Ay, Pati Nagan ken Adresko, Ineditda, Kailian!

Ni Jimmy M. Agpalo, Jr.

NAPIA pay ni Angkel ATI, ta manuskrito laeng ti ineditda, ngem siak, ay, pati nagan ken adresko, ineditda, kailian! Ngem saanak a nagriri ta mamatiak a nalalaing dagiti editor ngem siak. Ad-adu ti nainumda a danum ngem siak. Ken maysa, apay ketdin nga agririak, ket husto met ti insukat ni apo editor a nagan ken adresko? Ken maysa pay, kukuak aya ti magasin tapno ti kayatko ti masurot?

Aggurigorak no awan ti sukibotko a magasin, komiks, libro wenno pagiwarnak. Inkaubingak ti nagbasabasa ken kaay-ayok met iti dumngeg kadagiti drama iti radio. Iti kaanoman, diak inarapaap ti agbalin a mannurat. Kontentoakon nga agbasabasa laeng kadagiti aramid dagiti appo a mannurat.

1986 idi mabuangay ti GUMIL Baguio. Pinadasko met ti nakipagkameng iti rason a tapno maam-ammok dagiti nalatak a mannurat iti Iloko iti Baguio, a kas ken ni Miss GUMIL Filipinas Josephine Iwatani, Peter La Julian, Bagnos Cudiamat, Charlie Pinto, Pedrito Sanidad, Jaime Lozano, Nonoy Pizzaro ken dadduma pay.

Agsipud ta naalianak iti kinalatak dagitoy a mannurat, pinadasko met ti nangikur-it iti ababa a daniw, nga isu ti maysa kadagiti naworkshop iti maysa kadagiti miting ti GB. Ngem kalpasan a naedit, naganko laengen ken adresko ti saan a naedit! Kasla naglugnakan ti nuang a nagusogosan amin a binatog! Pati period ken comma, naedit!

Nanipud idin, diak sinunotan ti nagsurat. Diak immat-atendar kadagiti miting ti GB. Intulokkon ti bagik a diak lubong ti agsurat. Ngem naasi ni Apo Dios, kailian, ta dinuroganna ngata ni apo Pedrito Sanidad a mangtulong kaniak tapno agbalinak a mannurat. Ni apo Pedrito ti nangisuro kaniak no kasano nga aramaten ti “a” ken ti “nga”; ta pasaray katawaannak ket idi ta pasig kano a “nganga” wenno “a-a” dagiti binatogko; insurona no kasano nga aramaten ti “ti” ken “iti”, “kadagiti, dagiti”, no kasano nga aramaten ti “paadu ken pamaysa” (singular ken plural).

Diakto malipatan dagiti ballakadna. Kas ti insuratko iti maysa nga artikulok: … dagiti kaykayo

Mistek, kunana. Ta ti balikas a “dagiti” ket plural. Ti balikas a “kaykayo” ket plural. Ania ngarud ti rumbeng dita nay? kunak. No dagiti, kunam, kayo laengen, a, ta plural la ngaruden ti dagiti; ket no ikkatem ti dagiti, kaykayo kunam lattan a ta plural met ti kaykayo… dagiti kayo, kunam lattan! Kaykayo kunam lattan, pluraren!

Inkagumaak nga inadal ti ortograpia ti Iluko, kailian. Nasken nga agpayso nga agsursuroka nga umuna nga umaddang sakanto tumaray. Ta no tumarayka a dimo pay ammo ti umaddang, ay, madalebka la ketdi ket sika pay ti pagkakatawaan; ket no nangato met ti purua, ket aginlalaingka, nakarkaron a pakaibabainam. ‘Tay kunadan a kutak a kutak ngem di met gayam agitlog. Itinto pay chat room ket nasken nga aglurkingka nga umuna sakanto makituttot ta amangan no dimo ammo ti sasawem iti pagtutungtongan, dika pay ket mangibabain in the world?

Okey, inasitgak manen dagiti kameng ti GB, a nangiruar kadaydi a tawen iti maysa nga English-Iluko a magasin ken maysa a newspaper. Indeldelko ti bagik a nakipagkameng tapno maadalko a naimbag no kasano ti agsurat iti nalinteg nga Iluko. Paliiw, surat, adal, paliiw, surat, adal, paliiw, surat, adal, a di maungpot!

Ay, limmaingak sika! Masursuro met gayam ti saan nga ammo no kayat! Makasuratakon iti nalinteg a daniw, nalinteg a damag, ken sarita. Ngem siempre, no saan a ni apo Pedrito Sanidad ti mangedit, ni Bagnos Cudiamat, Nonoy Pizzaro, wenno ni Charlie Pinto. Adda pay ket awisen ni Manong Bobby Gutierrez, the King of Ilokano Songs, nga agsuratak iti iskrip iti drama iti radio. Ngem, diak inawat. Babaen iti Tribu Magasin, Tribu Newspaper, ken ti Baguio Daily Vibrations, rimmuar dagiti sinuratko.

1987 idi rugiak ti nagipatulod iti sarita iti Bannawag. Ne, iti umuna a dupag, saan a nagsubli! Disiembre 28, 1987 a naipablaak ti kaunaan a saritak iti Bannawag iti paulo a “Merry Christmas, Sta. Claus”. Inkomparak ti manuskrito nga adda iti ikutko ken ti naipablaak, ket inadalko dagiti ineditda. Sinunotak manen, ne, impablaakda manen! Namimpat a beses a nangipatulodak a naipablaak amin!

(Adda tuloyna)