Da Bigel ken Bileg iti Biag ni Ama Berto

Sarita ni Jobert M. Pacnis

(Maikadua a paset)

 

ADDADA nga agassawa iti kosina kadayta nga agsapa. Makumikom ni Ama Berto a mangisagsagana iti kanen ni Bileg. Ita ti umuna nga aldaw a pakanenna daytoy iti innapuy. Idi pay laeng kalman a naisagana ti sabsabut a pangpakananna itoy. Digo ti lames ti igamayna iti innapuy.

“Ayna, Apo, ta napatpateg payen dayta nga aso ngem siak a kabbalaymo,” inlibbi ni Ina Pinang kenkuana. “’Bag pay ta isagsaganaam iti kanenna.”

Nakaisem. Agimon ni baketna iti aso?

“Aniat’ is-isemam?” inkusilap ni baketna.

“A-awan, Baket…”

Kalpasan a nakapamigatda, inasikaso ni Ama Berto ni Bileg. Tinupraanna nga immuna ti kanen daytoy sakbay nga impasangona. Inap-aprosanna ti ayup idi mangmanganen daytoy. Italtalna met ti ayup.

Naibus ni Bileg ti impasangona. Innalana ti sabsabut sa nagdardaras a napan nangibelleng iti adayo. Mamati unay ni Ama Berto a babaen itoy, saanto nga agtapang ti tarakenna. Dayta ti insuro daydi amana.

Kumalawikiw ni Bileg idi sublianna daytoy. Dinildilpatan pay daytoy dagiti sakana. Naayatan ket inubbana.

“Dar’sem ti dumakkel, a, Bileg?” kinasaritana. “Tuladem daydi inam…”

“Ayna, Apo, addan nakatukno iti atang!” timek ni Ina Pinang.

Inisemannna laengen iti nalimed ti asawana.

AGSAPA ti Sabado. Nadamag ni Ama Berto a simmangpet ni Tata Jose a kapurokanda. Nabayagen daytoy a di nagpakpakita iti lugarda. Damagda ketdi a nasayaaten ti biagna idiay Laguna a nagramutanna.

Iti dayta nga ilalabas ni Ama Berto iti kantina, ti kabaddungalanna a lakay ti topikoda. Di kanon a ma-reach daytoy ta maysan a milionario. Adu kano ti negosiona a kas iti panaggatang ti irik ken computer shop.

Immagibas ti apal iti puso ni Ama Berto. Kitaem laeng ti biag nga agpayso, nakunana iti nakemna. Asino ngamin, ‘ya, ti makaibaga a pumallangatok iti uray la ni Tata Jose? Padana la idi ti lakay a nagtaud iti marigrigat a kaamaan. Ti la paggidiatanda, sakit ti ulo daytoy dagiti nagannak kadakuada. Ballog ken nasumokna amin a bisio idi addada pay laeng iti elementaria.

Idi addadan iti maikapat a tukad ti haiskul, saanen nga intuloy ni Tata Jose ti panagbasana ta isu met daydin pannakaisungsong daytoy iti fraternity. Adu a gulo ti nakaipasungalngalanna. Nagbalin a nabara kenkuana ti sabali a grupo dagiti fraternity.

Iti dinan panagbasa, ad-adda ketdi a nagbalin a sakit ti ulo dagiti nagannak kadakuada. Abusta ta sumangkasadut, dayta laeng agbarbartek ti obrana no maikuyog kadagiti kapatadanna. Nalaing payen nga agkurimes no kasta nga awan maigatangna iti nasanger.

Nakapungtot daydi amana ket napagsasawanna iti uray la daytoy. Isu metten ti namkuatanna a pimmanaw iti lugarda.

Sangapulo a tawen ti napalabas, nagpakita met laeng ditoy lugarda ni Tata Jose. Addan pamiliana. Naragsak dagiti nagannak kadakuada ta nagbalbaliwen daytoy.

Naulit dayta a panagbakasion kalpasan ti makatawen. Naaksidente ngamin dagiti nagannak kadakuada a naggiddanan dagitoy a pimmusay.

Daydin ti naudi a panagparang ni Tata Jose ditoy Cabuyonan. Ita man laengen kalpasan ti nasurok a dua dekada!

“Lakay, adda imbaga itay ni Dhivielyn,” impasungad ni Ina Pinang kadayta nga isasangpet ni Ama Berto iti balayda. Kalugaranda ni Dhivielyn ken kakaseraan dagiti annakda. Daytoy ti naynay a pagbilbilinan da Rilo ken CJ.

“Ania dayta?” inamadna.

“Masapul kan’ dagidiay ubbing ti dakkel a kantidad. Adu kan’ ti proyekto nga ileppasda.”

Nakudkod ni Ama Berto ti teltelna. Pangalaanda man ngatan? Dandani payen dida nairemedio nga inurnongan ti apagisu nga abasto dagiti agkabsat iti makalawas!

“Iremediom nga iremedio, Lakay, ta masapulda la unay. Narigat no isu la ketdin ti dida pakaipaspasaan iti subject-da.”

“Bay-am ta mapanak umutang ken ni Muslim,” kinunana a ti kayatna a sawen, ti agpapapaybsiks a Bombay iti kabangibangda a barangay.

“Ania la ket ngaminen, ‘ya, a rigat ti panagbiag,” insanamtek ti asawana.

“Makalung-awtayto, Baket,” inyandingayna.

“Kaano pay? Awanto la ngaminen ti opisina a pagtrabahuan…”

Napaisem ni Ama Berto. “Kasano koma a mangopisinata, Baket, ket dita met nakalpas iti kursota?”

“Sikanto met idi…”

“Ania a siak ket no sika? Irik ti immasideg iti manok kunam man!”

“Palapalennak, kunam!”

BAMBANTAYAN ni Ama Berto ni Bileg a mangmangan kadayta a pangngaldaw. Lima bulanen daytoy. Sumurotsuroten kenkuana iti bangkag. Madlawna nga immala iti inana. Dayta la agkamkamat kadagiti tukak wenno alibot ti obrana no sumurot iti bangkag wenno iti talon. Pati billit-tsina nga agkaan kadagiti bilagda, dina pakawanen a kamaten.

Simmiplot iti panunot ni Ama Berto ti kasasaadda. Nailumlomdan iti utang. Parikutna manen ita no pangalaanna iti ipaw-itda kadagiti agkabsat. Saan a nasayaat ti binanag dagiti mulada a nateng. Naglungsot ti kaaduan iti panagindurog ti tudo iti nasurok a makalawas.

“Umayak man, Klasmeyt,” pagammuan ta nangngegna. Ni Tata Jose ti adda iti lalaktawan!

Ita man pay? nakuna ni Ama Berto iti unegna. Adda nagparikna kenkuana a dakkel a gagara ni Tata Jose!

(Maigibusto)