Awanton ti pork barrel, ‘mare?

Salaysay ni judith m. Simon

(Maudi a Paset)

 

Ania ketdin a nagpardas ti panangipapan dagiti kailiantayo, ‘Mare. No ketdi adda inaramid ti presidente, tiraenda a dagus. No ngamin urayenda koma pay ti bunga daytoy sakbay nga agsaoda?

Ngem kastatay’ sa, ‘Mare. Idi laengen, a, nakitam ni kumparem nga adda kaduana a babai, napanmo ketdin inkankannawag (atiwmo payen ‘tay brodkaster a di naarbisan iti grasia) nga adda tsikitingna. Ngannganinak napamati. Gayam, ‘tay met kabsatna iti ama dayta a naimatangam.

Isu nga inton maminsan, agtantanangka nga agsasao, Mare. Ayna, no di la atiddog ti pannakaawatko, nabayagkan a napangiwngiwan!

Ala, dimo pay la amken a maawanton dayta pondo a para iti pagimbagantayo nga umili. Segun met laeng iti presidente, mabalin latta nga agipresenta iti proyekto dagiti lidertayo a senador ken kongresista. Ngem sakbay a maponduan daytoy, agdalan iti naiget a panangarisit ti gobierno. Masapul a maiyannurot iti proseso ti panag-budget.  Masapul a maadal agingga iti kabassitan a detalye tapno saan a serken ti “kurakot” dayta maipondo. Ken sigurado a maipaay iti nakaisangratanna.

Saanen a masapul nga agdalan iti GOCCs ken NGOs dagiti proyekto. Ta no malagipmo, Mare, ditoy ti nakasikkarudan dayta nagan ni Janet Lim Napoles. Kasta la ketdin ti kinapigsana ta maibaw-ingna (divert) iti parparbo nga NGO dagita a proyekto. Kayatna a sawen, dakkel ti impluensiana kadagiti agpampanday iti linteg ta apay nga agdalan latta kenkuana dagiti proyekto dagitoy.

Sagmamano ti rason? Ay, ania ti rason?

Hmmm…

Ngem sabali met ti kuna ni Sen. Ping Lacson. Adda kano ikuykuyog ni Mrs. Napoles a nalapsat a babai no kasta a mapanna “armen” dagiti agpampanday iti linteg nga ipadalanda kenkuana dagiti proyektoda. Maited daytoy a babai iti kongresista/senador iti oras nga umannugot iti kayat ti aglemlemmeng ita nga ina ti scam. Anian! No adda dayta sex-for-flight iti Middle East, adda met gayam sex-for-project kadagiti lidertayo!

Saan  ngata a sika dayta a babai, ‘Mare?

Daytoy pannakaikkatton ti pork barrel inton umay a tawen a masapul mayaramidan iti legislation, manamnama a masurot dagiti pito a sistema tapno maliklikan ti korupsion:

Amin a proyekto ti gobierno, masapul nga agtaud iti “limited menu.” Daytoy dagitay adda iti listaan a nagdalan iti naiget a panagadal.

Maipawil dagiti makunkuna a “soft projects” kas iti abono, bukbukel, medisina, ken dadduma pay no di nagdalan dagitoy iti panagadal.

Saanen a mapalugodan dagiti temporario a proyekto iti inprastruktura kas iti panagkali (dredging), desalting ken panagaspalto kadagiti buttaw a kalsada.

Saanen a maibaw-ing kadagiti NGOs ken GOCCs (kas iti ZREC ken NABCOR) dagiti pondo.

Agbalin laengen a limitado iti distrito ti kongresista dagiti proyektona.

Amin a proyekto, masapul nga agdalan iti nadalus a bidding. Maiposte dagiti pakaammo iti bidding, ken no asino dagiti nangabak,  iti PhilGEPS (Philippine Government Electronic Procurement System).

Nasken a maaddaan ti publiko iti access kadagiti mayimplimentar a proyekto babaen kadagiti maseknan nga ahensia.

Nagmayat man dagita, Mare. Sapay la koma ngarud ta maannong a sipupuso tapno maikkaten dayta nakababain a damag maipanggep kadagiti mapukpukaw a kuartatayo nga umili.

Daytoy pay ti napintas a damag: sangabuntuon dagiti dokumento a naukkon ti Department of Justice a pangsirut iti tengnged ni Napoles.

Mare, ania ti panagkunam, agballigi ngata ti gobierno itoy a panggepna a mangpugipog iti kunniber?

Tapno nakappapati dayta nga inwaragawagna, kuna dagiti militante iti presidente, masapul a maikkat met dayta “presidential pork” nga aw-awatenna.

Adda puntoda, ania, ‘Mare?

Kaarngi dayta ti panangbagbaga kadagiti annak. Saanka nga agsigsigarilio, Balong, kunam ngarud no pati sika ket agpaypayubyob met?

Sika ngay, ‘Mare? Alangan nga ibalakadmo nga ikkaten ‘ta balasangmo ti kinatarabitna no dim’ met maikkat dayta a galadmo?

Ngem kuna met ni Mareng Winnie, saan a maitutop dayta pannakaikkat dagiti lump sum ti presidente ta kalinteganna daytoy kas pangulo ta isu ti kangrunaan nga implementor ti proyekto para kadatayo nga umili.

Ala, kasta pay, ‘Mare. Yiladko man pay biit ta naktangan manen ti bukotko a naglaba. Ikararagta nga agballigi koma ti presidente kadagiti planona a pagimbagan ti pagilian ken datayo nga umili. Dayta laeng ti mabalinta a maitulong.

Sige ngaruden, ‘Mare…#