Ay pati nagan ken adresko, ineditda, kailian!

AMIN a mannurat ket naglasat a naedit ti sinuratda. Adda pay dagiti editor a mangisubli lattan iti sinurat a dida man la pulos ibaga no apay a dida kayat nga ipablaak. Narigrigat daytoy a kaso, kailian, ta saan a naedit, a kayatna a sawen, saanen a maipablaak pay. Ngem no naedit, agragsakka ketdi ta napapintas ti sinuratmo ken maipablaak, siempre, ta naediten! Balasubas a mannurat ti mangibaga a dina napadasan a naedit ti sinuratna. Dagitinto pay nalalatak a literary figure iti lubong ket naglasatda iti kastoy, kailian. Ti pannakaedit ti maysa a sinurat ket ilalaktaw iti sabali nga agpang, a kasla graduasion koma, kailian, a nangrugika a doktorado. No naedit ti sinurat, maipablaak, no saan, pagilom laengen!

Daytoy ti kinapudno, kailian: adu dagiti mannurat iti Iluko a pinullon a tawen nga agsursurat, pinullon ti sinursuratda, nobelista, premiado, ngem maedit pay laeng ti sinuratda, a pakaibilangak. Siempre, iti linnaingan, nalalaing met laeng ti dua nga ulo wenno ad-adu pay ngem iti maymaysa nga ulo! Adda di makita ti sabali nga ulo wenno ad-adu pay nga ulo! Ni editor ti maikadua nga ulo ni mannurat!

Iti maysa a magasin wenno aniaman a babasaen, saan a ni mannurat ti maibabain no saan nga umno dagiti maisursurat, no killokillowit nga Iluko dagiti maisurat, kaunaan a makritikar ti editor. Kangrunaan a makabasol ni Apo Editor, naganna ti nakataya iti dayta a magasin wenno babasaen.

Saan a nagbalin gna editor dayta no saan nga eksperto iti bukodna a pagsasao. Saan a nagbalin nga editor tapno mangbalbalasubas laeng kadagiti dear readers. Ketdi, nagbalin nga editor dayta tapno isu ti mangtaming iti pagsayaatan ti maysa a manuskrito tapno iti kasta ket makaay-ayo iti imatang ti amin-amin a makabasa. Tapno mapnek dagiti nagbasa ken agtik-abda agingga iti dapan. Iti amin a kabaelanna, ipaayna ti panawenna a mangadal ken mangamiris dayta a manuskrito iti pagsayaatanna segun iti kaadun ti manuskrito a nabasbasana ken nagdalan iti imana. Siempre, saan a kayat ni apo editor a maibabain a kas editor ken ti babasaen a pagpapaayanna. Ket kabayatan nga aged-edit, pagaayatna a pagdidiligen ken amirisen ti amin nga anggulo tapno rummuar ti kapipintasan a rupa dayta a manuskrito.

Isu a saan nga insulto iti mannurat ti pannakaedit kadagiti sinuratna, kailian, no di ket itutulong tapno mapadur-as ti plumana. Saanna koma a sakiten no tinadtad ni editor ti sinurat. Ikagumaanna ketdi a pagdidiligen ti naikkat ken ti orihinal a manuskrito tapno maadalna dagiti biddut ken saannanton nga aramiden iti sumaruno nga inna panagsurat.

Ta kas kuna ni T. S. Eliot, β€œIt is not wise to violate the rules until you know how to observe them.” Isu ngarud a saan met a nasayaat a dimo tungpalen ti kuna ti editor agingga a dimo ammo ti agtungpal kadagiti alagaden iti panagsurat ken panagedit.

Kuna dagiti agpalpaliiw iti literatura, daytoy kano editing ti kalbario ni mannurat. Kalbario ta kalpasan a pinespes ni mannurat ti amin a kabaelanna, agserbi laeng dayta nga effort wenno kabaelan iti awan serserbina no saan a maipablaak. Pudno la unay daytoy, kailian. Ngem, laglagipem met koma a saan laeng a siksika a mannurat ti mangar-aramid iti kabaelanna tapno tumadem ti plumam no di pay ti editor.

Maiyarigka a mannurat iti buneng idinto a ni editor ti pangasaan. Kas iti buneng, aglasatka nga umuna iti pangasaan tapno tumademka. Kasanoka ngarud a tumadem no dika met aglasat iti pangasaan? Kasanoka ngarud a lumaing a mannurat no saanka a naglasat iti editor wenno kadagiti editor?

Ngem kalpasan ti kalbario, kailian, dumteng met ti panagragsak… saan amin nga aldaw ket manglangeb, dumteng met ti init a napnuan rangrang. Saan met nga agnanayon a maedit ti sinuratmo, dumtengto met ti aldaw a maperpekmo ti sinuratmo, ket daytanton a panawen ti inka met panagawat iti sinaksako a pammadayaw.#