Sarita para Ubbing: Da Birabid ken Leddeg | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Da Birabid ken Leddeg

IDI UN-UNANA a panawen, aggayyem la unay da Birabid ken Leddeg. Agnaedda iti maysa nga alog iti Purok Amianan. Paset ti Bario Pammoboan ti Purok Amianan a masarakan iti maysa nga ili a sumango iti Pacific Ocean.

Naragsak da Birabid ken Leddeg iti inaldaw. Naruay dagiti lumot ken lued a taraonda iti alog. Naragsakda nga agpaspasiar iti agmalmalem.

Apagbettak ti lawag, makitan dagiti aggayyem nga agkuykuyog. Nadumaduma ti maturturongda. Iti pagarian dagiti dalag. Iti lubong dagiti paltat. Iti paraiso dagiti igat.

No dadduma, iti rimmuok dagiti balangeg. Wenno iti purok dagiti alimatek.

Maay-ayatan dagiti aggayyem kadagiti mabuybuyada.

Ti laeng dakesna, adda uy-uyaw ni Birabid. Maiduma ni Leddeg a naulimek laeng.

“Nakitam ni Bisukol itay?” kinuna ni Birabid iti gayyemna iti dayta nga agsapa.

“Apay?” sinaludsod ni Leddeg.

“Nakadakdakkel ti balayna. Agpakarigat a mangbagkat.”

“Kabaelanna met,” insungbat laeng ni Leddeg.

“Wen, a, ngem kasla maiparparusisi nga aguy-uyas! Atiwna pay ‘tay masikog nga umay agal-ala no kua iti balangeg ditoy alog.”

“Ti la masasaom met gayyem…”

“Agpayso met.”

Saan lattan nagun-uni ni Leddeg. Baka tagidaksen pay ti gayyemna no adu la unay ti maibagana. Nadlawna daytan iti kallabes.

Agkuykuyog idi da Birabid ken Leddeg a simrek iti lubong dagiti paltat. Apagkita kadakuada dagiti paltat, sinagutan dagitoy iti meriendada a lumot.

“Adayon sa ti naggapuanyo,” kinuna ni Ama Paltat. “Mangankayo pay tapno adda pangpasubliyo iti pigsayo.”

“Agyamankami, Ama Paltat,” kinuna ni Leddeg.

Kalpasan a nakamerienda dagiti aggayyem, impasiar pay ida dagiti paltat iti lubongda. Naayatan dagitoy. Adu ti damoda pay laeng a naimatanganda.

“Adda gayam pagurnonganda iti taraon,” kinuna ni Leddeg idi makaruardan iti lubong dagiti paltat. “Saanda a mabisinan no kas pangarigan ta adda panagrigat ditoy alog. Nalemmeng pay. Mabalinda ti agdiretso idiay no adda peggad aglalo no sumalog dagiti banias a manganup kadakuada.”

“Pudno dayta,” inyayon ni Birabid. “Ngem anian a kinalaad dagita a paltat! Adda imingda! Nakabutbuteng ti langada!”

“Alla, gayyem, ti la ibagbagam,” insupiat ni Leddeg.

“Agpayso man met ti kinunak,” impetteng latta ni Birabid.

“Madi ti nauyaw, gayyem.”

“Saankan sa met a gayyem?” pagammuan ta kinuna ni Birabid ken ni Leddeg. “No pudno a gayyemnak, ayonam dagiti ibagbagak. Ayonanka met no adda naibagam…”

Namkuatan laengen ni Leddeg ti nagulimek.

Isu a manipud idin, saanen a ginandat ni Leddeg a binagbagaan ti gayyemna. Narigat no makagura kenkuana daytoy. Kakaisuna a kagayyemanna la unay ni Birabid.

Ngem iti un-uneg ni Leddeg, talaga a kayatna a bagbagaan ti gayyemna. Amkenna no maidanon kadagiti maseknan ti sasawen ni Birabid.

Ngem awan laeng ti kiredna a mangipatungpal itoy.

Nupay kasta, ar-aramiden ni Leddeg ti amin tapno saan a maisagmak ti gayyemna. Bagienna laeng no ania man ti ibagbaga kenkuana ni Birabid.

ITI maysa nga aldaw, nagpasiar manen da Leddeg ken Birabid. Naguyasda iti lansad ti alog. Nakasabatda iti naidumduma a lames. Idi laeng a makitada daytoy. Immatiddog a kasla igat, agul-ulo a bisukol, ken atiddog dagiti iming daytoy. Kasla tulang ti balangeg laeng ti kalukmegna.

“Ania ti naganmo?” awan panagdayaw ni Birabid a nagsaludsod. “Itadaka laeng a makita ditoy.”

“Siak ni Bisugat,” kinuna ti lames. “Nagtaudak iti pamilia dagiti bisukol ken igat.” Inkalkalawikiwna ti ipusna.

“Anian a kinaalas ti langam!” saan manen a nalapdan ni Birabid ti naguyaw.

Saan a nakateppel ni Leddeg. Sinidolna ti gayyemna tapno agsardeng daytoy. Ngem kinusilapan laeng ni Birabid.

“Nagsakit metten ti panagsarsaritam, padak a nabiag,” naliday a timek ni Bisugat.

“Ibagbagak laeng ti pudno a kaririknak,” inkalintegan ni Birabid.

“Ti ammok, awan ti nalaad a nabiag,” kinuna ni Bisugat. “Amintayo, paltuad ni Lamesungbat. Rumbeng koma nga agiinnayattayo.”

Ni Lamesungbat a didiosen dagiti amin nga agnanaed iti alog ti kayat a sawen ni Bisugat.

“Nagadu la amin nga ammom,” saan latta a nagsardeng ni Birabid.

“Sapay ta dimto sagrapen ti kastoy nga ar-aramidem,” inyal-aludoy ni Bisugat ti immadayo.

Permi a paggaak ni Birabid. Idinto a marunrunaw met ni Leddeg iti panagriknana.

Ti di ammo dagiti aggayyem, kitkitaen gayam ida ni Lamesungbat manipud iti pagarianna. Nabayag gayamen a palpaliiwenna dagitoy.

Ngem sakbay nga inyetnagna ti napanunotna a pannusa ken ni Birabid, inikkanna pay daytoy iti gundaway.

Ket iti dayta a panagawid da Birabid ken Leddeg, nasabatda ni Sidingan. Babassit a gurami ni Sidingan.

“Naggapuanyo, gagayyem?” indaydayaw ni Sidingan kadagiti aggayyem.

“Sika gayam, gayyemmi a Sidingan,” inkurno ni Leddeg. “Napankami man nagpaspasiar.”

“Adu la ketdi manen a napipintas a buya ti nakitayo?”

“Adda met, gayyem,” sipapakumbaba a sungbat ni Leddeg.

“Sidingan,” pagammuan ta kinuna ni Birabid. “Apay ngay dayta ngimmisit dita bagim?”

“Siding daytoy, gayyem,” insungbat ni Sidingan. “Isu ti nagtaudan ti naganko.”

“Dimo bagay! Nagpudaw ‘ta bagim,” inlibbi ni Birabid, “sa bigla nga adda ngumisitna! Nagalas a kitkitaen!”

“Saanka unay, gayyem,” saanen a nasarkedan ni Leddeg ti riknana. “Saanen a napintas dayta nga aramidmo.” Nakaikeddengen ni Leddeg. No guraen ti gayyemna ti pammagbagana, nakasaganan a mangpanaw itoy. Adu pay met siguro ti magayyemna a sabali a nabiag iti alog.

“Adu la amin!” inkusilap ketdi ni Birabid. “Ti dakes, ‘tay agpatpatiray-ok. Nagpintaska, kunam uray saan met.”

Saan a nakatimek ni Leddeg.

“No saanmo kayat daytoy kinaprangkak, nawayaka nga umadayo kaniak!”

Di ninamnama ni Leddeg dayta nga imbaga ti gayyemna.

“Agpullokanto, Birabid,” kinuna ni Sidingan sakbay a makasungbat ni Leddeg. “Nakaro unayen ti kinauyawmo!”

“Aniaka koma a mangibaga kaniak iti kasta?” impaskad ni Birabid ken ni Sidingan.

“Puotem daytoy ibagak kenka,” kinuna ketdi ni Sidingan. “Addada dumteng a sabali nga agnaed ditoy alog. Ti pamilia ni Tilapia! Perwisio ti ipaayto kenka dagitoy.”   

“Sasawem? Apay, aniada koma dagita a tilapia? Igalutkonto pay ida…”

Napangilangil laengen ni Sidingan nga immadayo. Saanen a rumbeng nga agreport ken ni Lamesungbat. Ammona a nakita amin daytoy ti binanagna a naibaon.

Idinto a ni Leddeg, inadayuanna metten ti gayyemna. Nakasarak iti baro a gagayyemna, da Kusikos, Agurong ken Bisukol.

PIMMUDNO ti kinuna ni Sidingan. Agsapa idi pimmarasapas ti grupo dagiti tilapia a dimteng iti alog. Gapu dayta iti pammalubos ni Lamesungbat. Tapno kano ad-adda nga umaduda nga agnaed iti alog. Nagtaud dagiti tilapia kadagiti alog iti adayo nga abagatan.

Iti dayta a kanito, makumikom ni Birabid nga agpatpatapaw. Nakadilat daytoy iti rabaw ti danum. Nannanamenna ti dengngep nga ipapaay ti kalleggak nga init.

Adda iti kasta a kasasaad idi kellaat a napakiet iti sakit. Idi kitaenna, nakittabanen ti dilatna. A napasarunuan pay iti namindua.

Inkarigatanna nga inlemmeng iti balayna ti nabatbati a dilatna. Sa nagpalansad. Nakitana dagiti tilapia nga akin-aramid iti napasamakna.

“Sika dayta, Birabid?” nangngegna a timek. Idi taliawenna, ni gayam Bisukol a naminsan metten nga inuyawna. “Nagalas metten ‘ta langam! Birabid kittikittibka metten!”

Manipud idi, kakaasin ni Birabid. Sa laeng makadilat iti husto no adda iti kapuskolan ti ruot. Ta no agdilat iti nawaya, sigurado a pagbalinen a taraon dagiti tilapia. Ken uyawen met dagiti makakita kenkuana. Idi pay laeng a nalagip ni Birabid ti naisawang kenkuana ni Sidingan.