Apay nga awan aswang iti Ilocos? (Umuna iti dua a paset)

Kabayatan ti panangselebrar ti Piesta ti Natay, tumaud met dagiti banag a naikonektar itoy a selebrasion a kas kadagiti nagduduma a pammati iti al-alia, tiktik, kapre, tikbalang, ansisit, tiyanak, manggagamud ken dadduma pay. Itoy a sinurat, warwarentayo ti tuodan ti aswang. Ania ti kapuonanna?

Saan a timmaud daytoy a pammati iti Ilokos. Limtuad laeng daytoy babaen ti damag iti sabali a lugar. Lohika ti kangrunaan a rason. Adda ti lohika a namunganay iti panagbiag ti puli. Ania daytoy?

Limmasagen ti kauneg ti pammati maipapan ti aswang lalo kadagiti awan pamalpalatpatanna iti tuodan daytoy. Nupay makuna a timmaud daytoy manipud iti saosao ken dimmalan iti rabaw ti dila, nauneg met ti limmumlomanna a lasag ti gimong ta maipagarup payen a maysa daytoy a kinapudno – nga agdadata a kinapudno a saan a bunga ti panunot laeng.

Ti aswang ket popular la unay a pammati a nagtaud lalona iti Western Visayas partikular kadagiti probinsia ti Capiz, Iloilo ken Antique. Nagwaras daytoy babaen ti damag a nasagap babaen kadagiti nagduduma a wagas ti impormasion.

Ti aswang ket maysa laeng a kabibiag iti Philippine folklore. Nabaknang ti pagilian iti daytoy uray idi un-unana a panawen. Addan dagitoy a kas istoria a masarsarita, agpaay lalo kadagiti ubbing – dagiti rason ket mangray-aw ken tapno sumurot iti naannayas a panagbiag dagitoy nga ubbing iti pannarabay dagiti dadakkel ken nataengan. Tapno agbalinda a natudio, nadayaw ken natulnog. Ti panamati dagiti ubbing kadagitoy a sarsarita ket limmasag agingga a nataenganda ket isu met ti inda inyallatiw kadagiti sumarsaruno a kaputotan. Kasta ti kaadalem dagiti sarsarita.

Ngem iti panaglabas ti panawen, nausar dagiti agbibiag (creatures) dagiti folklore lalo iti bunga ti yaalsa dagiti umili kontra ti gobierno. Maysa ditoy ti aswang.

Nausar ti aswang creature iti folklore a kas counter insurgency wenno istratehia kontra iti yaalsa. Iti ababa a pannao, maysa laeng daytoy a psychological warfare strategy ti gobierno kontra iti yaalsa dagiti umili. Panglapped ti di mapatalna a gimong (social unrest). Kasano? Ania ti namungayanna?

Iti libro nga In the Midst of Wars: An American’s Mission to Southeast Asia, by Edward Geary Lansdale (New York, 1972), ti pakabasaan a naaramat a kas psychological warfare strategy ti folklore creature nga aswang.

“To the superstitious, the Huk battleground was a haunted place filled with ghosts and eerie creatures. Some of its aura of mystery was imparted to me on my own visits there. Goosebumps rose on my arms on moonless nights in Huk territory as I listened to the haunting minor notes of trumpets playing Pampangueña dirges in the barrios or to the mournful singing of men and women known as nangaluluwa as they walked from house to house on All Saints’ Night telling of lost and hungry souls. Even [Ramon] Magsaysay believed in the apparition called a kapre, a huge black man said to walk through tall grass at dusk to make it stir or sit in a tree or astride a roof smoking a large cigar.

(Adda tuloyna)