Dagiti linteg ken pagannurotan a maikontra iti wayawaya

SAKBAY ti panagrambak dagiti Pilipino ti maika-122 nga anibersario ti Independence Day wenno Aldaw ti Wayawaya ti Pilipinas, mariknada unay ita ti kinapateg ti nawaya nga aggaraw ken agaramid kadagiti pagayatanda kabayatan ti pannakaipakat kadagiti nagduduma a lugar iti pagilian ti community quarantine wenno lockdown tapno malapdan ti panagraira ti Coronavirus Disease 2019 a nagwarasen iti sangalubongan.

Uray no para ti sapasap a pagimbagan ti pannakapawil kadagiti umili a rummuar kadagiti bukodda a pagtaengan ken mapan kadagiti kayatda a papanan ket narigat a suroten dagiti adu a Pilipino nangruna dagiti adda napateg unay nga aramidenda. Adu dagiti natiliw, naidarum ken nabalud a naglabsing kadagti linteg ken pagannurotan a maipakpakat kabayatan ti community quarantine. Adda dagiti nadara nga insidente a nagramut iti maiwaywayat iti nagduduma a paset ti pagilian, karaman ti napapatay ti polis a retirado nga Army corporal ken beterano iti Marawi Siege gapu iti pannakasitarna iti quarantine checkpoint sadiay Quezon City.

Iti panawen ti pannakaipakat ti enhanced community quarantine, kayariganna ti pannakapukaw ti wayawaya ken panagkaykaysa dagiti Pilipino iti maysa a barangay, ili, siudad ken probinsia, ta agpipinnaritda a serken dagiti agindeg iti sabali a territorial jurisdiction, ken kasapulan pay dagiti agindeg iti quarantine pass tapno makapanda gumatang kadagiti taraon ken dadduma pay a kasapulanda.

Adda dagiti nayetnag a pagannurotan nga uray dagiti agindeg kadagti agaabay a barangay, ili, siudad ken probinsia ket mapawilanda a lumasat kadagiti pangatsinganda a pagbeddengan wenno border ket mapanda pay kadagiti naituding a serkan tapno agdalanda kadagiti health protocols nga inyetnag ti Inter-Agency Task Force on the Emerging Infectious Disease.

Adda pay pagannurotan para ti social – physical distancing a mangipawil ti panaglubbon iti motorsiklo ken manglimitar ti bilang dagiti aglugan kadagiti pribado a behikulo uray no agaassawa wenno agkakapamiliada nga agluludonda met kadagiti pagtaenganda.

Adu pay dagiti saan a praktikal a pagannurotan a no man pay napateg ti panggepna, ngem saan a nasayaat a pannakaadalda nga ad-adda a mangpadagsen ti laklak-amen a rigat dagiti umili.

Adu dagiti agrekreklamo kadagiti saan a mayanatup a pagannurotan ngem awan ti maaramidanda no saan nga agtungpal tapno saanda nga aglabsing ti linteg ken madusa.

Narigat ti agdalan iti community quarantine ta kettelenna ti wayawaya nga agaramid kadagiti bukod a pagayatan ngem daytoy ket para ti pagimbagan ti kaaduan ta saan a makita ti virus ket posible a maakaran ti tao kadagiti lugar a papananna.

Marigatan met ti gobierno nga agipatungpal kadagiti pagannurotan kadagiti dadduma a lugar ti Pilipinas nga addaan iti problema ti insuhersia ken terorismo ta adda latta dagiti nadara nga insidente a pannakatambang dagiti soldado, polis ken tropa ti gobierno nangruna kadagiti nariribuk a paset ti Mindanao.

Kabayatan ti pannakaisentro ti atension dagiti Pilipino iti nakaro a sagsagabaenda a tuok ken rigat gapu iti COVID 19 ken lockdown, ket sinertipikaran ni Presidente Rodrigo Duterte kas “urgent” ti panangipasa ti Kongreso ti “Anti-Terror Bill” a nabayagen a naisaang sadiay Senado ken House of Representatives. Iti las-ud ti dua nga aldaw, naipasan ti “Anti-Terror Bill” ket no aprobaranton ni Presidente Duterte ket agbalinton a naan-anay a linteg kalpasan ti pannakaipablaakna.

Saan a nagbalin a nabara a kontrobersia ti pannakaipasa ti gakat sadiay Kongreso ta nakaturong ti imatang dagiti kaaduan a Pilipino iti mapaspasamak a community quarantine ken ti agtultuloy a panagadu ti bilang dagiti agpositibo iti COVID 19 iti Pilipinas.

No man pay adda dagiti kameng ti oposision a nangsupring iti napadaras a pannakaipasa ti gakat, ket saan a nakanay a bilangda kontra iti supermajority sadiay House of Representatives ken iti Senado.

Kas ti community quarantine a maipakat tapno mapengdan ti panagwaras ti COVID 19, nasayaat ti panggep ti Anti-Terror Bill tapno malapdan ti pannakapasamak ti terorismo ken panagrairana iti pagilian, ngem adda dagiti probision ti gakat a maibilang a “draconian” ken “unconstitutional” ta labsingenna ti kalintegan dagiti umili a naipalaon iti 1987 Constitution.

Mairaman kadagiti probision a konkotraen ti oposision ket ti pannakabukel ti Anti-Terror Council a buklen dagiti kameng ti gabinete ken hudikatora a mangitudo kadagiti maibilang a terorista. Mabalin pay a maaresto ken maikulong iti 14 nga aldaw, ken mapaatiddog pay iti 10 nga aldaw ti “masuspetsa” a terorista nga awan iti search warrant.

Dinependeran ken pinasingkedan met ni Senate President Vicente Sotto III ti kinasayaat dagiti probision ti gakat para ti sapasap a pagimbagan. Impatalgedna nga adda dagiti umanay a “safeguard” tapno saan a malabsing ti kalintegan dagiti umili.

Iti masungad a pannakarambak inton Hunio 12, 2020 ti maika-122 nga Independence Day iti Pilipinas, gundaway ti tunggal Pilipino nga amirisen ti kinapateg ti wayawaya nga inrupir dagiti nagkauna a Pilipino kontra kadagiti ganggannaet a nagsakup iti pagilian. Adu a biag ken dara dagiti maingel a Pilipino tapno magun-od ti wayawaya a sagsagrapen dagiti umili iti agdama a panawen.