Footer

Dagiti agdardara a sugat ti gimong (Maikadua a Paset)

"Mangalakanto payen iti usarem nga agmula iti pagay. Kas koma iti ganagan ken pestisidio. Uray gasolina", kinuna ti nakautanganna.

Agsipud ta awan sabali a pagsapulan ni Amang Kardo malaksid ti panagtalon, utang amin a masapulda. Ti taraonda. Ti kasapulanda ti balay. Ti balon dagiti annakda a mapan ageskuela ken dadduma pay a kasapulan ti panagadalda. No mano ti nautangna, saannan a makuenta. Awan resibo nga ited ti nakautanganna.

Nasdaaw laengen ni Amang Kardo idi iyawat ti nakautanganna ti listaan. Nagatiddogen, ama! Pangalaanna iti pagbayadna? Naisaldan ti kararuana!

TUMANABUTOB ni Ina Juling bayat ti panangrebisarna iti papelna a kaiyaw-awat ni Iking, ti paratupak iti papelda diay bolaan. Nabitin diay numero nga inanunsiona. Impustana pay diay singkuenta pesos nga inted ni Amang Kardo.   Igatangna koma ti tinapay a pamedped dagiti napan naggatud ti tabako.

Iti sarpaw, napalikusan ti agtudtudok iti nabuntuon a bulong ti tabako.  Agtutungtong dagitoy bayat ti panagtudokda. Kaaduan kadagitoy ti ubbing. Addanto sakadaenda no dumteng ti umasidegen a piesta ti ilida. Kasla saanda a marikna ti kettangda a nakatugaw iti bangkito wenno iti panagdalupisakda. Ti ut-ot ti teltel a mangdumdumog kadagitoy a bulong. Ti saniit ti ti kudil ti dakulapda a mairaman a matudok. 

"Baket, agsiksikaw ti tian dagiti kakaduan. Naisaganam kadin diay pamedpeddan?" marigatan daytoy a bumangon ngem ipilpilitna. Saan a nakasurot daytoy a napan naggatud iti tabako. Dumukel diay uyekna. No kuan, kasla agkapsut. Nanangdanda ngarud ti kadua dagiti dua a putotna. 

"Ayanna koma ti igatangko iti lamutenda?" inyikkis ni Ina Juling. Lalo a limmidem ti   narupanget a rupana. "Sikan a ti mangisagana no adda isaganam!" inalikumkomna dagiti papelna ket napannan innala ti numero dagiti kaarruba.

Mababain ni Amang   Kardo a nangtaliaw kadagiti kaarrubada. Mariknana ti bannog dagitoy. Ti pannakaisaplisaplit dagiti bulong iti rupada. Ti pait daytoy no maitama iti bibigda. Ti kettangda a nagrukrukob tapno lapgisenda ti bulong ti tabako. Ti ling-et. Ti pait.

"Pasensiakayon bassit ket awan met ti naisagana ni Juling", kinuna ni Amang Kardo.

Nagtarusen dagiti kakaduada a naggatud iti pagtaenganda. Saanen a baro nga eksena daytoy kadakuada. Maawatanda ni Amang Kardo. Kabisadoda metten ti galad ti baketna.

Uray saan a mangan, makaisurat la ketdi iti numero iti papelna. Mangnamnama daytoy a bumaknang babaen ti hueteng. Adun ti napangabakna ngem saanna pay napadasan ti nangabak.

"Ubbaw dayta a namnamam a bumaknang iti hueteng,” kuna met ni Amang Kardo.

Saanna a matengngel ti essem ti baketna nga agtaya iti hueteng. Linipatnan agmula iti nateng iti likudan ti balayda ken agtaraken iti manok ta agtaraken kano laengen iti numero. Nalaklaka kano ti agpataud iti kuarta babaen ti hueteng.

Adun ti simmadutan ni baketna gapu iti hueteng. Saan a kastoy ti sigud a galadna. Idi, adu ti bagas, awan dagita a tabas.

Idi, nariwet pay laeng, agsibsibogen ni Ina Juling kadagiti mulana a nateng, kas iti tarong, kamatis, paria ken utong  iti likod ti pagtaenganda. Ipatpatayna dagiti mulana. Uray di mangan, basta makitana a nasalun-at dagitoy.

Adu ti burasenna idi a bunga ti mulana a nateng. Isusuonna ti labba a napno iti nateng. Madanonna pay ti bangir a purok a mapan pagisursuran kadagiti nateng ken prutas a lakona. No agawid, kasapulan ti balay ti linaonen ti labba a susuonna.

Naimas ti maidasar a pagsasanguanda a sangkapamilia. Uray kanayon a nateng, saanda a mauma. No maminsan, masagpawan met daytoy iti tinuno nga ikan aglalo no adu ti paglakuan ni Ina Juling ti panagisursorna.

Nagsennaay ni Amang Kardo. Ita, awanen dagiti mula ni Ina Juling a nateng ta dagiti metten numero ti at-atupagenna.

Dida payen makaraman iti nalanet ta pati pagbiagda ket madakamat ti baketna nga ipusta iti hueteng.

 MALEM. Nagmayat ti panagpayubyob ni Amang Kardo iti tabakona. Kasla simborio ti ngiwatna iti panagipug-awna iti asuk.

Nasursuro ni Amang Kardo ti agtabako gapu iti idudukem no kua dagiti adu nga utangna. No agpayubyob, kasla mapukaw ti irteng ti riknana. Kasta met a babaen ti panagpayubyobna, maiyaw-awan ti bisinna no kasdiay a maladaw nga agluto ni Ina Juling ta mapan agisursor iti mapustaan a numero.

"Naglaingkan nga agtabako, Kardo ah. Apitemto dayta no lumakayka,” indillaw ni Ina Juling iti naminsan.

"Adda pay ngarud gumatang iti mulatayo a tabako no diak agtabako, baket?” inrason met ni Amang Kardo iti asawana. "Tangkilikin ang sariling atin, kunada ngarud.”

Inyad-addana ketdi a pinug-awan iti asuk ti rupa ni baketna.

          (Maigibusto)