Apay, Adda COC ‘Ta Selponmo, Sir?

Kolum ni Jobert M. Pacnis

(Maikadua a Paset)

 

 

Kas mapalpaliiwtayo, adu dagiti kailiantayo a dida maisina ti gadget iti bagida. Sangkaitugot, sangkakuditda uray ania ti ar-aramidenda. Multitasking a makuna— banag a taray ti biag dagiti adu nga agtutubo ita—a nakaalian metten dagiti nataengan.

Uray madama ti kaan, adda laeng a nakaparabaw ti selponda iti lamisaan a nakakonekta kadagiti social networking sites wenno maus-usar a pag-text. Adda payen dagiti mangitugtugot uray pay iti uneg ti CR ket addadan dagiti nadamagtayo nga uray la a natnatnagda daytoy iti uneg ti bowl.

Ti kastoy a pannakaadik kadagiti gadget, adda ipaayna, kas nasaon, a negatibo a banag iti biag ti tumunggal maysa. Mabalin nga adu dagiti malibtawan a bambanag a pagrang-ayan koma ti bagi iti moral ken emosional nga aspeto.

Iti uneg ti pagadalan, saan a maikkat dayta panagimet ti selpon wenno ania pay a gadget dagiti ubbing. Aglaladutda no saanda a nabalon dagita a ramit. Saanda a makaidna iti uneg ti kuarto. Adda ti panunotda kadagiti gadgets-da.

Dagiti dadduma a pagadalan, maipawil uray panagbalon laeng kadagitoy a ramit. Aglalo la ngaruden no usaren kabayatan ti klase. Kasano addada dagiti adalan a katulengan ti amin a tuleng. Gayam, adda nakasullat kadagiti lapayagda nga ispiker a nakakabit iti gadget-da ket manarimaan ti panagdengngegda iti musika. Saan unay a madlawan daytoy aglalo kadagiti babbai ta mailemmeng kadagiti atiddog a buokda.

Ngem kadagiti dadakkel a pagadalan, nungka a maparitanda dagiti ubbing iti panagbalonda kadagiti gadgets-da. Rasonda, kaduada dagiti “naturay” a nagannakda,  a katulonganda daytoy iti panagbasada. Haytek kanon ti panawen. Masapul kano laeng a di paudi dagitoy. Ken kasano kanon no adda nasisita (emergency) a tawag wenno mensahe a para kadakuada? Ken ania pay ti usarenda a pagtawag iti tulong no bilang laeng ti maipidegda iti nakain-inaka a situasion?

Adda puntoda, wen. Ngem koma laeng, saan nga ipaturay dagiti ubbing nga iluod ida dagiti gadgets a kasla ketdin isun ti kapapatgan iti biagda.

Simple laeng met dagiti pamuspusan tapno saan nga agbalin a nomophobic.

Kangrunaanna ditoyen ti kaadda ti bukod a disiplina iti bagi. Saan a paiturayan kadagiti gadgets; isuda ketdi ti iturayan.

Padasen a rugian a kerrasan ti oras a panagusar kadagiti gadget. No adda sabali nga ar-aramiden, saan koma a pasalsali dagitoy iti sanguanan. Kas koma ita nga agsursuratak, inyadayok pay laeng ti selponko iti disso ti balay nga agpukawpukaw ti signalna (agpayso manen dayta). Ta nupay nasaknap itan ti panagusar iti selpon, addada pay laeng dagiti disso nga awan, nakapsut ken agpukawpukaw ti signal.

No ngamin adda laeng iti abayko nga agsursurat, masulisogak a mangsungbat kadagiti sumangbay a text (awan a sigurado ti tawag ta naka-call divert; masapul nga agpakaammo pay nga umuna iti text ti tumawag tapno masungbatak). Wenno masulisogak a mangkuditkudit aglalo no kasta nga agsaiddek ti utek kadagiti ideya. Kayatko, diretso ti panagsuratko, awan ti mangriribuk. Agpukaw ngamin a kasla asuk ti/dagiti ideya no maguped ti panagayusda.

Ibalbalakad pay dagiti eksperto nga ipokus ti dadduma nga oras, atension kadagiti banag iti aglawlaw. Saan lattan a kadagiti gadget. Amirisem, baka ketdin  saanmo nga am-ammo dagiti kabbalaymo, wenno dagiti kaarrubam. Narigat ti agmaymaysa. No man is an island, kunada ngarud.

Ken, ney, baka nalipatam payen ti Namarsua gapu iti pannakailuod iti gadget ta kaykayatmo payen a daytoy ti sanguem ngem ti mapan sumuknal Kenkuana. Kasano, sakiten ti nakemmo a di makulding ti selponmo iti agdua oras a kaaddam iti uneg ti pagdaydayawan. Dua oras! Atiddog unay. Kitaem laengen, ken kas nasao itayen, ti nomophobic, uray apagkanito laeng a naawan ti signal ti selponna, wenno no nalobat, wenno saanna a makita ta nalipatanna ti nakaidissuanna, saannan nga ammo ti ar-aramidenna. Stressed a dagus. Daytanto la ketdin dua oras a dimo panagselpon?

Ngem sabagay, agpayso daytoy, uray manarimaan ti misa, adu latta ti mangkuditkudit kadagiti selponda.

Ala, nasao itayen a nalaka laeng a solusionan dagitoy a parikut. Disiplina, wen, disiplina laeng iti bagi ti masapul. Disiplina nga agtaud iti kanayon a pannakisarsarita Kenkuana.#