Dagiti Dandaniw iti Radio

Ni Jaime M. Agpalo, Jr

 

Iti napalabas, sinungbatantayo dagiti saludsod maipapan iti daniw. Ita, intay manen sungbatan dagiti saludsod maipapan iti daniw iti radio. Adu ngamin dagiti tratratarentayo nga isyo iti daniw iti daytoy a kolum, isu nga adu dagiti agsalsaludsod babaen ti email ken iti text.

Iti daytoy nga isyo, sungbatantayo ti text message a naggapu ken ni Leonardo Agunoy ti Dingras, Ilocos Norte, ken dati a kolumnista ti Tawid News Magasin. Agpapada met ketdi ti pakaitarusan dagiti saludsodna iti saludsod dagiti dadduma a nagdamag maipapan kadagiti dandaniw iti radio.

Adda pay laeng aya dandaniw iti radio?

Adda pay laeng met a. Adu pay laeng dagiti dumdumngeg iti radio. Nupay addatayon iti computer age, saan pay a nagpukaw dayta iti air waves. Adda pay laeng dagiti sumagmamano a grupo dagiti mannurat iti radio a kas iti Pintek da Agunoy iti Ilocos Norte ken iti Tanap ti Cagayan. (Basaen ti napalabas nga isyo daytoy a kolum a nangtratar kadagiti gunglo dagiti mannurat iti radio.)

Intayon kadagiti saludsod ni Agunoy: “Adda kadi makapakatawa a daniw? Adda ngamin dagiti mangmangegmi a daniw iti radio a makapakatawa ngem ampaw met ti mensahena. Dillawenmi! Maseknankami. Ti imasna ikalintegan ti agbasbasa a napintas kano met…” Ken dadduma pay a saludsod.

Ti idatagtayo a sungbat ket manipud iti bukodtayo a panirigan ken eksperiensa. Sumagmamano a tawen (1991-1997) a mannurattayo iti radio a mangngegan kadagiti nadumaduma a radio station iti Northern Luzon, saan laeng a dagiti drama ken anunsio, agsursurattayo pay kadagiti dandaniw. Nagdandaniwtayo pay iti radio nga inlungalong ti UP Baguio ken NCCA.

“Adda kadi makapakatawa a daniw?”

Adda met a. Adu dagiti makapakatawa a daniw. Talaga nga ipasngay dagitoy ti isem no di man garakgak a di magalem. Napipintas dagiti makapakatawa a dandaniw wenno dagiti humorous poem. Mabasa dagitoy kadagiti nagduduma a libro ken agkairawa dagitoy iti net, nadumaduma a site. I-search laeng ti humorous poem (poetry, poesy). No adda makapakatawa a sarita, nobela, drama ken dadduma pay a sinurat, adda met iti daniw. Maysa met a genre ti sinurat daytoy.

“Adda ngamin dagiti mangmangegmi a daniw iti radio a makapakatawa ngem ampaw met mensahena…”

Ti intension dagiti daniw iti radio a makapakatawa ket mangray-aw wenno mangpagragsak kadagiti dumdumngeg. Agdepende laeng dagitoy a sinurat iti pannakaiyebkas ken panangdengngeg, saan a kas kadagiti naimprenta wenno iti net nga adda pay ti panawenmo a mangsublisubli ken manganalisar a nalaing ti mensahena. Iti radio, maminsan laeng a mangngegan, ket no nalibtawan a naimdengan gapu iti pannakasinga, saanen a magaw-at pay ti umno ken maitutop a pangngeddeng ti kaipapanan daytoy.

Daytoy pannakaiyebkas ken panangdengngeg a behikulo ti pannakaidanon ti daniw ket kunaek nga epektibo unay kadagiti humorous poetry. Ta nalaklakada a matarusan agsipud ta nagsakayda kadagiti nalalag-an a balikas.

Ngamin narigat met ti mangparay-aw kadagiti balikas a naadalem unay wenno nasken a batoken pay nga umuna sakbay a magun-od ti perlas a linaonna. Iti agpakatawa, nasaysayaat met laeng no insigida a sumagepsep ti kayat nga ibaga nga awanen ti sabali pay a rikititos, nangruna la unay iti radio.

“Dillawenmi. Maseknankami…”

Nupay adda kalintegan ti asinoman a mangiyebkas ti pammaliiwna iti nangngegna, nainsiriban met ti panangamiris no apay a dayta a banag ti mapaspasamak. Wen, agdillawkayo ta maseknankayo iti pannakaipagna ti daniw a narukbos ken narangpaya, ngem itoy a banag, ti behikulo ti pannakaidanon kadagiti dandaniw ket babaen laeng ti panangdengngeg wenno pannakadengngeg—ken segun iti panangibinsabinsam, ti format ti programa ket dagiti makapakatawa a dandaniw ti maipatangatang.#