Editorial: Commute challenge kadagiti opisial ti gobierno | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News đź“°

Commute challenge kadagiti opisial ti gobierno

KAANONTO a makariing dagiti natudingan nga opisial ti gobierno iti kaadda ti krisis iti public mass transport system ta ipatpatangkenda nga awan ti kasta a problema iti pagilian iti laksid ti inaldaw a laklak-amen a kalbario dagiti commuters nangruna dagiti agtatatrabaho ken estudiante sadiay Metro Manila?

Dayta ti gapu a kinarit dagiti miembro ti progresibo a grupo ni Presidential Spokesman Salvador Panelo a padasenna ti ag-commute a sumrek iti opisina ken agawid iti pagtaenganna tapno mapadasanna ti inaldaw a rigat a sagsagrapen dagiti commuters nangruna dagiti taga-Metro Manila. Ipatpatangken ngamin ni Panelo nga awan ti krisis iti transportasion ta adda met maluganan a pampubliko a behikulo dagiti commuters, ngem agimbubulsek ta saanna nga ammo dagiti kanayon a maipadpadamag iti telebision a kinarigat ti makalugan iti metro rail transit wenno light rail transit, passenger bus wenno jeep, ken utility van express, ken dadduma pay a klase ti mass transport system. Adda met ketdi dagiti taxi, Grab ken motorsiklo a mabalin a maarkila ngem limitado met laeng dagiti mapasaheroda.

Kinarit da Renato Reyes ni Panelo nga aglugan iti pumpabliko a behikulo kadagiti intudingda a lugar ken wagas ti transportasion a pakarigatan dagiti kaaduan a commuters kas ti MRT ken bus nangruna iti rush hours wenno panagseserrek ken panagaawid.

Linibasan ni Panelo dagiti mangur-uray kenkuana a kameng ti media ken progresibo a grupo iti panagluganna iti jeep. Ngem gapu ta adda dagiti nakalugananna a makaam-ammo kenkuana a nag-post iti social media, ket nasurotanda met laeng iti rota ken naglugananna.

Pinadas nga agpayso ni Panelo ti naglugan iti jeep manipud Cubao agingga sadiay asideg ti Malacañang a nagbiahe iti agarup uppat nga oras a no saan koma a natrapik ket awan ti maysa nga oras a biahe.

Nakantiawan ket ngarud ni Panelo ta saanna a napadasan ti rigat ti makilinnetlet iti panagluganna. Ngem nariknana la ketdi ti rigatna a nagbiahe manipud Cubao agingga sadiay Malacañang, uray ibagbagana a naglasatanna dayta idi agkabannuag, ta saan pay a kasta ti kakaro ti problema iti trapiko ken public transport kadagiti nagkakauna a dekada.

No amirisen a nasayaat ti “commute challenge” nga inawat ni Panelo ket makapakatawa ta no sinsero koma ti opisial ket nagpammarang koma isuna wenno nag-disguise a saan a mabigbig dagiti padana a commuters ken naglugan ti MRT a nagpa-Manila manipud Cubao tapno napadasanna ti rigat ti nakipila iti nakaat-atiddog manipud parbangon, ken nakilinnetlet iti uneg ti estasion aginggana a nakalugan iti napusek a tren.

Nakaro unayen ti rigat dagiti commuters sadiay Metro Manila nangruna kadagiti agtatrabaho ken estudiante ta parbangon pay no mapanda makisinneksek ken makipila iti MRT wenno LRT, ken makikinnamat iti maluganan a napusek a bus, jeep ken UV express. Inton makaluganda, napaut nga oras ti biaheda gapu iti nakaro a trapiko sakbay a makadanonda iti papananda.       Kastanto manen ti lak-amenda a rigat iti pagaawidan. Rabiinton no makadanonda kadagiti pagtaenganda, imbes a nasapada koman nga aginana tapno addanto manen pigsada iti sumaruno nga agsapa nga iseserrekda kadagiti pagtrabahuan wenno pagadalanda.

Nakalkaldaang ti agdama a kasasaad ti mass transport system ken trapiko sadiay Metro Manila nangruna iti EDSA ta maaw-awaganen iti “longest garage in the world” gapu iti dandani saanen a magna dagiti lugan kabayatan ti rush hours gapu iti kaadu dagiti behikulo ken kinaawan iti disiplina dagiti adu a motorista.

Adun dagiti traffic scheme nga impadas ti Metro Manila Development Authority tapno masolbar ti nakaro a trapiko iti EDSA ngem saanda nga epektibo ken kasla awanen ti namnama a mapadaras pay ti annayas ti trapiko nangruna ita ta umasidegen ti panawen ti Paskua.

Adu met dagiti proyekto para ti mass transport system a plano nga isayangkat ti Department of Transportation, ngem naginad ti panangipakatda ta nabayagen nga iyur-urayda ti “emergency power” nga ited ti Kongreso iti Presidente tapno mapadaras ti implementasion dagiti proyekto. Ngem saan met nga ikkan ida ti Senado ta saan kano a kasapulan ti “emergency power” tapno maiwayat dagiti proyekto ken programa.

Saan laeng a sadiay Metro Manila ti addaanen iti problema ti trapiko ken mass transport system, uray payen kadagiti dadduma a dadakkel a siudad ken probinsia.

Umad-adu nga agpayso dagiti lugan, ngem kaaduanna ket dagiti pribado a behikulo. Dagiti pampubliko a behikulo ket saan met a manayonan iti tumutop a bilang no maikompara iti panagadu dagiti commuters. Kurang ti prangkisa nga imparuar ti Land Transportation Franchising and Regulatory Board. Nailet met dagiti kalsada gapu ti kaadu dagiti lugan.

Adda man dagiti kolorum a lugan nga agbiahe ngem mailibaslibada met lang. No man pay illegal ti operasion dagiti kolorum, kayat lattan dagiti commuters a pagluganan ta awan met ti sabali a pagpilianda.

Iti rush hours iti bigat ken malem iti Kailokuan, mapuspuseken dagiti pampasahero a lugan nangruna dagiti bus pakairamanan dagiti agbibiahe iti long distance a nangatngato nga amang ti singirenda a plete ta “minimum fare” uray asideg ti papanan ti pasahero. Seksek ken agtatakder dagiti commuters iti bus uray no maipawil dayta ken addaan iti multa.            Adda met ketdi dagiti bus ken behikulo a ginatang dagiti lokal a gobierno a mangilugan koma kadagiti adu a commuters no rush hours. Adda pay bus dagiti pagadalan ken state university a mangilugan koma kadagiti estudianteda. Ngem awan met ti agbiahe kadagiti kalsada no kasapulan unay ti serbisioda.

Saan laeng koma a dagiti national officials ti makarit nga aglugan kadagiti pumpabliko a behikulo, ngem uray pay dagiti provincial and local officials ken amin nga opisial ti gobierno tapno mapadasanda ti sagsagrapen dagiti umili a kanayon a marigrigatan iti paglugananda ket makaipakatda kadagiti tumutop a pagannurotan ken ordinansa, saan ketdi a pagallagadan a mangparigat kadagiti umili.

Pinadas nga agpayso ni Panelo ti naglugan iti jeep manipud Cubao agingga sadiay asideg ti Malacañang a nagbiahe iti agarup uppat nga oras a no saan koma a natrapik ket awan ti maysa nga oras a biahe.

Nakantiawan ket ngarud ni Panelo ta saanna a napadasan ti rigat ti makilinnetlet iti panagluganna. Ngem nariknana la ketdi ti rigatna a nagbiahe manipud Cubao agingga sadiay Malacañang, uray ibagbagana a naglasatanna dayta idi agkabannuag, ta saan pay a kasta ti kakaro ti problema iti trapiko ken public transport kadagiti nagkakauna a dekada. (Eden A. Alviar)