sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ania ti Tako, Atanud?

Kolum: Sinursuran

   Ni Jobert M. Pacnis

   (Umuna a paset)

 

KADAGITI  agindeg iti asideg ti aplaya, saan a karkardayo kadakuada no ania ti gakka. Maysa daytoy a klase ti seashell a nananam/naraman ken paborito la unay dagiti umili a kutimen. Saan a nalangsi daytoy. Maisupadi kadagiti shell a maala iti karayan, waig, piskeria ken irigasion. Naimas pay a sidaen.

Agduduma ti klase ti gakka. Adda ‚Äėtay nagsinantrianggulo a babassit nga aw-awaganda iti rusangis. No dimo ammo, wenno mapalaluam ti agkutim itoy, masugat ti ngadas ken dila. Dagiti met nalamuyot a bimmakog, gakka lattan ti gagangay nga awagda. Ngem awagandanton iti karibuyo no dimmakkel a kasla kaggo.

Ti karibuyo ti naimas nga ilaok iti dinengdeng wenno maaramid a sabaw. Nabaknang daytoy iti iodine a nasayaat iti balanse a panagtrabaho ti glandula a thyroid ket malapdan ti¬† sakit a thyroidism wenno ‚Äėtay aw-awaganda iti bekkel.

Maala ti karibuyo kadagiti pantay (patad) iti labes dagiti alog (abut) iti baybay ta  kayatanda ti agtalinaed iti derraas ti darat. Mabalin ti manomano a panagala.

Kasano?

Ilumlom laeng iti apagapaman dagiti dapan iti kadaratan iti nasao a disso. ‚ÄėTon kuan addan mabaddekan a natangken. No di bato, sigurado a karibuyo daytan.

Idi ubingak pay, ragsakenmi nga aggagayyem no kasta a medio naalog ti matupar a paset ti baybay nga iti labes dagitoy ket ti pantay a pasetna. Sigurado man ngaminen dagiti maala ken mayawidmi a karibuyo. Ket addan pangngaldaw uray awan tako a pinagalami.

Tako? Ania manen daytoy?

Tako ti awagda iti pagkalap iti gakka. Naaramid daytoy iti nagisla a kawayan a kasla ‚Äėtay pagtudok iti banana cue. Nga idi agangay, nalaokanen iti landok (a kaaduanna a dadael a paset dagiti payong) aglalo iti sungabanna. Aglanglanga daytoy a nakapakleb a pag-ong nga adda naisilpo nga iggamanna (apagsurok a dua metro a kawayan a kasla takiag ti ubing ti kadakkelna) a pakaikabitan ti sukote wenno barikes a maikamang iti siket a pangguyodan. Agbalin metten a pannakamanibela daytoy a guyodan kabayatan ti panagtako. Iturong iti kayat a direksion kabayatan nga agpuersa ti siket nga agguyod. Napidipid dagiti nalaga a kawayan (sarpawna) ken landok (basarna) tapno di lumsot dagiti maipiskot a gakka.

Natirad a landok (kawayan idi) itan ti sungaban ti tako. Daytoy ti kumali, ken pannakasagadna, iti darat kabayatan a maguyguyod ti tako.  Maipisok iti uneg dagiti madalapusna a gakka. Lumsot dagiti babassit unay (depende no kasano kaadayo ti pannakapidipid ti nalaga a pannakabalayna). Kasta met nga awan sawsawir dagiti darat a lumsot ta laklakaenda laeng ti lumsot ken mayanud no kasta a tuparen ti dalluyon.

Adda ritmo wenno musika a suroten ti mannako. No iti pagtaptapliakan ti danum ti pagtakoanna, guyodenna daytoy nga in-inut ta nabantot gapu kadagiti darat. No kastan a sumabuag, dumilpat ti dalluyon, isangona ti tako tapno serken ti danum a mangiyanud kadagiti darat. Saan a pakadanagan ti pannakapalusot dagiti gakka ta sumelselda met iti uneg. Inton agpababa ti danum, ibaringring manen ti mannako (babaen ti guyodan a kawayan) ti tako tapno isabatna daytoy. Inton nakasublin ti danum, ituloy manen ti mannako ti agguyod. Kasta a kasta agingga nga adun ti naalana.

Kalpasanna, itakdangna ti tako ket iburraisna iti kadaratan dagiti naalana. Pilianna dagitoy ta adda no kua maisurot a bato.

No iti met kadanuman, kadalluyonan ti pagtakoan, riknaen ti mannako ti kuriente ti danum. No ania ti ritualna iti pagdildilpatan laeng dagiti dalluyon, kasta met ti rumbeng a surotenna. Dina gamden a pasurotan ti ayus ta sigurado a maipakbo dagiti naalana. Isabatna la nga isabat ti takona iti dalluyon/kuriente.

(Adda tuloyna)