Baro a namnama, gundaway ken kananakem ita a tawen

PHOTO: Fireworks stock photo by pxhere.

NAGLABASEN ti 2018 a nangsubok ti kinatibker ken kinaibtur dagiti Pilipino iti sango dagiti adu a tuok ken rigat nga insangbay dagiti nagduduma a pasamak iti inaldaw a panagbiagda.

Impanpanakkel ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte a nabunga ti naglabas a tawen iti benneg ti ekonomia ken dimmur-as ti Pilipinas kas ipakita dagiti agrurutap a proyekto ti gobierno iti imprastraktura babaen ti Build Build Build Program. Ngem marikna kadi dagiti kaaduan a Pilipino daytoy a panagdur-as?

Maibasar iti surbey iti ngalay ti 2018, ad-adu nga amang dagiti mamati ken nakarikna a rimmigat ti kasasaad ti panagbiagda iti naglabas a tawen.  Iti kadagupan ti papulasion a 105 million a Pilipino, ad-adu nga amang ti agbibiag iti kinapanglaw, ken ad-adda a rimmigat ti kasasaadda itay 2018 gapu ti itatayok ti inflation rate a pinadagsen pay ti epekto ti implementasion ti Tax Reform for Inclusion and Acceleration Law a nangnayon iti buis kadagiti kangrunaan a magatgatang agraman dagiti produkto petroleo ken coal a mausar a pagaron kadagiti power plants.

Ninamnama dagiti economic managers ken kaaliado iti Kongreso ti Presidente a nangilungalong ken nangipasa iti TRAIN Law a daytoy ti mangted iti ad-adu nga ingreso ken mapastrek ti gobierno a mausar a pondo para kadagiti napateg a programa ken proyekto. Ngem ibilang dagiti adu a Pilipino a dayta a linteg ti lunod ti panagbiag a nangirarem kadagiti agtungtunglaben iti rigat nga umili.

Uray pay no saanen a nagbayad iti personal income tax dagiti nagadu nga agganganar iti saan a nasursurok ngem P250,000.00 iti tinawen, ngem gapu iti pannakaingato ti buis dagiti kangrunaan a magatgatang nangruna dagiti petroleum products ken coal ket nagparnuay iti nagsisilpo nga epekto wenno domino effects ta pinatayokna ti presio dagiti amin a produkto ken serbisio. Amin a Pilipino –
baknang man wenno napanglaw, ken uray dagiti awanan iti trabaho wenno pagsapulan – nariknada ti nasakit nga epekto ti TRAIN Law. Ngem ad-adda a naimameg ti kasasaad dagiti napanglaw ken kadawyan a mangmangged gapu ti itatayok ti inflation rate a dimmanon iti 6.4% a kangatuan iti agarup 10 a tawen.

Ad-adda a naparigatan ti kasasaad dagiti kadawyan a trabahador ken mangmangged wenno dagiti minimum wage earners ta nakabasbassit ti nainayon a sueldoda itay 2018 ta sadiay Metro Manila ket P25 iti inaldaw laeng ti ngimmatuanna. Ngem nagasgasat pay laeng dagiti dadduma a rehion ta ngimmato ti sueldoda, ngem iti Region 1, nailansa ti sueldo dagiti mangmangged iti pribado a sektor a pakababbabalawan ti Department of Labor and Employment iti Ilocos Region.

Napataud pay iti krisis ti nalaka a bagas nga ilaklako ti National Food Authority gapu iti saan a mayanatup a policy ti ahensia iti panagangkat iti imported rice a nakaapekto iti lokal nga industria iti agrikultura nangruna dagiti mannalon.

Iti laksid ti panagrigat ti kasasaad dagiti kaaduan a Pilipino itay 2018, sabali ti sentro ti atension ti administrasion ta nagtalinaed a prioridadna ti kampania kontra illegal a droga. Ngem apay nga iti laksid a rinibun dagiti natnatay kadagiti illegal drugs operations manipud idi Hulio 1, 2016 a rugi ti panagakem ti Presidente ket aginggana ita ket saan a maparparmek daytoy a bisio? Gapu kadi ta adda dagiti nangato nga opisial a makikumkumplot kadagiti drug lords kas dagiti pannakaiserrek dagiti billion ti balorna a shabu iti mismo a puerto ti Bureau of Customs?

Nagbalin a prioridad ti Kongreso dagiti awan-sarday nga imbestigasion nga agpampamarang nga investigation in aid of legislation nga awan met ti nadagsen nga epektona tapno sumayaat koma ti kasasaad dagiti kadawyan nga umili. Sadiay House of Representatives, nakudeta ni sigud a House Speaker Pantaleon Alvarez kabayatan ti State of the Nation Address ni Presidente Duterte, ket simmukat ni sigud a Presidente ken Pampanga 2nd District Rep. Gloria Macapagal Arroyo.

Nataktak ti pannakaaprobar ti 2019 P6.8 Trillion National Budget sakbay ti recess iti Kongreso sakbay ti Paskua gapu kadagiti naduktalan a budget insertions dagiti kongresista a pannakaisubli ti pork barrel fund nga inkeddengen ti Korte Suprema idi 2013 a mailabsing iti Konstitusion.      

 Iti isasangbay ti 2019, ipaayna ti baro a namnama ken gundaway kadagiti Pilipino iti idudur-as ti kasasaad ti panagbiag babaen iti kaadda iti baro a kananakem a mangpili kadagiti baro nga opisial ti gobierno.

Maangay ita a Mayo 13, 2019 ti National and Local Elections a pakabutosan dagiti 12 a senador, partylist and district representatives, ken dagiti lokal nga opisial. Aramaten koma dagiti amin a botante a Pilipino daytoy nga eleksion kas gundaway a mangpili no ania a kasasaad ti panagbiag ti kayatda a gun-oden babaen ti panangamirisda a nasayaat iti kabaelan ken integridad dagiti amin a kandidato, ken itandudoda ti kapkapnekan ken idiktar ti konsensiada a namnamaenda a makaipaay iti napudno a serbisio. ●