Footer

Dagiti illegal nga aramid iti aldaw ti eleksion

MAISAYANGKAT ita nga aldaw, Mayo 14, 2018, ti Barangay and Sangguniang Kabataan Elections kalpasan iti namindua a daras a pannakaisanudna.

Maipawilen ita nga aldaw dagiti nagduduma a gannuat a mangallukoy wenno mangimpluensia kadagiti botante tapno butosanda dagiti kandidato. Ngem naipakadawyanen kadagiti eleksion iti Pilipinas, nga agingga ita a kaaldawan ti panagbotos, ket ita ti panagkamakam dagiti kandidato ken dagiti pasurotda a karadapen dagiti botante tapno magun-odda dagiti botosda.

Idi rabii ken itay parbangon a kaaduanna a maisayangkat dagiti makunkuna a “last minute vote buying” wenno panaggatang iti botos. Dagiti kandidato wenno dagiti pasurotda ket mapanda kadagiti nakaurnongan dagiti botante a disnudo nga umawat ti kuarta wenno pabor kasukat dagiti botosda tapno warasanda ida kadagiti kasapulanda. Dagiti met dadduma a kandidato wenno dagiti pasurotda ket mapanda bunongan dagiti botante nga agur-uray iti duol a kuarta wenno banag a kasapulanda kadagiti balbalayda.

Nabayagen dagiti dadduma a botante a nakadisidir no sino a kandidato dagiti botosanda, ngem adda pay laeng dagiti saan a nakaikeddeng ti itandudoda ket agbasarda iti pabor a magun-odda agingga iti sakbay ti panagbotosda. Uray no kaaldawanen ti eleksion, adda pay laeng dagiti nalimed nga agiwaras iti kuarta a kasukat ti botos, kas kadagiti tiangge wenno pagtagilakuan iti asideg dagiti presinto a pagbotosan a saan a madmadlaw nga agibonongda iti kuarta ta mapan met gumatang dagiti botante iti tagilakoda, ngem no paliiwen a nasayaat, adu unay dagiti maited a suplida.

Iti panagsubli ti mano-mano a panagbilang iti botos kalpasan dagiti naisayangkat nga automated elections, ket maikawa la ketdi dagiti botante ken dagiti mangisursuro a kameng ti Election Board. Nangruna ta aggiddan a maangay ti eleksion iti barangay ken SK. Dagiti agtutubo nga agtawen iti 18 – 24 ket mabalindan ti agkandidato iti SK ken uray iti barangay a mabalin a mangtikaw wenno mangipaay iti dakes nga atap kadagiti saan pay a makaammo iti SK Reform Act of 2018 a dagiti mabalin nga agmiembro iti Katipunan ng Kabataan ket dagiti agtawen iti 15 – 30.

Manamnama nga ita nga aldaw ket saan a maliklikan nga addanto latta dagiti mapasamak a sinupiat ken tinnubngar kadagiti presinto nangruna dagiti pasurot wenno supporter dagiti agbabalubal a kandidato aglalo kadagiti barangay a nainget ti salisal.

Nasayaat unay ta iti Kailokuan ket awan dagiti naipadpadamag a pammapatay ken panagdidinnangran mainaig iti eleksion, ngem adu dagiti kastoy a pasamak kadagiti kadagiti umabagatan a rehion nangruna sadiay ka-Musliman a paset Mindanao. Naindaklan a karit kada Philippine National Police Chief Dir. Gen. Oscar Albayalde, Armed Forces of the Philippines Chief of Staff Gen. Carlito Galvez, ken ni Commission on Elections Chairman Al Parreño iti pananglappedda kadagiti election-related violences iti pagilian.

Addan dagiti naisakripisio a biag gapu laeng iti eleksion ken iti pammarang a tarigagay nga agserbi kadagiti barangay ken kadagiti tattao. No nasudi ti panggep ti kandidato, apay koma nga agaramid iti illegal ken kinadakes dagiti dadduma a kandidato tapno mangabakda laeng iti eleksion? Saan nga agbunga ti nasayaat ti aramid a kinadakes.

Narugit ti politika kadagiti nagduduma a lugar iti Pilipinas a pakaigapuan nga adda latta dagiti kandidato nga uray adda mantia ti integridadda ken agkurang ti kabaelanda nga agserbi ket maisaadda latta iti posision gapu ta adda dagiti botante a mangisukat ti botosda iti pabor wenno kuarta.

Dagitoy a pagteng ti rumbeng a siputan dagiti umili tunggal eleksion nangruna ita a kaaldawan ti panagpipili, ket no kabaelanda ket mangalada iti ladawan kas ebidensia ket rumbeng a maipulong daytoy iti Commission on Elections tapno maaksionan ken mapilaan iti darum dagiti aglabsing a kandidato wenno pasurotda tapno adda pagmennamennaanto dagiti tattao kadagiti masungad pay nga eleksion.

Adda dagiti citizen’s watchdog nga accredited iti Comelec a tumulong iti natalna ken nadalus a pannakaangay ti eleksion kas ti National Movement for Freel Elections, Parish Pastoral Council for Responsible Voting, Legal Netwotk for Truthful Election, ken dadduma pay a grupo. Ngem awan ti adu a maaramidan dagitoy a grupo no saan a makikaysa dagiti pribado nga umili nangruna kadagiti lugar a nabara ti balubal dagiti kandidato.

Napateg ti pannakipaset dagiti umili iti eleksion tapno mapagtalinaed a natalna ken nadalus ti panagpipili ket maitandudo dagiti kandidato nga addaan iti naan-anay nga integridad ken kabaelan nga agserbi. Ngem kaaduanna a dagiti pribado nga umili ket agpannurayda lattan iti gobierno iti panagala kadagiti ebidensia iti panaglabsing iti linteg, ken ipabaklayda lattan kadagiti agserserbi iti Comelec, polis ken militar a natudingan a mangipakat ti linteg no eleksion ta saanda a kayat ti maistorbo wenno maisawsaw iti kaso. Dayta ti gapu a tunggal eleksion ket adda latta dagiti kandidato ken dagiti pasurotda nga aglablasing iti linteg ta saanda a matubtubngar, mairekreklamo, maidardarum ken madusdusa.

Panangisaad iti akem dagiti rumbeng nga agtakem nga opisial ti barangay ken lider dagiti agtutubo. Agtignay koma dagiti umili para iti nadalus nga eleksion ken agbotosda a nainsiriban tapno masagat dagiti kandidato nga addaan iti naan-anay nga integridad ken kabaelan nga agserbi iti gobierno. (Eden Alviar)