma ngarud ta sakbay a dumteng dagitoy, nakariingen dagiti maseknan iti nairut a pannakailibayda. A mautobdan nga awan serserbi ti pirak inton dumatagda iti Namarsua.  A ti kapatgan met laeng ket ti kinaimbag a naaramidan kabayatan ti panagdaliasat itoy a biag. Di koma agbalin a bagnosda ti tema/topiko/idea ti Rubaiyat a sinurat ni Omar Khayam: agrennektayo iti mainum, taraon ken agragsaktay’ ketdi ta inton bigat mabalin a suminatayon. Kasla kunkunana: aramidentayo ti kaykayattayo!

Ala, mabalin met. Ngem laglagipen: adda ti Dios a mangkitkita iti amin nga aramidtayo.#