Dagiti di maus-usar a point of view (Maudi a paset)

Dayta ‘mi’ (plural a POV) ket nagbaliw – immallatiw — a napan iti ‘na’ (singular POV) no agidetalie, sa met laeng agsubli met laeng iti plural form. Usigen a nalaing ti ehemplo iti sarita a ‘Casa Fernandez’  ni Peter La. Julian, ken ti sarita a ‘A Rose for Emily’ ni William Faulkner.

Nalabit a dayta ti maysa a rason ni E. B. White a nagkunaanna a sinurat ti singin wenno sirkero ti kastoy a POV. Ta agsirkosirko/agalla-allatiw. Isu a rumbeng la unay ti panagannad no kastoy ti POV ti suraten a sarita, kas iti balakad ni Mitchell Ivers ti Random House iti New York. Makasursurotayo babaen ti idedengngeg kadagiti balakad. Lalo kadagiti bangolan.

Iti met second person plural, awan a pulos ti nangkuti daytoy. No tinto pay second person singular ket nakiskisang pay ngem bandos ti panagparangna, anianto la ketdin iti plural? Isu a saan a nakakaskasdaaw nga awan ti nangadak.

Iti second person singular, agparang daytoy a klase ti POV basta agsurat la ketdi ni Rudy Tabaco iti Sto. Domingo, Ilocos Sur, ta naynay a daytoy ti aramatna a POV kadagiti saritana. Napigket met iti lagip ti sarita ni Clesencio Rambaud a “Inton Kaano Manen nga Agkitata, Liza?” a kastoy met ti POVna.

Kadakami a biang, maysa a naratibo a sarita ti agaramat iti kastoy a sarita. Amin ket naratibo. Awanan iti dialogo a mabasa. Awan a, ta daydiay laeng narrator ti agsasao ken saan a pulos a sumungbat ti kasasaona agingga iti gibus ti sarita. Ket no usaren ti plural form, mabalin latta met  ta kas iti panangawatmi iti panangilawlawag ni Mitchell Ivers, ibagian ti narrator ti  adu wenno maysa pay a persona a kapada ti kapanunotan ti narrator wenno agsasao.

Awanan dialogo a sarita? Adda met a. Naratibo ngarud.

Nabatombalaniak pay idi damo a makabasaak iti kastoy a sarita idi katengngaan ti 1980s, idi damo nga umatenderak iti kombension ti GUMIL sadiay Suso Beach. Ti sarita ni Manong Manuel Diaz. Saritana iti English ken nailibro.

Ngem ti kapintasan amin kaniak a naratibo a sarita (awan a pulos ti dialogona) ket ti sarita ni Daniel Orozco a napauluan iti ‘Orientation’, a nabasak idi 2006. Manipud daytoy iti libro a nakaurnongan dagiti sarita a ‘The Best American Short Stories in 1995’ ken inedit ni Jane Smiley; koleksion dagiti duapulo a napili a sarita manipud iti ginasgasut a naipablaak a sarita kadagiti magasin ken periodicals iti USA ken Canada.

Ngem itoy a sarita ni Daniel Orozco, nagtipon ken nagtibnok ti second person singular ken second person plural. Isu a kunami a mabalin a pagtiponen wenno pulpulosen, segun iti topiko nga iparang iti sarita. Itoy a sarita ni Daniel Orozco ket orihinal a naipablaak iti ‘The Seattle Review’, ipalpalawag ti ispiker ti pakabuklan ti sibubukel nga opisina, dagiti empleado no ania ti kababalinda, ti bossda, no ania ti maiparit ken mapalubosan nga aramiden ken dadduma pay; orientation daytoy para iti agdadamo nga empleado iti maysa nga opisina. Kastoy man ti inadawtayo nga umuna a paset ti sarita ni Daniel Orozco, a pakabasaan ti nagtipon a POV:

“THOSE ARE THE OFFICES and these are the cubicles. That’s my cubicle there, and this is your cubicle. This is your phone. Never answer your phone. Let the Voicemail System answer it. This is your Voicemail System Manual. There are no personal phone calls allowed. We do, however, allow for emergencies. If you must take an emergency phone call, ask your supervisor first. If you can’t find your supervisor, ask Phillip Spiers, who sits over there. He’ll check with Clarissa Nicks, who sits over there. If you make an emergency phone call without asking, you may be let go.”

Dayta man ti makapaisem ken makapalibbi a rugi ti sarita ni Daniel Orozco. Makaguyugoy ken makaaring; isu a no aglaladut ti isip, yiladko manen ti mangbasa kadaytoy ket sumanikarton ti nagsamsammuyeng a gaganaygayan!

Madlaw kadaytoy a sarita a naglaok ti singular ken plural. Isu a kunami nga agdepende daytoy iti topiko ti sarita nga iparang. Adda pakaaramatan ti singular, ti plural wenno isuda a dua.

Iti third person plural, iti makunami, dependen daytoy no subjective wenno objective. Kas met kadagiti dua nga immuna a POV, adda  posibilidad a pannakaaramat daytoy iti napulpulos ken naglaok.

Maadakan koma dagitoy iti Literatura Ilokana.

No maminsan, maysa met a naisangsangayan iti benneg ti creative writing ti regget a panageksperimento kadagiti suraten. Kaiyariganna ti mangbaddek iti lugar a di pay pulos nabaddekan. Dayta nga ibabaddek ket maysa a karit iti kabaelan ti asinoman a mangpadas itoy a paglaingan. Maysa nga adbenturero – naisangsangayan nga adbentura a dinto pulos  magatadan.

Kas maysa nga agessem iti literatura, naisangsangayan ti mangtalunton kadagiti saan pay a naadakan nga isu ti ibudak a nagapuanan. Agpasurongtay koma itoy a tay-ak a sipipinget ken agtultuloy ti panagtakuattayo kadagiti banag a mangnayon iti ammo ken kabaelantayo#