Cityhood laws, balido ken konstitusional: Korte Suprema (Tuloyna)

Maysa kadagiti kangrunaan nga argumento nga indatag ti League of Cities of the Philippines  iti panangkontrada ti panagbalin dagiti 16 a munisipalidad a siudad ti saan a pannakagun-od dagitoy iti P100 milion income requirement kas sinaguday ti RA 9009.

No binsaen nga agpayso dagiti 16 a munisipalidad a nagbalin a siudad babaen ti panangiduron ti cityhood laws, makuna a dandani amin dagitoy ket agdepdepende laeng iti Internal Revenue Allotment ken saan a sisasagana nga agbalin a siudad.

Ad-adda a nakakapappati ti kapanunotan ti maysa nga agilinlinteg a nagngayangay laeng dagiti kaaduan kadagitoy a munisipalidad nga agbalin a siudad tapno makailgatda iti dakkel iti IRA a pagbibingayan dagiti siudad.

Ngem iti biang ti LCP,  bumassit la ketdi ti bingay dagiti siudad iti Internal Revenue Allotment iti yaadu dagiti munisipalidad nga agbalin a siudad.

Agpayso dayta ta idi napagbalin a siudad dagiti 16 a munisipalidad, nagdakkelan ti naikissay iti IRA a bingay dagiti incumbent cities.

Ngarud, nakaanges iti nalukay ti LCP idi Nobiembre 18, 2008 ta imbatad ti Korte Suprema nga unconstitutional  dagiti cityhood laws ket pinaisublina a munisipalidad dagiti 16 a baro a siudad.

Sinarurongan ti Korte Suprema ti argumento ti LCP a sinalungasing ti cityhood laws ti Article X Section 10 ti Constitution ken ti equal protection clause iti Constitution agsipud ta lapdanna ti maikanatad ken umisu a pannakaiwaras ti buis a nasional kadagiti lokal a gobierno.

Kas sagudayen ti Article X Section 10 ti Konstitusion,  “awan ti probinsia, siudad, munisipalidad wenno barangay a mabuangay, mabingay, mapagtipon, mapukaw wenno nakaro a mabaliwan dagiti pagbeddenganna, malaksid no maiyataday kadagiti criteria kas intuding ti local government code ken subject iti pananganamong ti majority a butos iti plebisito iti political units a direkta nga apektado.”

“Nalawag ti Konstitusion. Masapul a masurot dagiti criteria a naipasdek iti Local Government Code iti pannakabuangay ti local government units, saan nga iti aniaman a sabali a linteg,” kinuna ti Korte Suprema.

Nangipila dagiti naapektaran a munisipalidad iti motion for reconsideration ngem imbasura ti Korte Suprema idi Marso 31, 2009. Imbilin ti Korte a saannan a sanguen pay dagiti sumarsaruno a pleadings ket idi Abril 28, 2009, babaen ti 6-6 vote, napagbalin a pinal ti desision ti Nangato a Pangukoman.

Ngem isumagmamano laeng nga aldaw sakbay ti Paskua, 2009, impaigid ti Korte Suprema ti pinal a desisionna a nangideklaraanna a saan a konstitusional dagiti 16 a cityhood laws. Iti butos a 6-4, inayonanen ti Korte Suprema ti maikadua a mosion nga impila dagiti sumagmamano a munisipalidad a nangkiddawanda iti pannakaideklara a balido ken konstitusional dagiti 16 cityhood laws nga agpapada a nakailanadan ti pannakailisida iti P100 million income requirement para iti konbersion ti maysa a munisipalidad iti kinasiudad.

Ita, kunan ti Korte Suprema a daydi butos a 6-6 ket saanna nga iparangarang ti majority dagiti kameng nga aktual a nakipartisipar iti deliberasion iti kaso.

Kuna payen ti Korte a saan a sinalungasing ti cityhood laws ti Section 10, Article X ti Konstitusion kasta met ti equal protection clause iti babaen ti Section 1, Article III ti Konstitusion.

(Adda tuloyna)