Kasapulan kadi dagiti baro a departamento iti nasional a gobierno?

KASAPULAN kadi a talaga ti pannakabukel dagiti baro a departamento ti nasional a gobierno tapno ad-adda nga epektibo ti maipaay a serbisio kadagiti umili wenno nasaysayaat nga ikkan ti ad-adu nga akem ken responsibilidad dagiti addan nga ahensia tapno makasalimetmet iti adu a pondo?

Dayta ti nagkaykaysa a kapanunotan ken saludsod dagiti adu nga umili kalpasan nga inrakurak ni Presidente Rodrigo Duterte iti maikapat nga State of the Nation Address-na sadiay Batasang Pambansa a nangrirakurakanna kadagiti legislative agenda ti administrasionna kangrunaanna iti panggepna a pannakabukel ti Department for Overseas Filipino Workers, Department of Disasters Resilience, ken Department of Water Resources and Regulations.

Napateg ti pannakabukel dagitoy a departamento ti nasional a gobierno ngem addan dagiti ahensia iti salinong dagiti nagduduma a departamento a mangibaklay kadagiti trabaho ken akemda.

Iti minilion a bilang dagiti OFW ken dagiti pamiliada, kasapulan a maipaayanda iti naan-anay a serbisio. Maibilang dagiti OFW a baro a bannuar iti pagilian gapu iti kaadu dagiti maipatpatulodda a doliar ken dadduma pay a foreign currencies a dakkel a katulongan iti panagdur-as ti ekonomia ti pagilian nangruna no sumangbay dagiti krisis. Iti laksid a mapadpadayawanda kas baro a bannuar, saan met a naan-anay a mapasingkedan ti pagimbagan ken seguridadda nangruna kadagiti kadawyan a mangmangged. 

Adu latta dagiti problema a pannakamaltrato dagiti OFW nangruna kadagiti household workers kadagiti Arabo a pagilian. Nagadu dagiti nagpaing kadagiti konsulada ken embahada gapu iti pannakamaltrato. Adu dagiti OFW a biktima ti illegal recruitment ken human trafficking kadagiti nakapananda a paglian. Adu dagiti napilitan a sumrek kadagiti prostitution den wenno illegal drugs courier gapu iti pannakaipitda iti situasion.

Maysa met a nadagsen a problema dagiti OFW ket dagiti pamiliada a napanawanda iti Pilipinas ta adun dagiti nawara a pagtaengan gapu kadagiti dakes a pasamak a saanda a nagayatan a napengdan koma no adda dagiti umno nga institusion a nangtarabay kadakuada. Adu a kuarta a nagrigrigatan dagiti OFW a naipatulod kadagiti pamiliada iti Pilipinas ti saan a nasayaat iti pannakaaramatna a kaaduanna ket naigasto laeng kadagiti banag nga awan mamaayna.

Iti pannakabayabay dagiti OFW, addan dagiti ahensia iti salinong ti Department of Labor and Employment, ti Philippine Overseas Employment Agency ken Overseas Workers’ Welfare Administration. Adda pay dagiti opisina ti labor attache kadagiti konsulado ken embahada ti Pilipinas kadagiti pagilian nga ayan dagiti OFW. Nasken laeng koma a madagdag wenno maingetan ti napaspasnek a panagtrabaho dagiti agpapaay kadagitoy nga ahensia tapno matulonganda dagiti OFW ken dagiti pamiliada.

Napateg met ti ahensia ti gobierno a mangmanehar iti panangsango kadagiti didigra gapu iti kaadu dagiti sumangsangbay a natural a kalamidad iti Pilipinas tapno mapababa ti bilang dagiti biktima, ken nadardaras ti pannakaipaay ti tulong kadagiti biktima, ken panagrekober dagiti nadidigra.

Nasurok a 20 a bagyo dagiti sumsumrek iti Pilipinas iti tinawen a mangipapaay iti layus, panagteppang ken panagreggaay ti daga ken pannakaduprak. Tinawen nga adu latta dagiti matmatay ken madangdangran kadagitoy sumangsangbay a bagyo gapu iti kurang a panagsagana dagiti lokal a gobierno ken pannakikaysa dagiti umili.

Nayuriten iti pakasaritaan ti Pilipinas a ti Bagyo Yolanda idi Nobiembre 2013 ti kapigsaan ken karanggasan a bagyo a nangduprak iti pagilian nangruna sadiay Eastern Visayas a nangkettel iti agarup 6,000 a biag ken nangduprak ti binilbilion a sanikua.  Iti laksid dagiti nagadu a naruk-atan a pondo ti gobierno ken dagiti naawat a donasion kalpasan ti Bagyo Yolanda, agingga ita ket adu pay laeng dagiti saan a nakabangon a dinaleb ti didigra. Adu pay laeng dagiti reklamo a saanda a nakaawat iti umno a tulong iti gobierno ken agnanaed kadagiti napeggad a lugar. 

Agamak met dagiti Pilipino iti pannakapasamak dagiti napigsa a ginggined kas ti killer earthquake iti Northern and Central Luzon idi Hulio 1990 a nakaibuisan dagiti adu a biag ken nakarebbaan dagiti nangato ken dadakkel a pasdek.

Pagam-amkan dagiti Pilipino iti idadateng ti napigsa a ginggined a maaw-awagan iti Big One wenno ti panagkuti ti West and East Valley Fault a mangapektar iti Metro Manila ken dagiti kabangibangna a probinsia iti Bulacan, Rizal, Cavite, Laguna, Quezon ken kaarrubana a lugar.

Iti laksid ti kaaddan ti National Disaster Risk Reduction Management Council nga idauluan ti Defense Secretary ken kaduana dagiti sekretario ti nagduduma a departamento, ken kaadda ti Office of Civil Defense iti national and regional level, adda pay dagiti lokal a Disaster Risk Reduction Management Office kadagiti siudad, probinsia ken ili, ket kurang ti koordinasion ken panagtitinnulongda no adda dagiti dumteng a kalamidad.

Naindaklan met a problema iti agdama iti kinakurang ti nadalus a danum sadiay Metro Manila ken dadduma pay a dadakkel a siudad gapu iti saan nga epektibo a pannakamanehar dagiti water sources ken concessionaires nga agturong kadagiti customers.

Dakkel pay a pangta iti masakbayan ti agtultuloy ken kumaro a panagkirang iti nadalus a danum no saan a manayonan dagiti dam wenno penned a pagurnongan ti water supply iti Metro Manila gapu ta tinawen a kritikal ti lebel ti danum iti Angat Dam a kangrunaan a paggappuan ti supply nga agturong iti La Mesa Dam a pakaprosesoan ti pannakadalus ti danum a supply iti siudad.

Dakkel met a problema ti kinakirang ti irigasion a mangpasayak kadagiti nakalawlawa a kataltalonan a paset ti pagilian tapno manayonan ti produksion iti agrikultura.

No man pay addan ti National Irrigation Administration para ti agrikultura, ti Metropolitan Waterworks and Sewerage System ken dagiti local utilities, kasapulan ti naepektibo nga ahensia a mangmanehar ken mang-regulate kadagiti water resources tapno saanton a problema ti danum.  

Dakkel a pondo iti kasapulan iti pannakabukel dagiti baro a departamento ti gobierno ket kapilitan nga iti nayon a buis manen dagiti umili ti pagtaudanda. Adalen koma a nasayaat ti administrasion no rumbeng a mangbukelda iti nayon a departamento wenno suportaran ken dagdagenda laeng dagiti addan nga ahensia.