BAKET ILLIANG

Imbiit ni Dexter Marin Fabito

AWAN met la’t luganen, Apo,” insennaay ni Baket Illiang iti nakapsut idinto a tinukmaan ti nakuttong ken kinesset ti init a kanawanna ti dakkel a plastik a bote ti C2 iti plastik nga abot-abot, kas itay pagyanan ti kilo dagiti nakaplanggana nga aglaklako iti ikan, a naglaon pay iti daanen a lunch box, nakasupot a tabako, daan a labakara, dalungdong, ken lupot a kallugongna. Kinarayam ti danum ti unegna ket nakarikna iti bang-ar iti panangitangadna. Itay pay alas otso nga agur-uray iti paglugananna ditoy waiting shed. Immay intulod ni Anjo a katulongan da Jobert nga inaunana. Tulunganna koma itay nga agidiskarga manipud iti kurongkurong ngem pinawilan ti barito. Nasayaat met ta amangan tallo a bukel la ngata a niog ti maidissaagna ket maibusen ti pigsana. Binuybuyana lattan daytoy a nangidiskarga iti sangagasut ket dua pulo a nagango a bunga ti nyog a naisako iti uppat ken dua sako a sagad nga iit. Pasaray allingagen ken sirpatenna iti kalsada iti daya no adda sumungad a Dolozon a bus.

Limmidok pay naminsan iti danum. Saan a nabayag, sinirpatna manen ti igid ti daya. Traysikel ken van ti sumungsungad. Iti abagatan, estudiante a lalaki ti sumungsungad iti likkalikkaong a dalan a kumamang iti barangayda. Sabali a barangay ditoy highway. Binulosanna manen ti nauneg a sennay manipud iti barukongna.

Nabayagen a parparitan da Manang Nena ken Manong Jobert nga annakna nga isardengna koman ti agbiahe, agibiahe iti bunga ti niog ken sagad nga iit ta baket kanon. Ammona, amkenda nga adda dakes a mapasamak kaniana ken maasianda kenkuana. Diyo la ammo ngem amangan no adda dakes ti panagpampanunotna ket agawenna ti paglakuanyo, inang, adda panangiyalikaka iti timek ni Manang Nena. Agyankayo lattan ditoy balay, inang, uray agtugtugawkayo nga agmalmalem, kuna met idi ni Manong Jobert.

Ragsaken unay ti unegna dayta. Awan met ketdi ti ammona a mangloko kaniana ta walo a tawenen a kaduana ni Manang Soling iti negosio iti Sinait Public Market. Ni Manang Soling ti pangipaangkatanna kadagiti lakona. Iti panagawidna, ni Manang Soling met ti pagangkatanna kadagiti kamatis, sili a pangsigang, tarong, lasona, bawang, ken no ania a nateng ti kalabonna iti Sinait ta nalaka no kua ti paggatangna. Saan met nga agbag-kat ta addada matangdanan nga agbagkat.

Pudno, saanen a kasapulan ni Baket Illiang ti agobra ta bin-igen a propesional dagiti uppat nga appokona kada Manang Nena ken Manong Jobert. Civil Engineer ni Michael a nakabase iti Guam ken Professor met iti maysa nga unibersidad iti Australia ni Gemma nga adienna, annak dagitoy da Manang Nena ken Manong Rodrigo. Agpada met seaman da Charlie ken Lester nga anak da Manong Jobert ken Manang Judith. Uray dagiti annakna, uray agmalmalemda nga agbuya kadagiti dadakkel a tv-da ket saanda a maawanan iti isaang ken sidaen. Adda saggaysa a katulong dagitoy. Ngem, ad-adda laeng a makarikna ni Baket Illiang iti kapsut ken kettang no awan ob-obraenna.

Saan, saan nga agsardeng nga agbiahe ta daytoy ti lubongna. Daytoyen ti inbakbaketna sipud insardengnan ti makisikka, nabiit pay idi a pimmusay daydi Lakay Ponso nga asawana – ta saanen a kabaelan ti bagina ti agmalmalem a digdigosen ti darang ti init wenno lamiis a kumutukot kadagiti naingpisen a kudilna no panagtutudo. Daytoy ti sapsapulen ti bagina. Ammona, iti tawenna nga apag- labes nga innem a pulo a kabaelan pay laeng ti bagina ti agbiahe.

Sinirpatna manen ti daya. Awan latta. Asideg metten ti baro a sumungsungad.

Agbiaheka manen, Lola?” dinamag ti estudiante idi makadanon iti yanna. Nagtarusanna a pinunasan ti akinngato a paset ti sangasako a nabunotan a niog – ngem saan a naikkat dagiti nalukneng a paset ti bunot iti yan ti minata ti bunga.

Wen, apok. Ney, dimo tugtugawan, apok, pangngaasim.” Naarakattot ni Baket Illiang a kunam lan’ bomba a bumtak dagiti kargana no mapandagan.

Apay, lola?” Nagdisson ti patong daytoy iti karga ni Baket Illiang. Ngem dinagdagusna nga inakkal.

Ay, narigatak no kuan a makalugan, a, apok.”

Kasta gayam, lola. Ammokto ngaruden, ‘la, ‘ton maminsan.”

Inisemanna ti estudiante.

Madamdama pay, adda umas-asideg nga ungor ti lugan. Sinirip ti baro.

An’a a lugan dayta, apok?”

Dolozon, ‘la,” insungbat daytoy idinto nga inamparana idi makaasideg ti bus.

Yaman pay, Apo,” nakuna ni Baket Illiang idi makasardeng ti bus.

Kasla makitkita ni Baket Illiang ti bagina a makisarsarita ken ni Manang Soling apaman a naikarga dagiti konduktor ken drayber dagiti kargana.#