Footer

Bin-i (Umuna a paset)

“YAKKKSSS!!!” immulagat ni Sir George a kasla daytay kadurmennak. Apagisu a madarimusmosannak iti iruruarna iti opisinami. Kaun-uni ti buzzer para iti breaktime. “Anyare, sir? Dagadagwaka!” Impababa-impangatonak a miningmingan.

“Nagdaluskami idiay garden, sir,” kinunak. Ngem adda pannakasemsemko ta siak manen ti nakitana. “Ken nagmulakami iti natnateng.” Diniretsok ti gripo iti suli a sango ti office-mi. Nagbugguak. Nagsukatak itay sakbay a simrekak iti klasek a TLE-Agriculture (Technology and Livelihood Education, major in Agriculture) iti Grade 10. Nagtsinelasak ken dekolor a bado. Iggemko pay ti binalonko a buneng.

“Kayatmwo a sawen, sir,” sinurotnak gayam ni Sir George, “nagdaluskwa mwet?” inkulot ti timekna. Yar-arngik man ken ni ‘Roxie’ a cast ti Pepito Manoloto. Talaga a saanda nga agaddayo iti langa ken style. Pati ingpis ti bagi. Ken panagkulot ti timek.

“Yes, sir!”

“Ay, kalokwa! Titserkwa, sir, saan a rumbeng nga obraen ti para kadagiti ubbwing. Nagbaonbaon latta koman ti inobram! Kastwaak!”

“Kinadkaduak la ida, sir. Kayatko a maam-ammo a na-
sayaat ida. Sa maysa, nairuamak iti trabaho iti bangkag,” kinunak. Kinapudnona, adda sangkapirgis a bangkag a mulamulaak idiay lauden ti balay. Ngem kinapudnona pay, wagasko dayta tapno maalak ti rikna dagiti adalak. Aglalo ket agdadamoak ditoy Cabaybay West National High School. Uppat a tawen met a naki-ranking-ak sakbay a naalaak. Ket ditoy pay ka-
bangibangmi nga ili.

“Nagmistrowka pay la ngarud no kastwa, sir?” binannikesannak a kasla metten witwitwitannak. “No siak, no way… Norway!”

Sabagay, TLE-Beauty Care dagiti iggemna. Bagayna la unay, inkallatik ti isipko. Sa pay la kimmandela dagiti ramayna. Ken nganngani inaldaw a masabalian ti maris dagiti kukona. Innem a tawennan ditoy CWNHS. Tallopulo ket duanan.

Kas sagudayen ti curriculum a sursurotenmi, awan ti major iti TLE dagiti Grado 7 ken Grado 8. Iggem ni Sir George dagitoy— sagdudua a seksion kada year level. Iti Grado 9 ken Grado 10, nabingay dagiti ubbing segun iti major a pagesmanda: Foods, PCO wenno Personal Computer Operation, Beauty Care ken ti iggemko a Horticulture (Grade 9) wenno Agriculture (Grade 10). Ni latta Sir George ti akin-iggem iti Beauty Care iti sibubukel a Grade 9 ken Grade 10. Gapu ta mamimpat iti makalawas ti TLE, duapulo ket uppat nga oras laeng ti teaching load-na. Agtallopulo nga orasak ta adda pay AP-Ekonomiks iti Grade 9 ken load-ko iti Senior High School. Maminpat a session iti makalawas ti ania man a TLE subject.

“Agdumata iti panirigan, sir,” insungbatko laengen.

Permi a muraregna a nangtallikud kaniak. Wan istep tri kiniking pay a kunada. Nagdiretso iti kantina iti likudan ti office.

“NAGBABA met ‘toy GSA-mon!” diak masinunuo no makaunget wenno saan ni Sir Omar a prinsipalmi   apaman a nabinsirna dagiti grado iti Third Grading nga impatsekko. Ti General Scholastic Average dagiti adalak ti kayatna a sawen. “Addada pay ti in-failed-mo.”

“Dayta ti rimmuar iti computation-ko, sir,” sipapakumbabaak a nagkuna.

“Negative pay gayam ti increase-mo?” pinasikigannak a kinita ti prinsipalmi idi maukagna ti maudi a papel. Ditoy a naikompara ti summary ti GSA ti 2nd Grading ken 3rd Grading.

“Wen ngarud, sir,” indumogko. “Inaramidko amin a kabaelak tapno ngumatoda. Ngem kaskasdi latta.”

“Kaskasdi? Ania ti kayatmo a sawen?”

Imbagak a negative manen ti increase-ko idi naikompara ti GSA-k ti 1st ken 2nd Grading. Saan nga ammo ni Sir Omar daytoy ta sa la nagbalin a prinsipalmi itay apagserrek ti Third Grading period. Naresiapolda ngamin. Ni Sir Jopacs ti dati a prinsipalmi ngem adda itan idiay Ballesteros nga ilina.

“Saan a nasayaat daytoy,” kinuna ni Sir Omar. “Bumaba ti performance-mo. Kasanonto laengen ti IPCRF-mo?” Indivi-
dual Performance Commitment and Review Form ti kayatna a sawen.

Tinawen nga agipasakami idiay Dibision iti IPCRF. Aglatak ditoy ti rating ti tunggal maysa kas mayannatup kadagiti inaramidna iti pagadalan iti uneg ti makatawen. Adu dagiti banag a paka-rate-an ti mannursuro. Maysa ditan ti output ti paeksamna. No nagsaganad a tawen a nakaala ti mannursuro iti rating nga ab-ababa ngem Satisfactory, mabalin a ma-memo-an. No saanto pay laeng nga ag-improve, mabalin a maikkat iti serbisio.

“Ammok dayta, sir,” kinunak. “Isu a kasta la unayen ti panangduktalko no ania ti nasayaat nga istratehia nga ipakatko kadagiti ubbing. Aglalo kadagiti nalaing nga aglangan ken ag-cutting classes. Ibabada ti MPA dagiti paeksamko.” Mean and Percentage of Achievement ti kayatko a sawen.

“Husto dayta,” intungtung-
ed ni Sir Omar. “Addatayo ditoy tapno tubayen ken sukogen dagiti naitalek kadatayo nga ubbing. Kayattayo man wenno saan, agrikus ti lubongtayo kadakuada. Anusantayo ngarud ida. Sapay la koma ta iti maudi a grading period, matuladmo metten dagiti kakaduam a tallo agingga iti pito a porsiento ti increase-da.”

“Aramidek ti kabaelak, sir…”

“Inanamaek dayta. Kabayatanna, ayabam dagita ubbing nga in-failed-mo ta agremedial class-ka kadakuada. Kaasida met nga agkamkamatto iti Fourth Grading.”

Namingmingak ni Sir Omar.

“Ngem saanna a kayat a sawen nga ipasam a dagus ida. Uray failed-da met laeng but at least, they are near to the passing rate. Iti kasta, bassitto laengen ti kamatenda.”

Saan a diak kayat ti ma-
ngannong iti remedial class kas maysa a pangkibin kadagiti agngangabit a pumasa nga ubbing. Iti kasta, maipatungpal met laeng ti pammilin iti ngato kadakami a mass promotion.

Sabali ti panirigak iti remedial class. Maitutop, wen, umanamongak a maipaayan iti remedial class dagiti mangipamatmat a natudio a sumsumrek iti inaldaw. Isuna laeng ta talaga nga adda kapkapuy ti utekda. Ngem no dagiti ubbing nga aglangan ta napanda la gayam nagpalpallailang iti kabangibangmi nga ili, wenno dagiti nag-cutting classes kalpasan ti breaktime, saan metten, a, a maitutop nga i-remedial-anpay ida. Dida pay ket maruam?

Awan met ngarud nayon a sueldo kadayta nga aramid. Saan met ketdi a dayta ti napateg. Ngem kasla paruaman laeng dagiti ‘pasaway’ no kasta.

(ADDA TULOYNA)