Footer

Bumaket Met Ni Virginia?

Komentario ni Melvin F. Bandonil

 

Bumaket met ni Virginia? No bumaket, posible kadi nga aginanan? Ania dagiti banag a bentahe ken disbentahe iti inna panaginana?

Ti topiko ket maipapan ken ni Virginia tobacco, awanen sabali pay. Ta no kastoy a dumteng ti Oktubre, panagisagana iti pagbunubonan iti tabako.

Adun a bunubon ti pagbalinan ti dua agingga iti lima nga aray. Bassit laeng nga espasio ti pagbunubonan a kaaduanna iti nangato a paset tapno di malayus ken iti daga a mamulaan laeng kadagiti nateng wenno mais hustonto a marsaakda no dumteng ti bulan ti Oktubre.

Nasken a nasapa ti panagbunubon tapno nasapsapa ti panagmula. Apaman a malpas ti gapas ti pagay ken kadamdam-eganna pay laeng ti daga mulaanen a dagus iti Virginia. Kadawyan nga iti arinunos ti Nobiembre wenno kadagiti umuna a lawas ti Disiembre ti panagmula.

Nasken a maisapa ti panagmula tapno mapugondan sakbay ti Semana Santa. Kas iti naipakadaywan, no malpas metten ti nangina nga aldaw wenno semana santa, bagsak presio metten ti produkto a tabako. Saan nga ammo no apay. Daytoyen ti mapaspasamak sipud pay idi angged. Ti nasapa a panagmula ti solusion dagiti mannalon itoy a parikut. Isu a nasken ti nasapa a panagmula tapno maabut ti kabarbaraanna ken parasapas a panaggatangan iti apit a tabako iti nangato a presio. Saan pay laeng a nabarat ni aggatang—middle man kenwenno dagiti trading post ta kairugrugida pay laeng ti aggatang, dida pay naabut ti volume a kayatda a gatangen.

Iti daytoy a sistema ti panaggatangan, awan daydiay makuna a patas a panaglako-panaggiginnatang. Biktima ditoy ni mannalon iti daytoy a manipulasion ti sistema. Saan laeng a ti sistema ti panaglako-panaggiginnatang no di ket ti presio la unay ta dagiti aggatang ti mangidiktar iti presio; ni mannalon ti agbambannog, da middleman ken negosiante ti mabmabsog.

Idi laeng napan a tawen, iti uneg ti dua a lawas, inlungalong  ni Gob. Luis Singson ti saan a panaglako dagiti mannalon kadagiti produktoda a tabako iti probinsia ti Ilocos Sur agingga iti saan a maingato iti kapkapnekanda ti presio tapno makaanges iti naluklukay ni mannalon.

Iti presio a P64-66 ti maysa a kilo kadagiti high grade a tabako, marigatan ni mannalon a mangpasubli iti puonanna gapu iti kinangina dagiti mabusbosna manipud iti panagbubunubon agingga iti pannakailako ni naluton a Virginia. Nangina ti gasolina nga usarenna (wenno bayad ti kuriente kadagiti agusar iti electric pump) iti agmalmalem a panagsibugna iti mulana a tabako, abono, pestisidio;  tangdan ti agarado, aggulis ken agringkon; tangdan dagiti agmula, aggatud ken agkapit; ti kinubiko a kayo a pagsungrod (a no dadduma pakabasolanna pay nga aglabsing iti linteg iti panagpukan iti kayo).

Ta saan metten a bastabasta ti panagpukanan iti kayo. Nadagsen metten a basol iti linteg daytoy. Isu a saanen a nalukay ti aangsan ni mannalon iti Virginia no sadino ti pagtaudan ti pagsungrodna iti pugonna. Nupay addan dagiti sumagmamano nga agar-aramat iti dekuriente, nagastos latta ken saan a kumbiniente nga usaren agsipud ti saan a mapakpakadaan a panagpukaw ti kuriente, iti laksid a saan a nakairuaman daytoy.

Iti daytoy a mapaspasamak, daras a lumakay ni mannalon iti kapapanunot iti aramidenna a pamuspusan. No awanen ti pamuspusan, idiannan ni Virginia ket agsapul iti sabali nga imulana wenno pamataudanna iti income?

Saan ngarud a pabasolen ni mannalon no saanna a maited ti suportana iti pannakaingato ti buis ti sigarilio. Ti sigarilio a naaramid manipud iti Virginia. Dagiti manufacturers ti agparikut itoy ta dumanon sadi langit ti buis ti sigarilio wenno ti excise tax.

Parikut dagiti manufacturers daytoy. Saanen a maibiang pay ni mannalon. Ken saan metten a maitutop a bumiang pay ta saan met a mangeg ti timek ni mannalon iti parikutna pakaseknan iti presio ti produktona. No ibasar ti presio kadagiti sabsabali a nasion, adayo a nababa ti presio ni Virginia ditoy Kailokoan.

Iti ababa a pannao, saan a mababalaw ni mannalon a dina maited ti siento porsiento a suporta itoy a banag ta saanna met a narikna ti suporta dagitoy a manufacturers ti sigarilio. Saan a mait-ited dagiti agparpartuat iti sigarilio ti kapkapnekanna a ti maitutop koma a presio ti produktona. Saan a naannayas ti nagbaetanda.

Daytoy ti maysa a rason no apay a ‘bimmaket’ ni Virginia?

(Adda tuloyna)