Dagiti dalluyon iti biag ni Sir Braulio (Maudi a paset)

“APAY a ditoy ti nagdiretsuanta, Sir?” agpigpigerger ti timek ni Ma. Christine a nakatugaw iti iking ti pangdua a kama a naarpawan iti derosas a lupot. “Kunak man no umayak ageksamen?”

“’Ton bigat pay laeng ti eksam. Aginanata pay ditoy tapno maipokusmo met laeng ti eksammo no bigat. Narigat no inton bigatta nga agbiahe nga umay ditoy siudad ta nabambannogkanton.”

“Ngem apay a ditoynak nga indiretso, Sir? Hotel daytoy…”

“Wen, ammok. Apay, madika kadi?”

“Madadael ti masakbayak, Sir…”

“Kayatmo ti ageksam?”

Nagtung-ed ni Ma. Christine. “Ngem, Sir…”

“Siak ti makaammo kenka.”

“Baka adda nakakita kadata, Sir…”

Naduayya ti puso ni Sir Braulio kadayta a nangngegna. Saan a nengneng tapno dina ammo ti ipaawat dagita a balikas!

“Dika agdanag, bukodta ti kanito…”

“Dinakto baybay-an, Sir, a? Kayatko a talaga ti makalpas iti panagadalko. Naundayen a panawen a diak simrek iti pagadalan.”

Narikna laengen ni Sir Braulio ti panagbangon dagiti dalluyon. Kitaem laeng, nakunana. Manon ti padasna kadagiti kakastoy a banag? Mamati itan a dua laeng ti mamagtinnag kadagiti babbai: kuarta ken taer! Ket dina kayat a madadael wenno mapukaw dagita nga igamna!

Sakbay a maminpinsan nga agdappuor ti dalluyon, innala ni Sir Braulio ti selpon iti pantalonna ket imparabawna daytoy iti lamiseta. Naimbagto la a pakalaglagipanna!

Nupay nabartek iti aginakbay a banglo ni Ma. Christine, ammona, saan nga isu ti immuna a naginudo iti nasarakanna a bara!

“NGANGANIKAN, Bro,” dayta ti immuna a nangngeg ni Sir Braulio idi agmulagat. Puraw ti aglawlaw. Naut-ot ti sibubukel a bagina idi gamdenna ti agkuti. Atiwna ti namalmalo— ti ut-ot, sumuknor iti isipna, ramaramenna ti sibubukel a kinataona. Naipasabat kenkuana ti suero iti makanigid a sikiganna.

“Yanko?” nasaludsodna nupay addan pamalpalatpatanna idinto a laslasinenna dagiti pagtataudan ti timek. Lima a lallaki ti kasangsangona.

“Addaka ditoy pagtaengan dagiti adda sagubanitna, Bro,” naisungbat. Malasinnan ti nagtimek– ni Mario Sabado— prinsipal ti Baliang Elementary School. In-inuten a maikkat ti kasla naikullaap kadagiti matana.

“Naaksidenteka, Kompad!” ni Sir Condrado Pagao ti Ammupay. “Ngannganinaka rinumek ti mangsarsaruno kenka a bus. Naimbag ta nakapagpreno ta dinaka koma inarado idi madungparmo ti nagballasiw a nuang.”

Wen, malagipnan. Sumrek iti pagadalan ket mayat ti panangpaspasurotna iti My Heart Will Go On ni Celine Dion iti inselselna nga iPod iti lapayagna idi dina napakadaan ti ibaballasiw ti nuang. Naladawen idi agbalaw. Ti anit-it ken kanablaag ti lugan ti naudi a napuotanna.

Nakayaman. Ngannganin!

“Addan iti talier ti luganmo, Bro” inyisem kenkuana ti pamandeken ngem napudaw a prinsipal ti Gakka Elementary School— ni Sir Dexter Cenal.

Pinadasna a kauten ti bulsa ti pagan-anayna. Ngem kimmaro ti ut-ot a marikriknana.

“Ania ti sapulem?” inamad ni Sir Fabian Masuli, prinsipal ti Palali Elementary School a masarakan iti asideg ti baybay iti lauden ti ili. Arig paraangan daytoy ti kadaratan.

“’Tay selponko?”

“Ne, ket awan met nga inted ti management ti hospital. Dagita met laeng bolpen, wallet ken relom ti intedda.”

“Napananna ngaruden?” kasla kinarayaman ti rinibu a boltahe ti koriente a namagkintayeg iti riknana.

“Naala la ketdi dagiti immuna a nangarayat kenka. Mamin-ano met laengen nga insimpleda nga inlemmeng!”

“ANGKEL, diak la ketdi agbiddut, sika daydiay pagpiespiestaanda iti You Tube! Uray pay iti Facebook!” kasla mangmangngeg pay laeng ni Sir Braulio dayta a kinuna itay ni Lito, ti second year nga anak ti kasinsinna.

Panagriknana, kasla nairusod kenkuana ti sangabuntuon a lunod. No agpayso ti nasao ni Lito, nagwaras la ketdin ti damag.

Nalagipna ti napukaw a selponna. Ania la ketdin a pannakalipatna a nangunas iti pakalaglagipanna ken ni Ma. Christine!

Dina ammo no sumrek pay kadayta nga aldaw iti eskuela. Dinan mapagsusurot ti aramidna. Adda dita a maitalimudok ti imatangna kadagiti agsabsabong nga orkidia ni mamangna. Kasla sapsapulenna kadagiti agduduma a marisna a sabsabong ti sungbat iti agdama a parikut a sangsanguenna.

Simrek met laeng iti pagadalan idi mapagkalmana ti riknana. Mamin-ano met laengen a paglibakanna ti adda iti internet! Saan a siak dayta! kunaenna no adda agdamag. Naglaka ti agedit iti rupa! Pakana la dayta dagiti mapaspasakitak, kunaennanto pay.

ALUSIISEN iti iddana ni Sir Braulio. Ballikid a ballikid. Manon nga istik ti sigarilio— nasursuronan ti agsusop sipud sineknan ti parikut— ti naibusna? Ditoy Cabaybay, awanen ti di makaammo iti damag iti internet. Awan mamaay ti panagulbodna. Ad-adda a patien dagiti umili ti nakitada a buya iti You Tube.

Ti pay dakesna, addan iti ikub ti DSWD ni Ma. Christine. Impudno daytoy nga agpayso ti adda iti internet— a nai-download-en ti kaaduan nga adda personal computer-na ken dagiti haytek ti selponna.

Dina kayat a dumanon iti dibision ti kaso. Agingga iti mabalin, solbarenna ti parikut.

“DAYAWMI ti inrurumenmo, Mistro! Rumbeng nga agbayadka!” kasla maitubtubong pay laeng a rebentador iti lapayag ni Sir Braulio dayta a kinuna dagiti nagannak ni Ma. Christine itay napanna kinasarita dagitoy.

“Uray kastoy laeng ti panagbiagmi, Mistro, adda met dayawmi!” naitebbag pay. “Nasaysayaat laengen a pumanawka ita ta makapagpanunotak pay!”

Inyal-aludoyna itay ti pimmanaw. Ania nga agpayso ti maaramidanna no agpagunggan ti ama ni Ma. Christine? Iti tantiana, kabaelanna daytoy. Ngem addanto pay ngata labanna no pagaaduanda?

Nalagipna ti aginakbay a banglo nga inyeg ni Ma. Christine iti daydi aldaw a simmangbay kenkuana. Kasla ita anglem daytoy a mangsuksuknor iti kinataona; anglem a mangbalbaliktad iti rusokna; anglem a mangbugbugiaw iti nasimbeng a panunotna.

Mabainen a rummuar. Agpuppupok lattan iti balayda. Nabaybay-annan dagiti obligasionna. Ita, nagbalin a napatak ti ladawan dagiti adun a babbai a naglabas kenkuana. Kasla makitkitana dagiti nabuslon a lua dagitoy; lua nga ita ket kasda la naurnong a sidadaanen a manglemmes kenkuana.

Natibker ti pagtaktakderan dagiti nagannak ken ni Ma. Christine. Inkarianna dagitoy iti dakkel a gatad tapno agulimekda laeng— kas kadagiti immuna– ngem natangken ti pangngeddengda. Masapul nga ikarona ti nagbasolanna. Kasano nga irasonna a nagayatan met ni Ma. Christine ti napasamak? Asino ti mamati a saan nga isu ti nakauna iti balasang?

Asawaennan sa laengen ni Ma. Christine? Ngem awan metten sumgar a dutdotna itoy. Inyanuden ti dalluyon ti aginakbay a banglona!

“NAPANEKNEKAN ditoy a pangukoman a sika Braulio Gayaman ket nagbasol iti panangrames. Gapu itoy, masentensiaanka iti…”

“Saannn!” kasla mangmangngeg pay laeng ni Sir Braulio ti eksena itay iti korte. Ngem ania pay ti mamaay ti ikkisna? Addan ditoy likudan dagiti rehas: nailet, adu ti lamok, kasla nabungsot a kanayon ti aglawlaw. Ditoy, nariknana, napukaw ti pagaayatna a buya iti baybay: ti samiweng nga abbukayen dagiti agbangon ken agbettak a dalluyon… ken pati dagiti agbangon ken agbettak a dalluyon iti barukongna.

(Gibusna)