Sarita: Apuy (Maudi a paset) | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Apuy (Maudi a paset)

Adu met ketdin ti nakangaton a kalugaranda. Isuda dagidi nagpapanaw kadaytoy a disso a nagsapul iti narabraber a pagaraban. Isuda ita ti kasla mangtengtengngel kadagiti babassit a lumugar. Nalukay ti ima dagitoy nga agpautang no la ketdi adda maipakitam a titulo ti daga. Wenno dinguen a mabalin a guyoden no dika makabayad iti sangapanglangitan nga anak ti utangem.

Agsaosao dagiti lumugar iti kinangina ti porsiento ngem awan met laeng ti maaramidanda. Ngem ken ni Hulio, saan koma a mapasamak ti kastoy no adda dayta a panangipateg iti nariingan a sagut: ti daga a madadaan a mangipaay iti pagbiag.

Segun iti sayangguseng, pimmangato dagitoy a kalugaran da Hulio gapu iti maikaniwas nga aramid: droga, babai, panagtakaw ken no ania la ditan a nakaam-ames a krimen.

Pumigpigsa pay ti damag nga umok ti mabayadan a ragsak ti mansion ni Donia Estrella. Am-ammo ti baket a balkat ta naynay iti pagdaydayawan. Di magatadan ti tulongna iti pannakabaliw ti simbaan. Adu a tulong-pinansial ti it-itedna.

Agarup duapulo kano a kuarto ti ngato ken baba ti mansion. Tunggal siled, adda kompiuterna a naka-webcam. Ditoy a mapspasamak ti ilegal a negosio a panglikliksaban ti baket iti dakkel. A pakailumlumloman met dagiti annak dagiti babassit a gapu iti rigat, kumpetda iti patadem.

Timmakder. Rinugianna nga inuli ti maysa a pinuon ti mangga. Inikkatna dagiti makaperwisio a sanga. Marigatan ta yalikakana ti di pannakapandag dagiti mulana a kalamansi. Nupay kasta, nakarikna iti pannakapnek idi malpasna dayta a puon.

Immulog sa inulina ti sumaruno a puon. Narusep manen iti ling-et. Gumilap dagiti piskelna a tuparen ti di agpabatubat a mulagat ti init. Nakabarbaran ti riknana. Dinan pinalpas ti maikadua a pinuon. Ituloyna laengen inton leppas-pangngaldaw.

Sinalingsinganna dagiti sanga sakbay a nagdiretso iti kalapawna. Imminum kalpasan a nakainana bassit. Nabang-aran. Kasla sinuknor ti lamiis ti sibubukel a kinataona.

Namisok. Inyiladna iti indayon iti sirok ti tsiko iti paraangan kalpasanna.

Kalpasan a nakapangngaldawda ken ni Gimpol, intuloyna ti iladna iti indayon. Namrayanna ti nagdengngeg iti radio.

Awan latta ti simmabalian ti damag, nakuna ni Hulio iti nakemna. Isu la nga isu. Nangato a presio ti magatgatang gapu iti agsasarutsot nga ingangato ti gasoline, krisis iti bagas, anomalia iti gobierno, rebolusion kadagiti kalkalsada, panagtitinnudo dagiti adda iti trono, ken nakaam-ames a krimen. Sa ita, adda dita ti pangta ti global warming.

Imbes a makainana, nakarikna ketdi ni Hulio iti panagbara iti bagina. Kasla immapon ti kalgaw iti barukong ken isipna. Nadegdegan idi akupen ti pul-oy ti bara ti agkiamkiam nga aglawlaw nga impugso kenkuana.

No marikna payen ti pudot, nakunana iti panunotna, ditoy nga adda pay kaykayo, anianto laengen iti siudad? Dina mailadawan no kasano ti biag iti ipagpagarup dagiti kalugaranda a paraiso.

Pinatayna ti radio. Innalana ti kuaderno ken bolpenna. Namrayanna ti nagkur-ikur-it. Daytoy ti pagpalpalabsanna iti oras. Agduduma ti sursuratenna: daniw, gameng ti isip, pangngarig, salaysay wenno sarita no maminsan. Panggepna nga iti masakbayan, mabasa daytoy ti kaaduan. Kayatna nga agserbi a silaw dagiti maregmeg a kapanunotanna iti agdama a situasion. Yarngina daytoy a panggep iti dua a karayan a pagab-abanto ti sumaruno a kaputotan. Karayan a punganay ti sibilisasion.

Sineknan met laeng ti pannakailibay. Idi agmulagat, sirsiripenen ti nangligsay nga init. Ngem kaskasdi a nabara latta ti ipugpug-aw ti aglawlaw a pul-oy.

Innalana dagiti masapulna. Inulina a dagus ti pangtedna itay a pinuon. Nalaka laeng nga inleppasna.

Idi mairingpasna amin a pinuon, sinalingsingan ni Hulio dagiti sanga. Inlasinna dagiti nababaked idinto nga intiponna kadagiti bulong dagiti babassit.

Naginana manen kalpasanna. Agalas tres median idi sublianna ti obrana. Nanglaylayen dagiti bulong iti kinabara ti aglawlaw. Intipon ni Hulio dagiti inikkatna a sanga dagiti kalamansina kasta metten dagiti nagangon a kullokullot a dalusna idi kalman. Uray la rumpiis dagiti mapayatan a nagangon a bulong.

Intuloyna manen ti panangdalusna kadagiti kalamansi. Akuenna, mabayag pay sakbay a maileppasna daytoy. Dina met ngarud kayat ti mangala iti katulonganna ta amanagan ketdi no dida ammo ti ar-aramidenda. Imbes a makatulongda, amangan no masaktanda dagiti pinuon ket isu pay ti pakaigapuan ti panagpungto dagitoy ket matayda. Iti kapadasanna, managpasugnod dagiti kalamansi. Malagipna la unay ti bugbugtong idi a kalamansida iti abay ti bubon iti balayda iti purok. Nabunga met pay laeng idi damo. Ngem idi agsasarunon dagiti kalugaranda a mapan lattan agpurdot, in-inut lattan a nanglaylay daytoy.

Malagipna unay. Nasiputan ni Nana Augusta ti panagpurdot ni Perling a masikog. Saan a pinalabes ti inana agingga a di nanaraigid ket insibogna iti kalamansi ti pinarnuayna a danum. Sukal kano iti panagpasugnod ti mula a panggapuan daytoy nga aglaylay ket matay.

Alas singkon ngem nangato pay laeng ‘diay init. Inkeddeng ni Hulio ti sumardengen. Namrayanna a ginupong dagiti inlasinna a sanga. Inurnosna dagitoy iti daya ti kalapawna.

Pinagunina manen ti radio. Nalpasen dagiti drama.

Nalpay latta ti abagana idi awan nagbaliwan ti damag. Agsasaruno pay ti uram a napasamak— uray la uppat. Ginasut a pamilia ti naawanan iti pagtaengan— no makuna, a, a kasta ti napagtitipkel laeng a sim, lata, karton, sako ken goma.

Innala ni Hulio ti de-gaas a pagsilawan ken nangdutdot iti sangagemgem a bulong-niog iti sako ket tinurongna ti pinempenna a ruot. Pinasgedanna daytoy.

Napardas ti panagkayamkam ti apuy. Ngem di impalubos ni Hulio a dilpatan ti alipaga dagiti mulana.

Rumanisak dagiti bulong a lamuten ti apuy. Pimmallangatok dagiti dalipato. Napasanud ni Hulio idi mariknana ti pudot. Ngem dina pinanawan ti apuy. Narigat no adda maikayab ket mapan kadagiti mulana. Mamin-ano met laengen ngay a sumgiab dagiti impenpenna a ruruot iti pinuon tapno agserbi nga abuno inton agrupsada!

Napangilangil idi mangrugin nga agpababa ti apuy. Apagbiit a dimmapo dagiti sanga!

No nabungakay’ koma, nakuna ni Hulio iti nakemna, adayo a napaadkayo ket linamutnakayo ti mabisin nga apuy!

Napaisem kalpasanna. Kasla ketdin adda isip dagiti kapatpatangna.

Tinurongna ti kalapawna idi masiguradonan a di agkayamkam ti nabatbati nga alipaga. Agluton iti pangrabiina ket sanguenna manen ti kuadernona. Inton bigat, rugianna manen nga ikkaten dagiti nabatbati a di pakairanudan a sanga. Ammo ni Hulio, inton malpasna dagitoy, mariknananton ti bitek ti aglawlaw.