Rinibribu ti Matay nga Ubbing gapu iti Kinakurang ti Vitamin A

Salaysay ni Christine Marie R. Versoza

(Maudi iti dua a paset)

 

Gapu ta bagas ti kangrunaan a taraon iti Asia, nangpanunot dagiti agsuksukisok nga agpataud iti bagas nga addaan iti naan-anay a vitamin A a mangsupusop iti kasapulan. Masapul a maaddaan ti bagas (fortified) iti beta carotene—pagtaudan ti vitamin A—a kas sungbat iti panagkurkurang iti vitamin A.

Isu a napatanor dayta inawaganda iti Golden Rice. Iti pannakapatanorna nagdalan daytoy iti nainget a safety evaluation. Nasurot ti international ken national guidelines for food safety kadagiti genetically modified crops.

Napasingkedan iti food safety related studies a beta carotene ti taudan ti vitamin A. Masarakan ti beta carotene  kadagiti nateng ken prutas ken dadduma pay a nutritious foods.

Isu a madama ita ti panagadal, pannakasayaat ken ebaluasion ti golden rice. No masiguradonton dagiti sientipiko ti kinatalgedna a kas taraon, maiwarasto daytoy kadagiti mannalon tapno imulada.

Kabayatan ti panagadal, adda met saan a mangayon itoy a golden rice ta maysa a genetically modified crop. Daytoy ti saan nga ayonan ti Greenpeace International. Iti pagilian, adu met ti kimmontra itoy lalo dagiti militante a grupo a kas iti Kilusang Magbubukid ng Pilipinas ken ti Asian Peasant Coalition (APC), ti Asia-wide coalition dagiti mannalon iti siam a pagilian a pakaibilangan ti Bangladesh, India, Indonesia, Malaysia, Mongolia, Nepal, Pakistan, Philippines ken Sri Lanka.

Idi 2011, nangipaay ti Bill & Melinda Gates Foundation iti grants a US$10 million iti International Rice Research Institute (IRRI) para development and evaluation dagiti golden rice varieties para iti Philippines ken Bangladesh. Dayta ti nagtaudan ti pundo dagiti nagduduma a lugar nga ayan ti development and evaluation ti golden rice. Mairamanen itoy a panagsukisok ti PhilRice.

Ngem no kasano ti kapinget dagiti sientista a mangidur-as itoy a golden rice, kasta met ti kapinget dagiti militante a grupo a kumontra. Ket idi Agosto 8, 2013 sadiay experimental farm ti Department of Agrarian Reform (DAR) iti Pili, Camarines Sur, rinaut dagiti uppat a gasut a kameng ti Sararong Inisyatiba nin Kahinwanmaan na Wasakon ang Agrokemikals na Lasong-GMO (Sikwal-GMO) dagiti lima nga aray (plot) ti golden rice ket sipupungtotda a nangparutparut kadagiti agip-ipin a pagay. Dinadaelda ti eksperimento dagiti sientista.

Iti biang met dagiti sientista, kinunada a saan a lapped ti napasamak, ituloyda latta ti inrugida a proyekto, ti development and evaluation ti golden rice.

Ket kabayatan ti panagrinnirisiris dagiti militante ken dagiti sientista, agtultuloy latta ti ipapatay dagiti rinibribu nga ubbing nga agedad iti lima agpababa, dagiti masikog ken dagiti agpaspasuso gapu iti kinakurang ti bagida iti vitamin A.#